เรื่องกฎหมาย หนี้ และ นิติกรรมสัญญา

หนี้……ม.194 – ม.353 ,

นิติกรรม ……ม.149 – ม.181 ,

สัญญา……ม.354 – ม.394

ซึ่งในกฎหมายหนี้ จะมีขอบเขตและเนื้อหา ที่เราสามารถแยกพิจารณาได้ดังนี้

1) ชุดวัตถุแห่งหนี้……ม.ที่สำคัญ คือ ม.194 + ม.195 + ม.196 + ม.198 + ม.202

ขยายความ.... วัตถุแห่งหนี้ คือ สิ่งที่เจ้าหนี้จะพึงเรียกให้ลูกหนี้ปฏิบัติเพื่อชำระหนี้...วัตถุแห่งหนี้ที่เกิดจากสัญญา จึงเป็นการปฏิบัติตามสัญญา...ส่วนหนี้ทางละเมิดนั้นเป็นการชำระค่าสินไหมทดแทน... วัตถุแห่งหนี้เป็นองค์ประกอบหนึ่งของหนี้ ความสัมพันธ์ที่จะเป็นหนี้ต้องมีวัตถุแห่งหนี้....ซึ่งเกิดจากมูลแห่งหนี้ทุกตัว...หรือ มูลแห่งหนี้นั้นต้องมีวัตถุแห่งหนี้นั่นเอง ( มูลแห่งหนี้หรือที่มาแห่งหนี้แบ่งออกเป็น 5 ประการ คือ

1)สัญญา

2)ละเมิด

3)จัดการงานนอกสั่ง

4)ลาภมิควรได้

5)กฎหมาย

EX ก. ทำสัญญาเป็นคนขับรถให้กับ ข. หน้าที่หรือหนี้ของ ก. ตามสัญญานั้นก็คือ จะต้องขับรถให้ ข. ด้วยความระมัดระวัง ไม่ประมาทเลินเล่อ หาก ก. ขับรถด้วยความประมาทไปชน ค. บาดเจ็บ ก. ก็มีหน้าที่หรือหนี้ทางละเมิดที่จะต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้ ค. ...จะเห็นได้ว่า หน้าที่ของ ก. ต่อ ข. ต่างกับหน้าที่ของ ก. ต่อ ค. แม้ว่าผลที่สุดการที่ ก. ทำผิดหน้าที่ต่อ ข. ก. จะต้องชดใช้ค่าเสียหายให้กับ ข. เหมือนกับที่ ก. ต้องชดใช้ค่าเสียหายให้ ค. ก็เป็นเรื่องความรับผิดเท่านั้นที่เหมือนกัน หาใช่เป็นเรื่องวัตถุแห่งหนี้หรือหน้าที่ของลูกหนี้เหมือนกันไม่

วัตถุแห่งหนี้ คือ สิ่งที่เจ้าหนี้อาจเรียกร้องเอากับลูกหนี้ได้ มี 3 ประการคือ

1) กระทำการ

2) งดเว้นกระทำการ

3) ส่งมอบทรัพย์สิน

ดังนั้น เมื่อเราพูดถึงผลแห่งหนี้หรือความผูกพัน ก็จะมองไปที่วัตถุแห่งหนี้....วัตถุแห่งหนี้เป็นอย่างไร ย่อมดูได้ที่ที่มาแห่งหนี้หรือมูลแห่งหนี้ เช่น สัญญาจ้างร้องเพลงเป็นสัญญาจ้างทำของ สัญญาจ้างทำของก่อให้เกิดหนี้ มีวัตถุแห่งหนี้เป็นการกระทำการคือการร้องเพลง ลูกหนี้มีความผูกพันธ์ที่จะต้องร้องเพลง...และกฎหมายก็ได้บัญญัติว่า หนี้กระทำการจะมีผลอย่างไร ซึ่งชี้กฎหมายที่จะบังคับต่อไป รวมถึงการที่จะฟ้องร้องบังคับคดีต่อไปด้วย.......ปัญหาเรื่องวัตถุแห่งหนี้ที่สำคัญที่สุดก็คือ ปัญหาตอนที่จะบังคับให้ชำระหนี้

