LW 203

การสอบซ่อม ภาค 1 ปีการศึกษา 2542

ข้อ 1 (ก) การทำนิติกรรมโดยกำหนดวัตถุประสงค์ในลักษณะใดเป็นเหตุให้นิติกรรมเป็นโมฆะ อธิบายโดยสังเขป โดยแยกเป็นข้อ ๆ และยกตัวอย่างประกอบ

(ข) อุดมทำสัญญาจ้างให้มนัสติดต่อและติดตามเพื่อให้กรมป่าไม้อนุญาตให้อุดมขนไม้ที่อุดมได้ตัดฟันไว้ในป่าออกมาสู่ตลาดได้ โดยอุดมตกลงให้ค่าจ้างแก่มนัสเป็นเงิน 100,000 บาท เช่นนี้ สัญญาจ้างระหว่างอุดมและมนัสดังกล่าวเป็นโมฆะหรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

(ก) หลักกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 150, 151 แยกอธิบายเป็นข้อ ๆ ดังนี้

1. การทำนิติกรรมโดยกำหนดวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย

"การต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย" หมายความว่า

(1) การกระทำหรือการแสดงเจตนาที่มีกฎหมายห้ามไว้ว่าไม่ให้กระทำ เช่น การผลิตหรือขายยาเสพติดประเภทต่าง ๆ เป็นต้น

(2) การกระทำหรือการแสดงเจตนาที่กฎหมายบัญญัติว่าผู้กระทำมีความผิดต้องรับโทษอาญา หรือบัญญัติว่าการกระทำนั้นเป็นโมฆะ เช่น การฆ่าผู้อื่น (ป.อาญา มาตรา 288) เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม การกระทำหรือการแสดงเจตนาที่กฎหมายห้ามไว้ไม่ให้กระทำหรือแตกต่างกับบท บัญญัติของกฎหมายตาม (1) นั้น ถ้ากฎหมายนั้นมิใช่กฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การกระทำนั้นไม่เป็นโมฆะ

2. การทำนิติกรรมโดยกำหนดวัตถุประสงค์เป็นการพ้นวิสัย

"การพ้นวินัย" หมายถึง

(1) การใดๆ ที่เป็นไปไม่ได้หรือไม่สามารถทำได้ตามธรรมชาติ เช่น ทำสัญญาจ้างย้ายภูเขาทองจากรุงเทพฯ ไปตั้งที่เชียงใหม่ เป็นต้น

(2) การใดๆ ที่มุ่งถึงสิ่งหนึ่งสิ่งใดโดยเฉพาะ แต่ในขณะที่ทำนิติกรรมสิ่งนั้นไม่มีตัวตนอยู่เสียแล้ว เช่น ทำสัญญาขายลูกสุนัข แต่ในขณะที่ทำนิติกรรม สุนัขตัวนั้นได้ตายเสียแล้ว เป็นต้น

3. การทำนิติกรรมโดยกำหนดวัตถุประสงค์เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน

"ความสงบเรียบร้อยของประชาชน" หมายถึง ประโยชน์เกี่ยวกับความมั่นคงปลอดภัยของประเทศ เช่น ตกลงทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันโดยคู่กรณีฝ่ายหนึ่งซึ่งทำความผิดอาญาต่อคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งตกลงจะชดใช้ค่าเสียหายจำนวนหนึ่งให้แก่ฝ่ายผู้เสียหาย โดยผู้เสียหายตกลงที่จะไม่ดำเนินคดีอาญาแก่ฝ่ายที่กระทำความผิดอาญา ซึ่งเป็นการตกลงกันเพื่อระงับคดีอาญา เป็นต้น

"ศีลธรรมอันดีของประชาชน" หมายถึง แนวความคิดเกี่ยวกับความประพฤติของบุคคลในสังคมซึ่งอาจแตกต่างกันไปตามกาลเวลาและสถานที่ (ยกตัวอย่างประกอบตามสมควร) (15 คะแนน)

