ในสมัยก่อนไทดำ ไม่ได้มีอยู่ที่เมืองแถน(เดียนเบียนฟู)ที่เดียว ไทดำอยู่กระจัดกระจายแต่รวมกลุ่มได้ 12 กลุ่ม

เรียกว่าสิบสองจุไท ซึ่งกระจายอยู่ทางตอนเหนือของลาวและเวียดนาม บริเวณลุ่มแม่น้ำดำและแม่น้ำแดง รวมทั้งทางไต้ของจีนด้วย

ภูไทคำตากล้า จะมาจากเมืองแถนหรือเปล่า ต้องดูจากการอพยพของคนไทดำเข้าสู่เมืองไทย ซึ่งมีหลายครั้งครับ

ครั้งแรกในสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรีที่โปรดให้ไปตี เมืองเวียงจันทร์ได้ในปี พ.ศ. 2321 ดังได้กล่าวไว้ในประวัติชาติไทยว่า

"แล้วปีรุ่งขึ้นโปรด ฯ ให้ยกกองทัพไปตีเมืองหลวงพระบาง ไปตีเมืองทัน เมืองม่วย เมืองทั้ง 2 นี้เป็นเมืองของไทซ่งดำ

ตั้งอยู่ในเขตแดนญวนเหนือ แล้วพาครัวไทเวียง ไทดำ ลงมากรุงธนบุรี ในเดือนยี่ ไทซ่งดำให้ไปอยู่เพชรบุรี "

ครั้งที่สองสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ประมาณ พ.ศ. 2378 ก็ได้นำครอบครัวชาวไทดำเข้ามาอยู่ในไทยอีก ดังบันทึก

ของจอมพลเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีกล่าวไว้ เมื่อคราวเป็นแม่ทัพไปปราบฮ่อในสมัยรัชกาลที่ 5 พ.ศ. 2430 ไว้ว่า “ พระบาทสมเด็จ

พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้เจ้าพระยาธรรมา ฯ ยกกองทัพขึ้นมาเมืองถึงเมืองแถง จัดราชการเรียบร้อย

แล้วได้เอาครัวเมืองแถงและสิบสองจุไทซึ่งเป็นไทดำลงมา กรุงเทพ ฯ เป็นอันมาก เพราะขืนไว้จะเกิดการยุ่งยากแก่ทางราชการขึ้น

อีกครั้ง แล้วพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้า ฯ ให้พวกไทดำเหล่านั้น ไปตั้งภูมิลำเนาอยู่ ณ เมืองเพชรบุรี จนได้

ชื่อว่า ลาวซ่ง

ถ้า ภูไทคำตากล้า มาจากเดียนเบียนฟูก็ไม่น่าใช่ในสองสมัยที่กล่าวมา

ไทดำ อพยพ ครั้งใหญ่อีกครั้งหนึ่งก็คือตอนที่เดียนเบียนฟูแตกนั่นเอง เชื่อว่าเพลง "ไทดำรำพัน" คงจะแต่เพื่อการอพยพครั้งนี้

ม.ศรีบุษรา หรือ มนตรี ศรีบุษรา ได้เขียนหนังสือไว้เล่มหนึ่งชื่อ "ไทดำรำพัน"

หนังสือเล่มนี้ มีทั้งประวัติของไทดำ รุ่นที่อพยบรุ่นแรก และรุ่นที่อพยพคราวเกิดสงครามระหว่าง ฝรั่งเศสกับเวียดนาม

รุ่นที่อพยบรุ่นแรก หมายถึงรุ่นนี้ครับ

"เมืองเดียนเบียนฟูหรือเมืองแถนนี้ อยู่ในเวียดนามเหนือใกล้กับพรมแดนลาว เป็นถิ่นที่อยู่ดั่งเดิมของชาวไทในเวียดนามมาก่อน

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ผู้นำชาวไทในเวียดนามแบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย คือฝ่ายหนึ่งเข้าร่วมกับเวียดมินห์เข้าต่อสู้กับฝรั่งเศส

กับอีกฝ่ายหนึ่งต้องการเป็น สหพันธรัฐไท เพราะเห็นว่าแม้อยู่ภายใต้ฝรั่งเศสแต่ก็มีสถานะเท่าเทียมกับลาว จึงเข้าร่วมกับ

ฝรั่เศสๆ ตกเป็นฝ่ายรับเรื่อยมา จึงถอนกำลังจากจุดต่างๆทั้งหมดถอยร่นเข้าสู่เมืองเดียนเบียนฟู ซึ่งเป็นเมืองที่อยู่ในหุบเขา

ปลายปี พ.ศ.2496 ฝรั่งเศสกับพลพรรค สหพันธรัฐไท ได้ถอยร่นเขาสู่เมืองเดียนเบียนฟู แต่พอถึงเดือนมีนาคม พ.ศ.2497

เมืองเดียนเบียนฟูที่มั่นสุดท้ายก็แตก ชาวไทดำประมาณ 4000 คนอพยพลงสู่เวียดนามใต้ ชาวไทดำอีกกลุ่มประมาณ

2000 คนได้อพยพไปยังเมืองหลวงพระบาง และอีกกลุ่มหนึ่งประมาณ 3000 คนได้อพยพไปอยู่เชียงขวาง ส่วนหนึ่งก็

อพยพไปแขวงเวียงจันทร์"