การเปลี่ยนแปลงหากจะให้เกิดข้ามคืนคงเป็นไปได้ยาก แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นเรายังมีเวลาอีกสามปี ที่อาจไม่ยาวนาน แต่ก็ไม่สั้นจนเรียนรู้ปรับเปลี่ยนอะไรไม่ได้ หากเริ่มเสียแต่ตอนนี้ หากคนไทยมีการเตรียมตัวมากขึ้น เมื่อถึงเวลาจริงๆ ก็อาจไม่เลวร้ายอย่างที่คิด หากตั้งใจเปลี่ยนแปลงจริงและลงมือทำอย่างมีวินัย นั่นก็หมายถึงว่าเราต้องรู้จุดอ่อนของเราก่อน และตั้งใจพัฒนาตรงจุดนั้น

อีกอย่างคือการเพิ่มความเข้มแข็งในจุดแข็งของเราให้ดีเยี่ยมยิ่งขึ้นไปอีก จริงอยู่ในเรื่องภาษาอังกฤษ การศึกษา เราอาจไม่ถนัดนักเพราะประเทศอื่นอาจมีโครงสร้างที่เอื้อต่อการพัฒนาที่ดีกว่า แต่คนไทยเราก็มีจุดแข็งที่คนชาติอื่นอาจทำได้ไม่ดีเท่าเช่นด้านการเกษตร การช่าง การอุตสาหกรรม การบริการ ฯ เราอาจต้องเตรียมใจที่จะต้องเหนื่อยมากหน่อยในวันนี้ ที่จะต้องปรับตัวเองมากกว่า แต่ในเมื่อเราต้านกระแสไม่ได้ เราก็ต้องเปลี่ยนความหวั่นเกรงให้เป็นโอกาสทองของการพัฒนา

เชื่อว่าคงจะมีคนไทยอีกมาก (รวมทั้งข้าพเจ้าเอง) ที่ยังไม่อาจรู้ถึงสิ่งที่จะเกิดและผลกระทบที่จะมีมาถึง คิดว่าคนที่พอรู้และสามารถเข้าถึงคนกลุ่มอื่นได้ คงจะช่วยกันปรับเปลี่ยน ตั้งแต่ตอนนี้ค่ะ

ขอบคุณค่ะสำหรับบันทึกที่ชวนให้คิดและ reflect ในวันนี้