(ข) จากหลักกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 150

วินิจฉัย จากอุทาหรณ์ สัญญาจ้างระหว่างอุดมและมนัสเป็นสัญญาที่มิได้มีวัตถุประสงค์ให้มนัสใช้อิทธิพลวิ่งเต้นหรือเข้าแทรกแซงในกิจการของทางราชการ โดยไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือระเบียบแบบแผนแต่อย่างใด เพียงแต่ให้มนัสช่วยติดต่อและติดตามเรื่องให้จนสำเร็จเท่านั้น จึงไม่เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน สัญญาจ้างดังกล่าวไม่เป็นโมฆะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1237/2516) (10 คะแนน)

ข้อ 2 นาย ก. รับซื้อฝากที่ดินแปลงหนึ่งของ นาย ข.ไว้ในราคาสูง ด้วยความประมาทเลินเล่อของ ก.ที่ไม่ทราบว่าที่ดินของ นาย ข. ถูกจำกัดสิทธิการปลูกสร้าง เพราะถูกสายไฟฟ้าแรงสูงผ่าน ตาม พ.ร.บ.การไฟฟ้ายันฮีฯ ต่อมา ภายหลัง นาย ก. จึงทราบถึงข้อจำกัดดังกล่าวของที่ดินนั้น นาย ก. จึงต้องการบอกล้างสัญญาขายฝากนี้

ดังนี้ ก.มีสิทธิบอกล้างสัญญาขายฝากนี้ได้หรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

หลักกฎหมาย ตาม ป.พ.พ. ได้วางหลักกฎหมายไว้พอนำมาพิจารณาประกอบกรณีตามโจทย์ ได้ดังนี้.-

1.) "การแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดใน…………คุณสมบัติของทรัพย์สินเป็นโมฆียะ

ความสำคัญผิดตามวรรคหนึ่ง ต้องเป็นความสำคัญผิดในคุณสมบัติซึ่งตามปกติถือว่าเป็นสาระสำคัญ ซึ่งหากมิได้มีความสำคัญผิดดังกล่าว การอันเป็นโมฆียะนั้นคงจะมิได้กระทำขึ้น" (มาตรา 157 (5 คะแนน) )

2.) "ความสำคัญผิดตาม มาตรา 157 ซึ่งเกิดขึ้นโดยความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของบุคคลผู้แสดงเจตนา บุคคลนั้นจะถือเอาความสำคัญผิดนั้นมาใช้เป็นประโยชน์แก่ตนไม่ได้" (มาตรา 158 3 คะแนน))

วินิจฉัย

การที่ ก.รับซื้อฝากที่ดินไว้ในราคาสูง โดยไม่ทราบข้อจำกัดของที่ดินนั้น เป็นการแสดงเจตนาด้วยความสำคัญผิดในคุณสมบัติของทรัพย์สิน ซึ่งตามปกติถือว่าเป็นสาระสำคัญ สัญญาขายฝากจึงตกเป็นโมฆียะ (7 คะแนน)

แม้ความสำคัญผิดนั้นเกิดขึ้นด้วยความประมาทเลินเล่อของ ก. แต่ไม่ใช่ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง ก. จึงมีสิทธิอ้างความสำคัญผิดตาม มาตรา 157 มาเป็นประโยชน์แก่ตนได้กรณีไม่เข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 158 (5 คะแนน)

สรุป ดังนั้น ก. จึงมีสิทธิบอกล้างสัญญาขายฝากนี้ได้ เพราะ ก. ได้แสดงเจตนาไปด้วยความสำคัญผิดในคุณสมบัติของทรัพย์สิน ซึ่งเป็นสาระสำคัญ (5 คะแนน)

ข้อ 3 นาย ก.ได้ทำสัญญากู้เงินจากนาย ข.ไป เป็นจำนวน 300,000 บาท เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2532 มีกำหนดชำระคืนภายในวันที่ 31 ธันวาคม 2532 เมื่อหนี้ถึงกำหนด นาย ก.ไม่นำเงินมาชำระ นาย ข.ได้ติดตามทวงถามตลอดมา จนกระทั่งวันที่ 21 ธันวาคม 2542 เหลือเวลาอีก 10 วัน คดีจะขาดอายุความ นาย ข.ได้นำคดีไปฟ้องร้องต่อศาล นาย ก.ทราบ จึงไปหานาย ข.ที่บ้านและขอร้องให้นาย ข.ถอนฟ้อง โดยสัญญาด้วยวาจาว่าจะนำเงินทั้งหมดมาชำระให้แก่นาย ข. ในวันที่ 10 มกราคม 2543 นาย ข.เห็นใจ จึงได้ถอนฟ้องนาย ก.ในวันที่ 24 ธันวาคม 2542 ต่อมาวันที่ 30 ธันวาคม 2542 นาย ก.ได้มาหานาย ข.ที่บ้าน พร้อมทั้งนำเงินมาชำระให้ 50,000 บาท หลังจากนั้น นาย ก. ก็หายเงียบไปและไม่นำเงินมาชำระให้ตามที่ตกลงกันไว้ นาย ข.จึงนำคดีมาฟ้องศาลในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2543 นาย ก.ต่อสู้ว่าคดีขาดอายุความแล้ว นาย ข.จึงไม่มีสิทธิฟ้อง อยากทราบว่าข้อต่อสู้ของนาย ก.ฟังขึ้นหรือไม่ เพราะเหตุใด จงอธิบาย

