การพัฒนาคุณภาพที่ยั่งยืน (Sustainable Quality Development)

          การพัฒนาคุณภาพที่ยั่งยืนในภาพกว้างๆที่เกี่ยวโยงกับมนุษย์ส่วนใหญ่ ได้ชักชวนให้คนในโรพยาบาลได้คิดถึงโลกใบนี้โดยเอาเวลามาเป็นสิ่งกำหนดโดยเริ่มจากยุควิทยาศาสตร์ที่นำการเปลี่ยนแปลงอย่างมากที่เราเรียกว่าความเจริญลองทบทวนว่ามีอะไรเกิดขึ้นอย่างมากมายบ้าง และมีอะไรในโลกใบนี้ลดน้อยลงไปบ้าง บทเรียนที่พบจากการเรียนรู้ก็ มนุษย์เพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็ว  ทรัพยากรต่างๆลดลงอย่างมากน่าใจหาย เช่นพลังงานน้ำมัน ป่าไม้ธรรมชาติเปลี่ยนแปลงไปโดยน้ำมือมนุษย์ในทางที่เสื่อมลง จนโลกใบนี้ต้องปรับตนเองเพื่อให้ดำรงอยู่ได้หรือให้ทุกอย่างบนโลกใบนี้อยู่ได้ได้แก่ การเกิดแผ่นดินไหว พายุ น้ำท่วม ล้วนแต่เป็นการปรับตัวของโลกเข้าไปสู่ความสมดุลทั้งสิ้น  การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวในมุมมองของประกรโลกมนุษย์บางกลุ่มก็กลบมองว่าโลกโหดร้ายเหลือเกินที่ทำให้มนุษย์เจ็บป่วยและล้มตายเป็นอย่างมาก หากมองอย่างนี้ความเจริญเติบโตที่เกิดจากการพัฒนาของมนุษย์เราก็ไม่ได้เกิดความยั่งยืนหรือถาวรไม่รู้เมื่อไรเราจะไปถึงจุดนั้น หรืออาจกล่าวได้ว่า “การพัฒนาที่มนุษย์ชนะ... แต่โลกหายนะ”  “มนุษย์มองว่าจะเอาอย่างไรกับธรรมชาติ ไม่ได้มองว่าจะทำอย่างไรกับตนเอง”  “มนุษย์เรากำลังจะเอาชนะโลก เรายังไม่ทันจะเอาชนะโลก โลกหายนะเสียก่อน” (พระธรรมปิฎก, 2546, หน้า 156-157)

          การพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลที่เกิดความยั่งยืนนี้แหละมีความสำคัญ เรามักจะได้ยินมีผู้บริหารพูดกันเสมอว่าโรงพยาบาลที่ผ่านการรับรองแล้ว หยุดการพัฒนา ไม่มีการพัฒนาจนไม่ผ่านการประเมินซ้ำ โรงพยาบาลหลายแห่งไม่ประสงค์ขอรับการประเมิน หลายโรงพยาบาลเปลี่ยนเอาระบบการพัฒนาคุณภาพอื่นที่เห็นว่าง่ายมาเป็นเครื่องมือการพัฒนาคุณภาพ เป็นต้น อย่างนี้ก็อาจจะยังบอกไม่ได้ว่าเป็นการพัฒนาคุณภาพที่ไม่ยั่งยืน หากแต่ว่ากระบวนการ หรือวิธีการนั้นไม่ได้มีรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเป็นการเฉพาะแต่โรงพยาบาลทุกแห่งก็มีการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่องตามวิถีของโรงพยาบาลแต่ละแห่ง และหากจะบอกว่าเอาตรวจประเมินมาเป็นเครื่องชี้วัดโรงพยาบาลในการพัฒนาคุณภาพก็อาจจะไม่เป็นธรรมสำหรับโรงพยาบาลทั้งนี้เพราะว่าโรงพยาบาลสามารถตอบสนองความต้องการของชุมชน สภาวะสุขภาพในพื้นที่ และดำรงความเป็นอยู่มาอย่างยาวนานและก็ยังคงดำรงอยู่ต่อไปอย่างนี้ก็เป็นความยั่งยืนในการพัฒนาคุณภาพของโรงพยาบาลเช่นกัน และที่สำคัญคือไม่ผ่านกระบวนการเยี่ยมสำรวจจากองค์ภายนอก โดยทุกคนในองค์กรเห็น ทำไปตามความสามารถ ใช้ศักยภาพที่มีอยู่อย่างเต็มที่ รู้ว่ากำลังพัฒนาการให้ผู้รับบริการได้รับการตอบสนองความต้องการโดยเฉพาะมีความปลอดภัยเพิ่มมากยิ่งขึ้น

          การพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาลต้องผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่มีพื้นฐานมาจากความสมดุลในศักยภาพของทรัพยากร ความต้องการของชุมชนหรือสภาวะสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ รวมถึงนโยบายของส่วนกลางที่เกิดมาจากความต้องการของพื้นที่ กล่าวคือเป็นการพัฒนาคุณภาพที่ต้องอาศัยปัจจัยภายนอกมาเป็นตัวขับเคลื่อน ไม่ว่าจะเป็นภาวะสุขภาพ การได้รับการส่งเสริมสนับสนุนจากชุมชนและสังคมโดยโรงพยาบาลต้องรักษาความสมดุลไว้ให้ได้ถึงจะเป็นการพัฒนาคุณภาพที่ยั่งยืน และที่สำคัญต้องนำแนวทางของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้เป็นการพัฒนาตามแบบของโรงพยาบาลแต่ละแห่งนั้นเอง

          ในการเรียนรู้ผมใช้เวลาประมาณ 2.5 ชั่วโมง โดยเหลือเวลาไว้สัก 20 นาทีเพื่อเติมประเด็นที่ยังขาดที่เกี่ยวกับคุณภาพที่พอเพียง: คุณภาพที่ยั่งยืน เสร็จแล้วท่านผู้อำนวยการและทีมงานพาผมและลูกหลานเยี่ยมชมโรงพยาบาล ประเด็นสำคัญที่ได้เข้าไปเรียนรู้ สิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ไม่ว่าทางกายภาพทั้งภายในอาคาร และภายนอก ที่มีภูมิสถาปัตย์ที่น่าอยู่ ทั้งต้นไม้ที่มีร่มเย็น สนามหญ้า สระน้ำเลี้ยงปลา ที่ได้รับการดูแลเอาใจใส่จากทีมงานเป็นอย่างดีโรงพยาบาลได้อาศัยที่ทำให้เกิดการเรียนรู้ทั้งเจ้าหน้าที่ และผู้มาเยียน เรียนรู้ดูแลตนเองผ่านกระจกเงาบานใหญ่ที่ติดเอาไว้ในทุกตึกสำหรับเจ้าหน้าที่ และผู้มารับบริการจะได้ดูตนเองก่อนที่จะมาให้คนอื่นดู หรือจะไปดูแลผู้อื่นสำหรับเจ้าหน้าที่โรงพยาบาล.........

                   ..............................................................