ความเห็น: ปัจจัยมองผ่านแว่นระบบสวัสดิการชุมชน

พอดีอ่าน 4 ตอนจบได้เร็วกว่าที่คิด และเห็นว่าแสดงความเห็นทีละประเด็นไว้ที่บล็อกนี้จะง่ายกว่า

ประเด็นนิยาม

การกำหนดว่า ระบบสวัสดิการชุมชน เป็นสิ่งที่คนในชุมชนร่วมกันทำ หรือ ระบบการจัดการที่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ช่วยให้ตีกรอบการวิเคราะห์ได้มาก แต่ฝากอาจารย์ภีมช่วยพิจารณาว่า การวางกรอบดังกล่าวจะมีนัยยะต่อไปนี้ใช่หรือไม่ เช่น

• กิจกรรมระดับปัจเจกไม่ใช่สวัสดิการชุมชน เช่น ชาวนาแต่ละครัวเรือนปลูกข้าวไว้กินไว้ขาย แม้จะเป็นการสร้างปัจจัยสี่ ก็ไม่ใช่สวัสดิการชุมชน แต่ถ้ามีกลุ่มสหกรณ์ชาวนามาวางแผนการผลิตร่วมกันจึงจะเป็นหนึ่งใน “ระบบสวัสดิการชุมชน” • กิจกรรมที่อยู่บนความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลแบบหนึ่งต่อหนึ่งหรือหนึ่งต่อสอง หรือ หนึ่งต่อสิบไม่ใช่สวัสดิการชุมชน เช่น ลูกบ้านพึ่งพาผู้ใหญ่บ้านเพื่อให้ตัวเองมีความปลอดภัย การช่วยเหลือเอื้อเฟื้อกันระหว่างเพื่อนบ้านข้างเคียง ไม่ใช่ระบบสวัสดิการชุมชน • สวัสดิการที่จัดการโดยครอบครัวไม่ใช่ระบบสวัสดิการชุมชน ทั้งที่สวัสดิการในระดับครอบครัวเป็นฐานสำคัญของระบบสวัสดิการในเมืองไทยมาแต่อดีต เช่น คนแก่มีลูกหลานดูแล แต่ด้วยนิยามของอาจารย์ภีมข้างต้น ก็อาจทำงานง่ายขึ้น คือ ไปดูว่า ในยุคสมัยต่างๆ ชุมชนมีการรวมตัวกันทำอะไรบ้าง เพื่ออะไร พัฒนาไปอย่างไร เป็นต้น