ธงคำตอบ

หลักกฎหมาย ป.พ.พ.

1.) มาตรา 193/14 บัญญัติว่า "อายุความสะดุดหยุดลงในกรณีดังกล่าวต่อไปนี้

(1) ลูกหนี้……………ชำระหนี้ให้บางส่วน

(2) เจ้าหนี้ได้ฟ้องคดีเพื่อ………ให้ชำระหนี้……………………….." (3 คะแนน)

2.) ป.พ.พ. มาตรา 193/17 บัญญัติว่า "ในกรณีที่อายุความสะดุดหยุดลงเพราะเหตุตามมาตรา 193/14(2) หากคดีนั้น………….ได้เสร็จไปโดยการจำหน่ายคดีเพราะเหตุถอนฟ้อง……….ให้ถือว่าอายุความไม่เคยสะดุดหยุดลง…………." (3 คะแนน)

3.) ป.พ.พ. มาตรา 193/30 บัญญัติว่า "อายุความนั้น ถ้าประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นมิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้มีกำหนดสิบปี" (1 คะแนน)

วินิจฉัย

ตามอุทาหรณ์ นาย ก. ได้ทำสัญญากู้เงินจาก นาย ข. ไปเป็นจำนวน 300,000 บาท มีกำหนดชำระคืนภายในวันที่ 31 ธันวาคม 2542 ซึ่งเหลือเวลาอีก 10 วัน คดีจะขาดอายุความ นาย ข. เจ้าหนี้ได้นำคดีมาฟ้องร้องต่อศาลซึ่งเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลงตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/14 (2) ต่อมาวันที่ 24 ธันวาคม 2542 นาย ข. เจ้าหนี้ได้มาถอนฟ้องคดีจึงถือว่าอายุความไม่เคยสะดุดหยุดลงตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/17 ในการกู้ยืมเงินกฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะ กรณีนี้จึงต้องใช้อายุความทั่วไปคือ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30 เพราะฉะนั้นคดีจะขาดอายุความในวันที่ 31 ธันวาคม 2542 แต่ปรากฏว่าก่อนคดีจะขาดอายุความ ในวันที่ 30 ธันวาคม 2542 นาย ก.ได้นำเงินมาชำระให้กับ นาย ข. จำนวน 50,000 บาท จึงเป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลงเพราะลูกหนี้ได้ชำระหนี้บางส่วนให้แก่เจ้าหนี้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/14 (1) (15 คะแนน)

สรุป เมื่อถึงกำหนดวันนัดคือวันที่ 10 มกราคม 2543 นาย ก. ไม่นำเงินมาชำระให้แก่ นาย ข. เจ้าหนี้ตามที่ตกลงกันไว้ นาย ข. จึงนำคดีมาฟ้องศาลในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2543 คดีจึงยังไม่ขาดอายุความ ข้อต่อสู้ของ นาย ก. จึงฟังไม่ขึ้น (3 คะแนน)

ข้อ 4 (ก) คำเสนอคืออะไร การแสดงเจตนาอันจะถือได้ว่าเป็นคำเสนอต้องมีลักษณะอย่างไร ให้อธิบายโดยสังเขป

