The Community based eco tourism นั้นเป็นความหวังของชุมชนอย่างเรามานานแล้ว แต่ชุมชนยังไม่มีโอกาสได้สักที นับว่าเวลานี้เป็นโอกาสดีกับการทำงานของงานวิจัยนี้ สิ่งหนึ่งในอดีตชุมชนนั้นขาดโอกาสอย่างแรงที่จะได้ทำหน้าที่ของตนเอง ในที่สุดระบบนิเวศชุมชนก็ล่มสลาย เกิดความแตกแยกภายในชุมชนเอง หลายๆครั้งคนในชุมชนอย่างผมเข้าไปประชุมเกี่ยวกับเรื่องท่องเที่ยว ได้รู้ซึ้งถึงนโยบายของหน่วยงานว่าขาดการจัดการด้านข้อมูลและมวลชนอย่างชนบท หมายความว่าชุมชนชนบทนั้นมีสิ่งดีๆมากมายแต่ขาดการจัดการองค์ความรู้ที่ก่อให้เกิดประโยชน์โดยรวม แม้สถาบันที่มีชื่อเสียง การทำงานมิใช่เป็นมืออาชีพเลย เพราะอะไร เพราะว่าสถาบันโดนเกณท์การเงินมาทับอีกที เพราะสถาบันไม่มีเงินที่จะดำเนินการ องค์ความรู้ที่อยู่ในสถาบันนั้นมากมายมหาศาล แต่ใครเล่าจะใช้องค์รู้เหล่านั้นอย่างเกิดประโยชน์โดยรวมได้ แต่มาวันนี้ชุมชนของผมทำได้ในระดับหนึ่งเพราะเราจัดการกับองคืความรู้ของเราเองถามว่าใครจะกล้าพอมไหมที่จะทำงานร่วมกับชุมชนอย่างเปิดเผยและสามารถที่จะแชร์ความรู้ที่เกิดขึ้นนั้นเกิดประโยชน์สูงสุด คือทำงานด้วยความจริงใจและเปิดเผยไม่มีนัยแฝงอยู่ ชุมชนชนบทหลายแห่งรอคุณผู้กล้าเหล่านี้อยู่ แต่ย้ำนะ ต้องเปิดเผยและบริสุทธิ์ใจ แล้วคำว่า (PAR) The community based eco tourism นั้นอยู่ไม่ไกลเกินความฝันของท่านหลายๆคนหรอก "หากหนังสื่อที่เราจดและเขียนเรื่องราวที่เราคิดว่าดีแล้วไซ้ ถ้าไม่ดูก็จะสูญสิ้นความหมายในพริบตา" Dek Doi .