2) ชุดผิดนัด……เราสามารถแยกออกเป็นชุดย่อยๆได้ดังนี้

2.1 ชุดลูกหนี้ผิดนัด……ม.ที่สำคัญๆ คือ ม.203 + ม.204 + ม.206….โดยมี ม.205 เป็นข้อยกเว้น ……เป็นส่วนสำคัญอันหนึ่งของกฎหมายหนี้……จึงควรทำความเข้าใจให้ดี

2.2 ชุดเจ้าหนี้ผิดนัด……ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม.207 + ม.210……โดยมี ม.211 + ม.212

เป็นข้อยกเว้น

2.3 ชุดสิทธิของเจ้าหนี้ ในกรณีที่ลูกหนี้ผิดนัด……ม.ที่สำคัญๆ ก็คือ ม.213 + ม.214 + ม.215 + ม.216……ในส่วนนี้เราควรทำความเข้าใจว่า เมื่อลูกหนี้ตกเป็นผู้ผิดนัดแล้ว เจ้าหนี้ย่อมที่จะเกิดสิทธิดังต่อไปนี้ขึ้นมา กล่าวคือ

2.3.1 สิทธิในการที่จะเรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้โดยเฉพาะเจาะจง ตาม ม.213

2.3.2 สิทธิในการที่จะให้ชำระหนี้ของตนจากทรัพย์สินของลูกหนี้จนสิ้นเชิง ตาม ม.214

2.3.3 สิทธิในการที่จะเรียกค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายที่เกิดจากการที่ลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ ตาม ม.215….ในส่วนนี้ให้ดู ม.222 + ม.223 ประกอบด้วยจะดีมาก( โดยเฉพาะ ม.223 นั้น สามารถโยงไปหา ม. 442 ของกฎหมายละเมิดได้ด้วย )

2.3.4 สิทธิในการบอกปัดไม่รับชำระหนี้ ถ้าการชำระหนี้นั้นเป็นอันไร้ประโยชน์แก่เจ้าหนี้ ตาม ม.216

2.3.5 สิทธิในการบอกเลิกสัญญา ตาม ม.387 + ม.388

2.4 ชุดความรับผิดของลูกหนี้….มาตราที่สำคัญๆ ในส่วนนี้ ก็คือ ม.217 + ม.218 + ม.219 ในส่วนนี้มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งอันหนึ่งของกฎหมายหนี้……ดังนั้นจึงควรที่จะทำความเข้าใจให้ดี……และในส่วนนี้สามารถโยงไปหา ม.370 + ม.371 + ม.372 ได้ และมักจะนำมาออกคู่กันอยู่เสมอๆ……ดังนั้นจึงควรที่จะต้องดูเชื่อมโยงกันด้วยจะดีเอามากๆ

2.5 ชุดเครื่องมือของเจ้าหนี้ในการที่จะบังคับให้สมดังสิทธิของเจ้าหนี้……ในส่วนนี้เราควรที่จะทำความเข้าใจก่อนว่า ในระหว่างที่เป็นเจ้าหนี้เป็นลูกหนี้กันนั้น อาจจะมีเหตุการณ์ต่างๆเกิดขึ้นมา แล้วอาจทำให้สิทธิของเจ้าหนี้ที่มีต่อลูกหนี้สูญ เสียหรือเสียหายได้…ดังนั้นกฎหมายจึงได้กำหนดหลักเกณฑ์ ( ซึ่งเราจะเรียกในที่นี้ว่า เครื่องมือของเจ้าหนี้ ) ขึ้นมา……เพื่อให้เจ้าหนี้ได้ใช้บังคับไม่ให้สิทธิที่ตนมีอยู่นั้นต้องสูญเสีย หรือเสียหายไป นั่นเอง……โดยเครื่องมือของเจ้าหนี้มีดังต่อไปนี้

2.5.1 รับช่วงสิทธิ……ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม.226 + ม.227 + ม.228 + ม.230

2.5.2 การใช้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้……ม.ที่สำคัญ คือ ม.233 + ม.235 + ม.236