(ข) นายแดงทำหนังสือถึงกรมป่าไม้ มีข้อความตอนหนึ่งว่า "ข้าพเจ้าได้ทราบว่า กรม ป่าไม้มีไม้สักของกลาง จำนวนประมาณ 2,000 ท่อน ข้าพเจ้าใคร่ขอความกรุณารับซื้อไม้สักรายนี้ สำหรับราคานั้น ทางการจะขายเท่าใดแล้วแต่จะเห็นสมควร" ต่อมากรมป่าไม้ทำหนังสือตอบไปยังนายแดงว่า "กรมป่าไม้ตกลงขายไม้สักรายนี้ให้แก่ท่าน จำนวน 1,230 ท่อน ราคาลูกบาศก์เมตรละ 3,000 บาท แต่ต้องชำระราคาเป็นเงินสดและโดยด่วน" เช่นนี้ สัญญาซื้อขายไม้สักระหว่างนายแดงกับกรมป่าไม้เกิดขึ้นหรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

(ก) คำเสนอคือ นิติกรรมฝ่ายเดียวชนิดที่ต้องมีผู้รับการแสดงเจตนา เกิดขึ้นโดยบุคคลฝ่ายหนึ่งแสดงเจตนาต่อบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งแจ้งให้ทราบว่าตนมีความประสงค์จะผูกพันตนทำสัญญาในประการใด และขอให้บุคคลอีกฝ่ายหนึ่งนั้นร่วมทำสัญญาด้วยตามที่ตนเสนอไปนั้น (4 คะแนน)

การแสดงเจตนาอันจะถือได้ว่าเป็นคำเสนอต้องมีลักษณะ 2 ประการ ดังนี้

(1) เป็นข้อความชัดเจนและแน่นอน

(2) มีความมุ่งหมายว่า ถ้ามีคำสนอง สัญญาเกิดขึ้นทันที (6 คะแนน)

(ข) กรณีตามอุทาหรณ์ การแสดงเจตนาโดยทำเป็นหนังสือของนายแดงเป็นข้อความที่ยังไม่ชัดเจนและแน่นอน ยังถือไม่ได้ว่าเป็นคำเสนอ แต่เป็นเพียงคำปรารภว่านายแดงมีความประสงค์จะทำสัญญาเท่านั้น

สำหรับการแสดงเจตนาโดยทำเป็นหนังสือของกรมป่าไม้กระทำขึ้นในขณะที่ยังไม่มีคำเสนอใดมายังกรมป่าไม้ จึงยังถือไม่ได้ว่าเป็นคำสนอง อย่างไรก็ตามเนื่องจากหนังสือของกรม ป่าไม้มีข้อความที่ชัดเจนและแน่นอน และเป็นที่เห็นได้ว่ามีความมุ่งหมายว่าถ้านายแดงทำ คำสนองตกลงด้วยตามนั้น สัญญาเกิดขึ้นได้ทันที่ จึงถือได้ว่าการแสดงเจตนาโดยทำเป็นหนังสือของกรมป่าไม้ดังกล่าว เป็นคำเสนอ

กรณีตามอุทาหรณ์มีเพียงคำเสนอของกรมป่าไม้ ไม่มีคำสนองของนายแดง ดังนั้น จึงไม่มีสัญญาซื้อขายไม้สักระหว่างนายแดงกับกรมป่าไม้เกิดขึ้น (เทียบฎีกาที่ 927/2498) (15 คะแนน)

LW 203

การสอบไล่ภาค 1 ปีการศึกษา 2542 (ส่วนภูมิภาค)

ข้อ 1. วิภาซึ่งเป็นภรรยาของชาตรีถึงแก่ความตาย ชาตรีได้รับทรัพย์มรดกของวิภาไว้แต่เพียง ผู้เดียว ต่อมาชาตรีได้ทำสัญญากับวันดีซึ่งเป็นมารดาของวิภาแบ่งมรดกบางส่วนให้แก่วันดี โดยชาตรียอมยกที่ดินมรดกแปลงหนึ่งให้แก่วันดี ในการนี้ชาตรีและวันดีได้ไปจดทะเบียนโอนที่ดินแปลงดังกล่าว ณ สำนักงานที่ดินด้วยแล้ว หลังจากนั้นอีกสามเดือน ชาตรีฟ้องคดีเรียกที่ดินคืนโดยอ้างว่าสัญญาให้ที่ดินเป็นโมฆะเนื่องจากตนมิได้มีเจตนาอันแท้จริงที่จะให้ที่ดินแก่วันดี แต่ที่ได้กระทำไปก็เพื่อหลอกให้วันดีหายจากวิกลจริตเท่านั้น เช่นนี้ ให้ท่านวินิจฉัยว่า

