ทุนมนุษย์ (Human Capital) หมายถึงสมรรถนะ ความรู้ ความสามารถ คุณลักษณะทางสังคมและบุคลิกภาพ รวมถึงความคิดสร้างสรรค์ที่สั่งสมอยู่ในตัวบุคคล โดยสิ่งเหล่านี้สามารถนำมาเพิ่มคุณค่าให้กับองค์กรได้ ในช่วงเริ่มต้นของทฤษฎีด้านเศรษฐศาสตร์ กล่าวถึงมนุษย์ในแง่ของแรงงาน ( Labor, Workforce) ต่อมาได้มีแนวคิดว่ามนุษย์นั้นถือเป็นต้นทุนถาวรอย่างหนึ่งนอกเหนือจาก ที่ดิน อาคาร และเครื่องจักร โดยทุนมนุษย์นี้สามารถพัฒนาได้ด้วยการศึกษา การฝึกอบรม และสามารถให้ผลตอบแทนเป็นกำไรเช่นกันกับเครื่องจักร จนกระทั่งมีหนังสือของ Miner และ Gary Becker แห่ง Chicago School ที่ตีพิมพ์ในปี 1964 ได้กล่าวถึงHuman Capital ว่าเป็นสิ่งที่ใช้ในการผลิตเช่นกันกับ โรงงาน และเครื่องจักร ซึ่งสามารถลงทุนได้ด้วยการศึกษา การฝึกอบรม และการดูแลรักษาเมื่อเจ็บป่วย โดยทุนมนุษย์นี้สามารถทดแทนได้ แต่ไม่สามารถถ่ายโอนได้ดังเช่น ที่ดิน แรงงาน หรือ ทุนถาวรอื่น Human Capital ยังถูกกล่าวถึงและอธิบายในหลายๆทฤษฎีทั้งในเชิงของสมรรถนะ(Competence) ,ความสามารถ (Ability) ,ทักษะ(Skill),ความรู้ (Knowledge) แต่ก็มีบางแนวคิดที่ขัดแย้งดังเช่น ทฤษฎีการส่งสัญญาณ Signal Theory ของ Joseph Stigitz ที่กล่าวว่า การศึกษาไม่ได้นำไปสู่การเพิ่มทุนมนุษย์เป็นเพียงการส่งสัญญาณให้นายจ้างทราบว่าเขามีความสามารถเพิ่มขึ้นเพื่อให้ได้ค่าจ้างที่สูงขึ้นจากค่าจ้างโดยเฉลี่ยเท่านั้น หรือการได้รับค่าจ้างที่ต่างกันขึ้นอยู่กับเพศ เชื้อชาติ การเลือกปฏิบัติ และสถานะทางสังคมเศรษฐกิจ
แนวคิดเรื่องทุนมนุษย์มีความสำคัญในหลายประเทศ จากรายงานเรื่องการพัฒนามนุษย์ของสหประชาชาติได้มีดัชนีชี้วัดการพัฒนามนุษย์(Human Development Index: HDI)ซึ่งเป็นผลรวมของ ดัชนีอายุขัย ดัชนีการศึกษา และดัชนีรายได้ แสดงให้เห็นว่าทุนมนุษย์พัฒนาด้วยสุขภาพ การศึกษา และคุณภาพความเป็นอยู่ และทุนมนุษย์นี้มีลักษณะพิเศษซึ่งแตกต่างจากทุนทางการเงินเนื่องจากทุนมนุษย์มีการเติบโตแบบสะสมเมื่อเวลาผ่านไปต่างกับทุนทางการเงินที่เป็นไปตามวงจรธุรกิจที่มีทั้งภาวะก้าวหน้าและภาวะถดถอย ความสามารถในการผลิตของอนาคตย่อมเพิ่มขึ้นมากกว่าปัจจุบันจากการปรับปรุงคุณภาพในแต่ละรุ่น ดังเช่นที่อินเดีย การเติบโตอย่างรวดเร็วทางเศรษฐกิจเกิดจากการปรับปรุงด้านการบริการซึ่งถือเป็นลักษณะการเติบโตแบบสะสมของทุนมนุษย์ ประชากรรุ่นที่3 ของอินเดียมีคุณภาพมากขึ้นเนื่องจากการพัฒนาด้านการบริการเช่นการบริการทางการเงิน ,การบริการด้านsoftware การบริการด้านการท่องเที่ยวและการปรับปรุงสมดุลรายจ่ายของประเทศ นอกจากนี้ยังมีประเด็นที่เกี่ยวกับการอพยพของคนที่มีการศึกษาจากประเทศที่ยากจนสู่ประเทศที่ร่ำรวยกว่าเพื่อโอกาสที่ดีขึ้น หรือการเกิดภาวะสมองไหล และต้นศตวรรษที่ 20 ได้ชื่อว่าเป็นศตวรรษของทุนมนุษย์ ในอเมริกาทุนมนุษย์เป็นสิ่งที่มีคุณค่ามากขึ้นเนื่องจากความต้องการแรงงานที่มีทักษะเกิดขึ้นพร้อมกับความก้าวหน้าของเทคโนโลยี และประเด็นที่กล่าวว่าทุนมนุษย์คือสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน ไม่สามารถเป็นเจ้าของได้แต่องค์กรสามารถทำกำไรได้จากการฝึกอบรมในระดับที่สูงขึ้น