อัตลักษณ์ชุมชนกับการต่อสู้เชิงสัญลักษณ์
วิถีชีวิตชุมชน อัตลักษณ์ชุมชน ถูกกล่าวถึง/หยิบยกให้เป็นสื่อ/ตัวแทนชุมชนท้องถิ่นหนึ่ง เปรียบเหมือนสัญลักษณ์ที่บ่งบอกความเป็นชุมชนนั้นได้โดยไม่ต้องนึกถึงบริบททางพื้นที่ อัตลักษณ์ชุมชนมีนัยยะสำคัญเคลือบแฝงมากกว่าการเป็นป้ายฉลากติดชุมชน/ท้องถิ่น ให้แต่ละชุมชน/ท้องถิ่นมีความแตกต่างกันเท่านั้น นัยยะสำคัญของ “อัตลักษณ์ชุมชน” คือการต่อสู้เชิงสัญลักษณ์ ที่มีสภาวะการต่อสู้เชิงอำนาจสูง แต่มิใช่อำนาจที่เราเข้าใจ เป็นอำนาจที่แฝงมากับความรู้ในการสร้างสัญลักษณ์ให้กับอัตลักษณ์ชุมชน ความรู้ความเข้าใจที่สัญลักษณ์สื่อให้เราเข้าถึง อาจนำชุมชนท้องถิ่นเข้าสู่ยุคสภาวะ การเสียพื้นที่ทางอัตลักษณ์วิถีชุมชนโดยที่เราไม่รู้ตัว
สิ่งที่เรียกว่าสัญลักษณ์ที่สื่อแทน “อัตลักษณ์ชุมชน” อาจมีสภาวะ 2 อย่างคือ
- สัญลักษณ์ที่สื่ออัตลักษณ์ชุมชนที่ยังคงดำรงอยู่ ภายในพื้นที่ชุมชน กล่าวคือ ชุมชนท้องถิ่นมีการดำรงอยู่ของสิ่งที่เรียกว่าอัตลักษณ์ชุมชนในพื้นที่ มีภาวการณ์หมุนเวียน ดำเนินการ รักษาไว้เป็นแบบแผนที่มีการปฏิบัติจริง สื่อให้เห็นว่าสิ่งที่เรียกว่าอัตลักษณ์ยังมีจริงในชุมชน เป็นการสร้างสัญลักษณ์เกี่ยวกับอัตลักษณ์ชุมชนที่ชุมชนนั้นเป็นผู้สื่อให้เห็นจริง
2.สัญลักษณ์ที่สื่ออัตลักษณ์ชุมชนที่มิได้ดำรงอยู่ ในพื้นที่ชุมชน กล่าวคือ สภาวะนี้ชุมชนมิได้มีสื่อ สัญลักษณ์อัตลักษณ์ชุมชนในแบบที่หนึ่ง แต่มีสัญลักษณ์ที่สื่ออัตลักษณ์ชุมชนในพื้นที่อื่นเพื่อแสดงตัวตันของชุมชนนั้น เป็นการสร้าง “พื้นที่แห่งความทรงจำ” เกี่ยวกับชุมชนนั้น ยกตัวอย่างสื่อสัญลักษณ์อัตลักษณ์ชุมชนแบบที่สอง คือการสร้างพื้นที่แห่งความทรงจำที่เรียกว่า “พิพิธภัณฑ์” เพื่อแสดงว่าอัตลักษณ์ชุมชน วิถีชีวิต การดำเนินชีวิตของท้องถิ่นเคยมีมาอย่างไร เป็นการสร้างภาพ/สื่อแทนชุมชน/ท้องถิ่นว่าเคยมีสภาวะอย่างนี้/แบบนี้เคยดำรงอยู่ในชุมชน
ในสังคมยุคปัจจุบันการต่อสู้เชิงสัญลักษณ์ในพื้นที่ อัตลักษณ์ชุมชน มีสภาวะการต่อสู้ ขับเคี่ยวอย่างสูง แต่สิ่งที่น่าหวาดวิตก/สะพรึงกลัวของการขับเคี่ยวของการแสดงตัวของสัญลักษณ์สื่ออัตลักษณ์ชุมชน ทั้งสองสภาวะ คือ เราอาจกำลังตกอยู่ในสภาวะที่ 2 อย่างอาจหลีกเลี่ยงมิได้และเป็นที่น่าสังเกตว่า ถ้าสภาวะที่สอง ครอบครองสัญลักษณ์สื่อแทนอัตลักษณ์ชุมชนแทนสภาวะที่หนึ่ง อัตลักษณ์ชุมชนจะดำรงอยู่อย่างไร สิ่งที่ไม่อยากเห็นหรือให้เป็น คือ อัตลักษณ์ชุมชน เป็นเพียงพื้นที่แห่งความทรงจำที่อยู่ในพิพิธภัณฑ์ หรือสถานที่เก็บความทรงจำแบบอื่น เมื่อเราไปดู หรือรับรู้เกี่ยวกับวิถีชีวิต อัตลักษณ์ชุมชนแล้วรู้สึกดื่มด่ำกับวิถีชีวิตอัตลักษณ์ของเราอย่างซาบซึ้ง จนเราลืมสำเนียกตัวเองว่าสิ่งที่เราดื่มด่ำจากสิ่งที่เรารับรู้นั้น มันไม่มีหรือเลือนหายไปเนิ่นนานเท่าใดแล้วจากพื้นที่ชุมชนของเรา
สิ่งที่เขียนถึง/กล่าวถึงผ่านพื้นที่ความรู้แห่งนี้ ผู้เขียนมิได้สรุปความคิดของผู้เขียนว่าถูกต้องชัดเจน หากสิ่งที่ผู้เขียน กล่าวถึงในพื้นที่แห่งความรู้นี้อาจสร้างความพร่ามัวให้กับความคิดผู้อ่าน แล้วนำไปสู่การชี้นำ/ชวนคิดต่อของผู้อ่านให้เพิ่มแสงสว่างกับการอ่านความที่พร่ามัวในการเขียนของตัวผู้เขียน เป็นสิ่งน่ายินดีทั้งผู้อ่านและผู้เขียนที่ร่วมเดินทางผ่านสิ่งที่พร่ามัวด้วยแสงแห่งความคิดทั้งผู้อ่านและผู้เขียน