(ก) สัญญาให้ที่ดินที่ทำขึ้นระหว่างชาตรีและวันดีเป็นโมฆะหรือไม่ เพราะเหตุใด

(ข) ถ้าข้อเท็จจริงปรากฏว่าในขณะรับการให้ที่ดินนั้นวันดีก็รู้ว่าชาตรีมิได้ต้องการให้ที่ดินแก่ตนจริงๆ ผลในกฎหมายในเรื่องนี้จะเปลี่ยนไปอย่างไรหรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ หลักกฎหมาย ตาม ป.พ.พ. ได้วางหลักกฎหมายไว้พอนำมาพิจารณาประกอบกรณีตามโจทย์ ได้ดังนี้.-

"การแสดงเจตนาใดแม้ในใจจริงผู้แสดงจะมิได้เจตนาให้ตนต้องผูกพันตามที่ตนได้แสดงออกมาก็ตาม หาเป็นมูลให้การแสดงเจตนานั้นเป็นโมฆะไม่ เว้นแต่คู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งจะได้รู้ถึงเจตนาอันซ่อนอยู่ในใจของผู้แสดงนั้น" (มาตรา 254)

วินิจฉัย

(ก) สัญญาให้ที่ดินที่ทำขึ้นระหว่างชาตรีและวันดีไม่เป็นโมฆะ ถึงแม้ในใจจริงชาตรีมิได้มีเจตนาอันแท้จริงที่จะให้ที่ดินแก่วันดีก็ตาม (มาตรา 154 ตอนต้น) (ฎีกาที่ 503/2197) (9 คะแนน)

(ข) ถ้าในขณะรับการให้ที่ดิน วันดีก็รู้อยู่ว่าชาตรีมิได้มีเจตนาให้ที่ดินแก่ตนจริง ๆ สัญญาให้ที่ดินดังกล่าวย่อมเป็นโมฆะตามมาตรา 154 ตอนท้าย ที่ว่า "…เว้นแต่คู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งจะได้รู้ถึงเจตนาอันซ่อนอยู่ในใจของผู้แสดงนั้น" (9 คะแนน)

ข้อ 2. นาย ก. ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินให้แก่นาย ข. 1 แปลง นาย ก. ได้รับเช็คและเงินค่าที่ดินไปบางส่วนแล้ว แต่ไม่สามารถจะโอนที่ดินให้แก่นาย ข. ได้ นาย ข. จึงฟ้องนาย ก. เป็นคดีอาญาฐานฉ้อโกง ต่อมานาย ก. และ นาย ข. ได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกัน โดยในขณะที่ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันนั้น นาย ข. ได้ขู่นาย ก. ว่าถ้านาย ก. ไม่คืนเงินและเช็คที่รับไปจะเอานาย ก. เข้าตะราง นาย ก. เกิดความกลัวจึงยอมใช้เงินคืนพร้อมด้วยดอกเบี้ย ดังนี้ อยากทราบว่าสัญญาประนีประนอมยอมความดังกล่าวมีผลใช้บังคับกันได้หรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

หลักกฎหมาย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า "การขู่ว่าจะใช้สิทธิตามปกตินิยม ไม่ถือว่าเป็นการข่มขู่"

วินิจฉัย การที่นาย ก.ได้ทำสัญญาจะขายที่ดินให้แก่นาย ข. 1 แปลง ซึ่ง นาย ก.ได้รับเช็คและเงินค่าที่ดินไปบางส่วนแล้ว แต่ไม่สามารถโอนที่ดินให้แก่นาย ข. ได้ จึงได้ถูกนาย ข. ฟ้องเป็นคดีอาญาฐานฉ้อโกงในขณะทำสัญญาประนีประนอมยอมความนั้น นาย ข.ได้ขู่นาย ก.ว่าจะเอานาย ก. เข้าตะรางเป็นการขู่จะเอาผิดกับนาย ก. ทางอาญาฐานฉ้อโกงอันเป็นการใช้สิทธิทางศาลโดยสุจริตเป็นการขู่ว่าจะใช้สิทธิตามปกตินิยมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 165 วรรคแรก สัญญาประนีประนอมยอมความดังกล่าวจึงมีผลใช้บังคับกันได้ไม่เสื่อมเสียไปแต่ประการใด (คำพิพากษาฎีกาที่ 2968/2516) (18 คะแนน)

