รายงาน(วันสุข)

จากหนังสือพิมพ์ โลกวันนี้ วันสุข

ปีที่ 5 ฉบับที่ 265 ประจำวัน จันทร์ ที่ 28 มิถุนายน 2010

โดย นพ.อุดม เพชรสังหาร

1-5 Active Pianoวิธีเข้าถึงดนตรีแบบง่ายๆ

“อันดนตรีมีคุณทุกอย่างไป ย่อมใช้ได้ดังจินดาค่าบุรินทร์”

ผมคิดว่าคงไม่มีคนไทยคนไหนที่ไม่รู้จักบทกลอนจากวรรณคดีเรื่อง “พระอภัยมณี” ของบรมกวี “สุนทรภู่” บทนี้

แต่จะมีสักกี่คนที่ “เข้าใจ” และ “เข้าถึง” คุณค่าของดนตรีตามที่สุนทรภู่เขียนไว้อย่างแท้จริง

สำหรับสังคมไทย วิชาดนตรีคือวิชาของคนเต้นกินรำกิน

สำหรับสังคมไทย ดนตรีเป็นสิ่งปลอบประโลมให้อารมณ์เบิกบาน เป็นแค่เครื่องมือสร้างบรรยากาศ

การใช้ประโยชน์จากดนตรีอย่างเข้าใจจริงๆจึงไม่ค่อยเกิดขึ้น

ในช่วงหลังๆดนตรีเริ่มมีบทบาทในทางการแพทย์และการศึกษามากขึ้น เพราะมีความรู้ที่ชัดเจนว่าดนตรีสามารถบำบัดโรคบางอย่างได้ สามารถพัฒนาศักยภาพของคนได้

เราเรียกวิธีการนำดนตรีมาใช้ประโยชน์ในรูปแบบนี้ว่า “ดนตรีบำบัด”

แต่วิธีการนำดนตรีมาใช้ประโยชน์ในแบบที่ว่านี้กลับทำให้ผู้คนสับสนมากขึ้น เพราะเรามักนำวิธีการที่เรียกว่า “ดนตรีศึกษา” มาใช้กัน

ยกตัวอย่างตามโรงเรียนหลายๆแห่งพอมีความรู้ว่าดนตรีช่วยส่งเสริมศักยภาพการเรียนรู้ของเด็กก็เปิดสอนวิชาดนตรีเต็มสูบเลย เด็กต้องเรียนหลักการของวิชาดนตรี ต้องรู้จักตัวโน้ต ต้องเล่นดนตรีเป็น ต้องต่อยอดวิชานี้ได้เมื่อเรียนชั้นสูงขึ้น

เด็กเลยเกลียดดนตรีก่อนที่จะเข้าถึงคุณประโยชน์ของดนตรี เพราะการเรียนวิชาดนตรีไม่ใช่เรื่องง่ายครับ

“ดนตรีบำบัด” คือการนำเอากิจกรรมดนตรีมาใช้ เพื่อให้กิจกรรมเหล่านี้เยียวยาหรือแก้ไขความเจ็บป่วยให้แก่ผู้ที่ต้องการประโยชน์จากมัน หรือผู้ที่ต้องการส่งเสริมศักยภาพของตนเอง ซึ่งกิจกรรมอาจจะเป็นการฟังดนตรี การร้องเพลง การเต้นรำ หรือเล่นดนตรีก็ได้

และผู้ที่ใช้ “ดนตรีบำบัด” ไม่จำเป็นต้องมีความรู้ทางดนตรีก็ได้

คนเป่าขลุ่ยเป็นโดยไม่รู้โน้ตสักตัวมีถมไป เวลาเครียดก็หยิบขลุ่ยขึ้นมาเป่าให้หายเครียดได้ ไม่เห็นต้องไปท่องจำตัวขาว ตัวดำ เขบ็ดสองชั้น สามชั้นให้ยาก

แต่ “ดนตรีบำบัด” จะได้ผลดีมากหากผู้ที่ต้องใช้ดนตรีบำบัดสามารถเล่นดนตรีได้ด้วยตัวเอง

จึงเกิดคำถามว่าจะมีวิธีใดที่ทำให้คนเล่นดนตรีได้เร็วที่สุด

ทำอย่างไรจะทำให้คนเล่นดนตรีได้โดยไม่ต้องเรียนอ่านโน้ตในแบบที่ซับซ้อนมากๆ เพียงแค่ฟังคำอธิบายเล็กๆน้อยๆก็สามารถเล่นได้ทันทีเลย

เพราะการหัดเล่นดนตรีแบบไม่อ่านโน้ตเลย แต่ใช้วิธีคลำเสียงไปเรื่อยๆ ก็น่าเบื่อพอๆกับการเรียนดนตรีตามหลักสากลทั่วๆไปเหมือนกัน

