หลังจากผมบันทึกนี้เมื่อปลายปี 53   อีกเกือบ 2 ปี มีการบรรยาย "ปาตานี: จากประเทศนิวาสถานแห่งสันติสุขสู่จังหวัดปัตตานี" เมื่อ วันที่ 15 – 16 มิถุนายน 2555 ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ โครงการจัดตั้งสถาบันสมุทรรัฐเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทำให้เห็นอีกมุมในการพูดถึงประวัติศาสตร์ปัตตานี ที่หยิบยกเฉพาะช่วง ประมาณร้อยกว่าปีมากล่าวถึง  ไม่รู้จะกล่าวช่วงเหตุการณ์เพื่อให้ชอบธรรมหรือเปล่า  ทำไมนักประวัติศาสตร์ไม่พูดถึงประวัติศาสตร์สมัยอาณาจักi "หลังยะซู" หรือ "ลังกาสุกะ" ว่ามีชีวิตความเป็นอยู่และอารยธรรมอย่างไร มีอะไรแสดงร่องรอยของความเจริญบ้าง  ไม่เข้าใจจริงๆ  หรือว่าประวัติศาสตร์ปัตตานีมีแค่ย้อนกลับไปเพียงไม่เกิน 200 ปี  ทั้งๆ ที่พื้นที่แถบนี้เป็นที่ตั้งของ "อาณาจักรลังกาสุกะ" ซึ่งเจริญรุ่งเรื่องมาตั้งแต่ประมาณ พศ. 700-1400 ปี (คศ. 157 - 857)  การพูดถึงประวัติศาสตร์เพียงบางช่วงบางเวลาจึงดูจะไม่สอดคล้องกับเป้าหมายเพื่อความเป็นไปให้ "สันติสุข"