ข้อ 3. จงตอบถามต่อไปนี้ให้ได้ใจความสมบูรณ์

ก) นายแดงทำสัญญาเช่าบ้านนายดำในวันที่ 31 ตุลาคม 2542 มีกำหนดเวลาเช่า 1 เดือน สัญญา เช่าบ้านจะครบกำหนดเมื่อใด จงอธิบาย

ข) นายเขียวทำสัญญาเช่าโกดังเก็บสินค้าของนายขาวในวันที่ 1 มกราคม 2542 มีกำหนดเวลาเช่า 3 ปี สัญญาเช่าโกดังจะครบกำหนดเมื่อใด จงอธิบาย

ธงคำตอบ

หลักกฎหมาย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 193/3 วรรคสอง บัญญัติว่า

"ถ้ากำหนดระยะเวลาเป็น วัน สัปดาห์ เดือน หรือปี มิให้นับวันแรกแห่งระยะเวลานั้นรวมเข้าด้วยกัน…….." (2 คะแนน)

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/5 บัญญัติว่า "ถ้ากำหนดระยะเวลาเป็นสัปดาห์ เดือน หรือปี ให้คำนวณตามปีปฏิทิน (2 คะแนน)

ถ้าระยะเวลามิได้กำหนดนับแต่วันต้นแห่งสัปดาห์ วันต้นแห่งเดือน หรือปี ระยะเวลาย่อมสิ้นสุดลงในวันก่อนหน้าจะถึงวันแห่งสัปดาห์ เดือน หรือปี สุดท้ายอันเป็นวันตรงกับวันเริ่มระยะเวลานั้น ……" (3 คะแนน)

วินิจฉัย

ก) นายแดงทำสัญญาเช่าบ้านนายดำเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2542 มีกำหนดเวลาเช่า 1 เดือน การเริ่มต้นนับระยะเวลามิให้นับวันแรกแห่งระยะเวลานับรวมเข้าด้วยกัน ให้เริ่มนับหนึ่งในวันรุ่งขึ้น คือวันที่ 1 พฤศจิกายน 2542 (ตามมาตรา 193/3 วรรคสอง) แต่เนื่องจากวันที่ 1 พฤศจิกายน 2542 เป็นวันต้นแห่งเดือนระยะเวลา 1 เดือน จึงสิ้นสุดลงในวันสิ้นเดือน คือ วันที่ 30 พฤศจิกายน 2542 (ตามมาตรา 193/5 วรรคแรก)

สรุป เพราะฉะนั้น สัญญาเช่าบ้าน 1 เดือน จึงครบกำหนดในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2542 (9 คะแนน)

ข) นายเขียวทำสัญญาเช่าโกดังเก็บสินค้าจากนายขาวในวันที่ 1 มกราคม 2542 มีกำหนดเวลาเช่า 3 ปี การเริ่มต้นนับระยะเวลามิให้นับวันแรกแห่งระยะเวลานั้นรวมเข้าด้วยกันให้เริ่มนับหนึ่งในวันรุ่งขึ้น คือ วันที่ 2 มกราคม 2542 (ตามมาตรา 193/3 วรรคสอง) แต่เนื่องจากวันที่ 2 มกราคม 2542 มิใช่วันต้นแห่งปีระยะเวลา 3 ปี จึงสิ้นสุดลงในวันก่อนหน้าจะถึงวันแห่งปีสุดท้ายอันเป็นวันตรงกับวันเริ่มระยะเวลานั้นคือ วันที่ 1 มกราคม 2545 (ตามมาตรา 193/5 วรรคสอง)

สรุป เพราะฉะนั้น ระยะเวลาเช่าโกดัง 3 ปี จึงสิ้นสุดลงในวันที่ 1 มกราคม 2545

ข้อ 4. นายไพรัชทำสัญญาจ้างบริษัทไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ก่อสร้างบ้านหลังหนึ่ง ตกลงค่าจ้างเหมา เป็นเงินหนึ่งล้านบาทถ้วน กำหนดก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยและส่งมอบบ้านในภาย 1 ปีนับแต่วันทำสัญญา และมีข้อตกลงกันด้วยว่าถ้าบริษัทไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ก่อสร้างบ้านไม่เสร็จตามเวลากำหนด บริษัทไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ต้องเสียเบี้ยปรับให้แก่นายไพรัชวันละสองพันบาท

