ไสว เครือรัตนไพบูลย์ คุณครูประจำกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนวัดแสงสรรค์ สพท.ปทุมธานี เขต 2 วันนี้ทดลองทำบล็อก จึงขอนำความรู้เรื่องโครงงานมาแลกเปลี่ยนกับเพื่อนๆ นะคะ โครงงานนั้นสำคัญไฉน? ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มุ่งเน้นให้สอนโดยยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ การสอนโดยการทำโครงงาน เป็นวิธีการหนึ่ง โดยแบ่งโครงงานออกเป็น 2 ประเภท คือ 1. โครงงานตามสาระการเรียนรู้ เป็นโครงงานที่นักเรียนมีกรอบการทำงานภายใต้จุดประสงค์ของการเรียนรู้ในเนื้อหาแต่ละเรื่อง 2. โครงงานตามความสนใจ ครูควรมีความรู้และทักษะการจัดกิจกรรมโครงงานก่อน โครงงาน คืออะไร? โครงงาน คือ งานวิจัยเล็กๆสำหรับนักเรียนเป็นการแก้ปัญหาหรือข้อสงสัย หาคำตอบโดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หากเนื้อหาหรือข้อสงสัยเป็นไปตามกลุ่มสาระการเรียนรู้ใด จะเรียกว่าโครงงานในกลุ่มสาระการเรียนรู้นั้นๆ เราใช้ทักษะกระบวนการอะไรบ้าง? • 1. เมื่อนักเรียนเกิดปัญหา ใช้กระบวนการแก้ปัญหา • 2. นักเรียนเดาคำตอบของปัญหา ใช้ทักษะการตั้งสมมุติฐาน • 3. นักเรียนจะต้องออกแบบการทดลอง เพื่อพิสูจน์ปัญหาว่าจริงหรือไม่ ใช้ทักษะการทดลอง • 4. ทักษะการสังเกต การวัด การคำนวณ การจำแนกประเภท การสื่อความหมายข้อมูล การลงความคิดเห็นจากข้อมูล การหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับสเปส และสเปสกับเวลา และทักษะการพยากรณ์ • 5. การกำหนดนิยามศัพย์เฉพาะ/ทักษะการกำหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ • 6. การกำหนดตัวแปรที่ใช้ในการทดลอง/ทักษะการกำหนดตัวแปร • 7. ที่สำคัญที่สุด...คือ "ทักษะกระบวนการคิดระกับสูง" -คิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์:เพื่อเลือกหัวเรื่องที่จะทำโครงงาน และการ ออกแบบการทดลอง -คิดอย่างมีวิจารณญาณ คิดแก้ปัญหา: เพื่อพิสูจน์สมมุติฐาน -คิดสร้างสรรค์: เพื่อจัดทำแผงโครงงาน และการนำเสนอด้วยวาจา ขั้นตอนสำคัญของการทำโครงงานคืออะไร? ขั้นที่ 1 การคิดและเลือกชื่อเรื่องหรือปัญหาที่จะศึกษา ขั้นตอนนี้เป็นขั้นที่สำคัญที่สุดและยากที่สุด ตามหลักการแล้วนักเรียนจะเป็นผู้คิดและเลือกหัวข้อเรื่องที่จะศึกษาด้วยตนเอง แต่ครูอาจมีส่วนช่วยคิดได้ ขั้นที่ 2 การวางแผนในการทำโครงงาน เป็นการวางแผนในการเลือกใช้วัสดุอุปกรณ์ การออกแบบการทดลอง การควบคุมตัวแปร วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล แล้วนำเสนอครูที่ปรึกษา (เค้าโครงของโครงงาน) ขั้นที่ 3 การลงมือทำโครงงาน ลงมือปฏิบัติการทดลองตามที่ออกแบบไว้ บันทึกผลตามตารางการออกแบบการทดลอง เก็บรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล และสรุปผลกาศึกษาค้นคว้า ขั้นที่ 4 การเขียนรายงาน ถ้าเป็นนักเรียนประถมศึกษา ควรเขียนด้วยลายมือ ระบายสีให้สวยงาม เพื่ออธิบายให้ผู้อื่นทราบรายละเอียดของโครงงาน จะเขียนเป็น 4/5 บทก็ได้ อาจมีหัวข้อ.....ปัญหา/ที่มาของโครงงาน วัตถุประสงค์ วิธีการศึกษา วัสดุ/อุปกรณ์ สรุปผลการศึกษา ประโยชน์ ข้อเสนอแนะที่ได้จากการทำโครงงาน และเอกสารอ้างอิง/บรรณานุกรม ขั้นที่ 5 การนำเสนอผลงาน เป็นการเสนอผลงานให้ผู้อื่นรับรู้ อาจจัดนิทรรศการ และสาธืตประกอบรายงานปากเปล่า ซึ่งอาจจัดในชั้นเรียน ในงานประจำปีของโรงเรียน หรือการส่งไปประกวดแข่งขันระดับเขตพื้นที่การศึกษา และระดับประเทศต่อไป เป็นอย่างไรบ้างคะ..........การพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และทักษะกระบวนการคิดระดับสูง.........ด้วยการฝึกให้นักเรียนในระดับประถมศึกษาได้มีโอกาสจัดทำโครงงานวิทยาศาสตร์.......ไม่ใช่เรื่องยาก แต่ผลที่ได้รับคุ้มค่ายิ่ง........ หลังจากนี้......ครูวิทยาศาสตร์ก็จัดทำชุดฝึกกิจกรรม เริ่มจากขั้นตอนที่ 1-5 (5เล่ม) สุดท้ายนักเรียนสามารถทำโครงงานวิทยาศาสตร์ได้ คุณครูก็เขียนรายงานผลการใช้ชุดฝึกกิจกรรม.......และในภาคผนวกของรายงาน เราก็เลือกรายงานโครงงานวิทยาศาสตร์ของนักเรียนที่ทำได้ดีที่สุดแนบ.....เท่านี้ท่านก็สามารถทำเป็นผลงานทางวิชาการได้เลย.........ต้องการคำแนะนำเพิ่มเติม เชิญเลยนะคะ พบกันใหม่ .......เรื่องการฝึกทักษะกระบวนการคิดระดับสูงในกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์ป.3 และ ป.6 การบันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ ที่นำไปสู่การทำวิจัย ในชั้นเรียน การบันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ ประกอบด้วย * ผลการจัดการเรียนรู้ ..............ตามจุดประสงค์การเรียนรู้ทั้งด้าน K ,P, A โดยระบุเป็นระดับคุณภาพ/ร้อยละที่ชัดเจน * ปัญหา/อุปสรรค...............ระบุชื่อผู้เรียนที่มีปัญหาในการเรียนรู้ด้าน K, P, A ให้ชัดเจน • แนวทางแก้ไข...............ให้เสนอแนะแนวทางแก้ไขให้ชัดเจน และระบุสื่อ/นวัตกรรมที่ครูจะนำมาใช้แก้ปัญหาให้กับผู้เรียน การเขียนรายงานการวิจัยแบบง่าย * ชื่อเรื่องที่ทำการวิจัย * ที่มาของปัญหา หรือสิ่งที่ต้องการพัฒนา * เป้าหมายของการวิจัย หรือการพัฒนา * วิธีการหรือขั้นตอนสำคัญของการแก้ปัญหา หรือการพัฒนา * ผลของการแก้ไข หรือพัฒนา * ข้อเสนอแนะ ภาคผนวก