ผมมีโอกาสได้สัมผัสกับการเรียนเปียโนแบบง่ายๆประเภทภายใน 20 นาที ผมสามารถเล่นเพลง “สายทิพย์” แบบกระท่อนกระแท่นได้โดยไม่ต้องอ่านโน้ตบรรทัดห้าเส้น อ่านเพียงแค่ตัวเลข 1-5 และอ่านว่าตัวไหนสำหรับนิ้วมือข้างซ้าย ตัวไหนสำหรับนิ้วมือข้างขวา

มันคือวิธีการเล่นเปียโน 2 มือที่ง่ายเอามากๆ และวิธีแบบนี้แหละที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับนำมาใช้ในการทำ “ดนตรีบำบัด”

ผู้ที่คิดค้นวิธีการเล่นเปียโนแบบนี้ขึ้นมาคือ อาจารย์ตรีรัตน์ อุปถัมภ์โพธิวัฒน์ เขาเรียกมันว่า “1-5 Active Piano” ซึ่งหลายๆคนคงเคยเห็นอาจารย์ตรีรัตน์ออกโทรทัศน์ชี้แจงถึงสิ่งที่ค้นพบบ่อยๆตั้งแต่ต้นปีเป็นต้นมา

หลักการง่ายๆของ“1-5 Active Piano” ก็คือการเอานิ้วมือทั้งห้ามาเชื่อมกับตัวเลขและแป้นเปียโน

สำหรับมือขวา เลข 1 คือนิ้วหัวแม่มือ เรื่อยไปจนกระทั่งเลข 5 คือนิ้วก้อย

สำหรับมือซ้าย เลข 1 คือนิ้วก้อย ไล่ไปจนกระทั่งนิ้วหัวแม่มือซ้ายคือเลข 5

เวลาวางมือบนคีย์เปียโนก็เหมือนกับการเล่นเปียโนทั่วไป นั่นคือนิ้วหัวแม่มือขวาวางอยู่บนแป้นเสียง C ไล่ตามลำดับไปจนถึงนิ้วก้อยวางอยู่บนแป้นเสียง G

นิ้วก้อยมือข้างซ้ายวางอยู่บนแป้นเสียง C ทางฝั่งซ้ายตัวเรา ไล่มาเรื่อยจนกระทั่งนิ้วหัวแม่มือซ้ายจะวางอยู่บนแป้นเสียง G

เขาทำโน้ตเป็นตัวเลข 1-5 แยกเป็น 2 บรรทัด บรรทัดบนสำหรับมือขวา บรรทัดล่างสำหรับมือซ้าย

เวลาเล่นก็อ่านตัวเลข ถ้าเลข 1 บรรทัดบนก็กดนิ้วหัวแม่มือ เลข 5 ก็กดนิ้วก้อยไปบนแป้นเปียโน ถ้าเป็นบรรทัดล่างก็สำหรับมือซ้าย นั่นคือเลข 1 คือนิ้วก้อย เลข 5 คือนิ้วหัวแม่มือ

แค่อ่านเลข 1-5 ออก คุณก็เล่นเปียโนเป็นเพลงได้แล้ว และยิ่งเป็นเพลงโปรดของคุณ คุณจะมีความสุขกับเพลงเปียโนที่คุณเล่นเองได้ภายในเวลาการหัดเล่นไม่ถึงครึ่งชั่วโมง

และนี่คือสิ่งที่ “ดนตรีบำบัด” ต้องการ ไม่ใช่ความแตกฉานในหลักของวิชาดนตรี

ในฐานะผู้บำบัด เราอยากให้คนไข้หรือลูกค้าของเราได้ใช้กิจกรรมดนตรีที่มีศักยภาพสูงที่สุดเพื่อการรักษา นั่นคือการเล่นดนตรีได้เอง และคนไข้จะต้องเสียเวลาน้อยที่สุดไปกับการหัดเล่นดนตรี

“1-5 Active Piano” ตอบโจทย์นี้ได้อย่างสมบูรณ์

ขณะนี้ผม อาจารย์ตรีรัตน์ ผู้คิดค้น “1-5 Active Piano” และ ดร.ศุภลักษณ์ เข็มทอง แห่งคณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล กำลังทำการศึกษาวิจัยว่า “1-5 Active Piano” จะสามารถช่วยฟื้นฟูปฏิกิริยาความว่องไวของร่างกายผู้สูงอายุได้หรือไม่

ท่านที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ไม่เคยมีความรู้ทางด้านดนตรี และบ้านอยู่แถวมหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา หากสนใจอยากสัมผัสประสิทธิภาพของ “1-5 Active Piano” และอยากเข้าร่วมโครงการวิจัยกับเรา ติดต่อ ดร.ศุภลักษณ์ได้ที่ 08-5224-0707 ครับ

ที่มา : นิตยสารโลกวันนี้วันสุข ปีที่ 5 ฉบับ 265 วันที่ 26 มิถุนายน-2 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 หน้า 37 คอลัมน์ สายใยครอบครัว โดย นพ.อุดม เพชรสังหาร