ชื่อพิพิธภัณฑ์ : คุ้มวัฒนธรรมเมืองมัญจาคีรี เทศบาลตำบลกุดเค้า อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น

หน่วยงานที่รับผิดชอบ : คุ้มวัฒนธรรมเมืองมัญจาคีรี เป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนตัวของอาจารย์สุรศักดิ์ ธาดา

ผู้รับผิดชอบหลัก : อาจารย์สุรศักดิ์ ธาดา เชื้อสายลูกหลานอัญญาสี่ ( กรมการเมืองสมัยก่อน ) ของเมืองมัญจาคีรี รุ่นที่ 5 เจ้าของคุ้ม

ที่ตั้ง : คุ้มวัฒนธรรมเมืองมัญจาคีรี บ้านหัน ตำบลกุดเค้า อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น

ประวัติความเป็นมา :

คุ้มวัฒนธรรมเมืองมัญจาคีรี เป็นพิพิธภัณฑ์ส่วนตัวของอาจารย์สุรศักดิ์ ธาดา เชื้อสายลูกหลานอัญญาสี่

( กรมการเมืองสมัยก่อน ) ของเมืองมัญจาคีรี รุ่นที่ 5 ซึ่งจากการสัมภาษณ์ อาจารย์สุรศักดิ์ เจ้าของคุ้ม กล่าวว่า สาเหตุที่ริเริ่มก่อตั้ง

คุ้มวัฒนธรรมแห่งนี้ขึ้นมาเนื่องจากว่า ตนเองได้รับมรดกจากบรรพบุรุษ เป็นเล้าข้าวและบ้านอีสานจำนวน 2 หลังซึ่งเป็นบ้าน

ของคณะอัญญาสี่หรือกรมการเมืองมัญจาคีรีในสมัยก่อนที่จะมีการปฏิรูปการปกครองหัวเมือ

ง ในภาคอีสาน ซึ่งบ้านอีสานทั้ง 2 หลังนี้

นั้นมีสภาพชำรุดทรุดโทรม อาจารย์สุรศักดิ์จึงมีแนวคิด ว่าหากปล่อยให้คงสภาพแบบนี้อยู่ต่อไปบ้านคงจะทรุดโทรมมากกว่านี้

จึงได้ริเริ่มปรับปรุงบ้านและซ่อมแซมใหม่และมีแนวคิดต่อไปว่า ตนในฐานะบุตรหลานของเชื้อสายผู้ปกครอง เมืองมัญจาคีรี

ควรที่จะก่อตั้งศูนย์หรือแหล่งเรียนรู้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ เมืองมัญจาคีรี และเกร็ดต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเมืองมัญจาคีรี

รวมทั้งข้าวของเครื่องใช้ที่เป็นของ เจ้าเมือง ผู้ปกครองเมือง ตลอดจนเครื่องมือเครื่องใช้ที่เป็นของท้องถิ่นเมืองมัญจาคีรีในสมัยก่อน

จึงได้ริเริ่มเก็บของและสะสมเรื่อยมาตั้งแต่ประมาณปี พ . ศ . 2547 ซึ่งของที่จัดแสดงบางส่วนได้มาจากการรับบริจาคจากชาวบ้าน

ในเขตอำเภอมัญจาคีรีและกิ่งอำเภอโคกโพธิ์ชัย และบางอย่างได้มาจากการขอซื้อชาวบ้านในกรณีที่ชาวบ้านต้องการขาย

อาคาร สถานที่ :

ลักษณะอาคารเป็นเรือนไม้สองหลังมีเล้าข้าวซึ่งแปลงเป็นห้องนิทรรศการคั่นตรงกลาง ใต้ถุนบ้านเปิดโล่งและจัดแสดง

นิทรรศการ ลานหน้าบ้านจัดแสดงพันธุ์ไม้และข้าวของเครื่องใช้ของคนสมัยก่อน

การจัดแสดงภายใน

ประเภทของวัตถุสะสม

- ข้าวของเครื่องมือเครื่องใช้ของเจ้าเมือง และคณะอัญญาสี่

- อุปกรณ์ทำนา เช่น แอก คราด ไถ ไม้ตีข้าว ฯลฯ

- อุปกรณ์หาปลา เช่น เรือหาปลา สุ่ม แห สวิง ข้อง จั่น ลอบ ฯลฯ

- เครื่องมือเครื่องใช้ในครัวเรือนของคนสมัยก่อน เช่น หีบเหล็กโบราณ เตียงไม้ ตู้ไม้ จักรยาน หีบหมาก ฯลฯ

- อุปกรณ์ทอผ้า เช่น กี่ ฟืม กระสวย อัก ฯลฯ

- ผ้าพื้นเมืองโบราณ ภาพถ่ายโบราณ ฯลฯ

ลักษณะพิเศษที่เป็นองค์ความรู้ที่มีคุณค่าต่อชุมชน

- เป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลความรู้เกี่ยวกับเมืองมัญจาคีรีในสมัยก่อน

- เป็นแหล่งศึกษาลวดลายผ้าพื้นเมืองมัญจาคีรี รวมทั้งการแต่งกายของคนพื้นเมือง

- เป็นแหล่งศึกษาเกี่ยวกับอุปกรณ์เครื่องมือเครื่องใช้ของชาวเมืองมัญจาคีรีในสมัยก่อน

เดิมเป็นกุฏิของเจ้าอาวาส ภายหลังดัดแปลงเป็นพิพิธภัณฑ์ โดยจัดแสดงเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน ตลอดจนเครื่องศาสนภัณฑ์และแบบเรียนนักธรรมชุดต่าง ๆ บริเวณอาคารร่มรื่นด้วยพันธุ์ไม้ต่าง ๆ สวยงาม เดิมเป็นกลุ่มอาคารซึ่งเป็นคุ้มเจ้าเมืองมัญจาคีรี อาจารย์สุรศักดิ์ซึ่งเป็นลูกหลานเจ้าเมืองจึงปรับปรุงให้ เป็นเมืองสำหรับจัดแสดงเครื่องใช้โบราณ ศิลปวัตถุ เครื่องใช้พื้นบ้าน ผ้าไหมย้อมสีธรรมชาติที่ได้รับรางวัลจากการประกวด และเครื่องแต่งกายที่ตัดเย็บจากผ้าพื้นเมือง