2.5.3 เพิกถอนการฉ้อฉล……ม.ที่สำคัญ คือ ม.237 + ม.238

2.3.4 สิทธิยึดหน่วง……ม.ที่สำคัญ คือ ม.241 + ม.242 + ม.243 +ม.24

2.6 ชุดเจ้าหนี้ร่วมลูกหนี้ร่วม……ม.ที่สำคัญๆ ก็คือ ม.290 + ม.291 + ม.292 + ม.294 + ม.296 + ม.300 + ม.301

2.7 ชุดโอนสิทธิเรียกร้อง……ม.ที่สำคัญๆ ก็คือ ม.303 + ม.304 + ม.306 + ม.308

2.8 ชุดความระงับแห่งหนี้……ในส่วนนี้พึงควรทำความเข้าใจก่อนว่า จะมีเฉพาะแต่กรณีดังต่อไปนี้เท่านั้นที่จะทำให้หนี้ที่มีอยู่นั้นระงับลงไป…….ดังนั้นถ้านอกเหนือไปจากนี้แล้วย่อมไม่ทำให้หนี้ที่มีอยู่นั้นระงับลงไปแต่อย่างใดไม่…….ซึ่งกรณีที่ทำให้หนี้ระงับมีดังต่อไปนี้

2.8.1 การชำระหนี้….ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม.314 + ม.315 + ม.320 + ม.321 + ม.330 + ม.331

2.8.2 ปลดหนี้……ม.ที่สำคัญ คือ ม.340

2.8.3 หักกลบลบหนี้……ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม. 341 + ม.342 + ม.344 + ม.345 + ม.346

2.8.4 แปลงหนี้ใหม่……ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม.349 + ม.350 + ม.351

2.8.5 หนี้เกลื่อนกลืนกัน……ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม.353

ในส่วนของ สัญญา จะมีเขอบเขตและเนื้อหาดังต่อไปนี้

2.9 ชุดหลักทั่วไป……ม.ที่สำคัญ ๆ ก็คือ ( ม.354+ ม.355 + ม.356 ) + ( ม.357 + ม.358 + ม.359 ) + ม.361

2.10 ชุดสัญญาต่างตอบแทน…….ม.ที่สำคัญๆ ก็คือ ม.369 + ม.370 + ม.371 + ม.372…….ในส่วนนี้นับว่ามีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง จึงควรทำความเข้าใจให้จงดี……แล้วจะต้องดูคู่กับ ม.217 + ม.218 + ม.219 ด้วยเสมอ…

2.11 ชุดมัดจำและเบี้ยปรับ……ม.ที่สำคัญๆ ก็คือ ม.377 ( มัดจำ ) + ม.379 + ม.380 + ม.381 + ม.382 ( เบี้ยปรับ )

2.12 ชุดการเลิกสัญญา……ม.ที่สำคัญๆ ก็คือ ม.386 + ม.387 + ม.388 + ม.389 + ม.391

ในส่วนของนิติกรรม นั้น จะมีขอบเขตและเนื้อหา ดังต่อไปนี้

2.13 ชุดหลักทั่วไป……ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม.149

2.14 ชุดนิติกรรมที่เป็นโมฆะกรรม……จะมีมาตราที่สำคัญๆ คือ ม.150 + ม.152 + ม.154 + ม.155 + ม.156

2.15 ชุดนิติกรรมที่เป็นโมฆียะกรรม…….มีมาตราที่สำคัญๆ ก็คือ ม.153 + ม.157 + ( ม.159 + ม.160 + ม.161 + ม.163 ) + ( ม.164 + ม.165 )

2.16 ชุดนิติกรรมที่แตกต่างกับบทบัญญัติของกฎหมาย……ม.ที่สำคัญ คือ ม.151

2.17 ชุดความสำคัญผิดโดยประมาท……ม.ที่สำคัญ คือ ม.158

2.18 ชุดโมฆะกรรม และ โมฆียะกรรม……ม.ที่สำคัญ ก็คือ ม.172 + ม.174 + ม.175 + ม.176 + ม.177 + ม.181

............จบแล้วจ้า.............