เมื่อถึงเวลากำหนด ปรากฏว่าบริษัทไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ก่อสร้างบ้านไม่เสร็จ หลังจากนั้นอีก 15 วันจึงก่อสร้างเสร็จและส่งมอบบ้านให้นายไพรัช นายไพรัชรับมอบบ้านนั้นไว้โดยมิได้พูดถึงเบี้ยปรับแต่อย่างใด ในการชำระเงินค่าจ้างก่อสร้างบ้านงวดสุดท้าย นายไพรัชหักเงินไว้เป็นค่าเบี้ยปรับสามหมื่นบาท บริษัทไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ไม่ยอมให้นายไพรัชหักเงินไว้เป็นค่าเบี้ยปรับดังกล่าว และฟ้องคดีต่อศาลเรียกร้องให้นายไพรัชชำระเงินค่าจ้างก่อสร้างบ้านที่ยังค้างอยู่อีกสามหมื่นบาท เช่นนี้ ถ้าท่านเป็นผู้พิพากษา ท่านจะพิพากษาคดีนี้อย่างไร เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

หลักกฎหมาย ป.พ.พ. ได้วางหลักกฎหมายเกี่ยวกับกรณีตามปัญหาไว้ (มาตรา 381) ว่า

"ถ้าลูกหนี้ได้สัญญาไว้ว่าจะให้เบี้ยปรับเมื่อตนไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องสมควร เช่นว่า ไม่ชำระหนี้ตรงตามเวลาที่กำหนดไว้ เป็นต้น นอกจากเรียกให้ชำระหนี้ เจ้าหนี้จะเรียกเอาเบี้ยปรับอันจะพึงริบนั้นอีกด้วยก็ได้...

ถ้าเจ้าหนี้ยอมรับชำระหนี้แล้ว จะเรียกเอาเบี้ยปรับได้ต่อเมื่อได้บอกสงวนสิทธิไว้เช่นนั้นในเวลารับชำระหนี้" (7 คะแนน)

วินิจฉัย

ตามอุทาหรณ์ นายไพรัชทำสัญญาจ้าง บริษัท ไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ก่อสร้างบ้านหลังหนึ่ง และมีข้อตกลงกำหนดเบี้ยปรับเพื่อการไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องสมควรไว้ด้วย ปรากฏว่า บริษัท ไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ชำระหนี้ล่าช้าอันเป็นการชำระหนี้ไม่ถูกต้องสมควร แต่เนื่องจากนายไพรัชรับชำระหนี้ ดังกล่าวไว้โดยมิได้บอกสงวนสิทธิไว้ในเวลารับชำระหนี้ว่าจะริบหรือเรียกเอาเบี้ยปรับแต่อย่างใด นายไพรัชจึงไม่มีสิทธิที่จะริบหรือเรียกเอาเบี้ยปรับนั้นอีกต่อไป การที่นายไพรัชหักเงินไว้เป็นค่าเบี้ยปรับสามหมื่นบาท จึงเป็นการกระทำที่ไม่ถูกต้อง ดังนั้น เมื่อบริษัทไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด ฟ้องคดีต่อศาลเรียกร้องให้นายไพรัชชำระเงินค่าจ้างก่อสร้างบ้านที่ยังค้างอยู่อีกสามหมื่นบาท ถ้าข้าพเจ้าเป็นผู้พิพากษา ข้าพเจ้าจะพิพากษาให้นายไพรัชชำระเงินค่าจ้างก่อสร้างบ้านที่ยังค้างอยู่อีกสามหมื่นบาท (พร้อมทั้งดอกเบี้ยร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันถึงกำหนดชำระจนถึงวันชำระเงิน ดังกล่าว) ให้แก่บริษัทไพโรจน์ก่อสร้าง จำกัด (18 คะแนน)

LW 203

การสอบไล่ภาค 2 ปีการศึกษา 2542

ข้อ 1. (ก) การแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรม มีผลในกฎหมายประการใด ให้อธิบาย

(ข) อุดมมีส่วนในที่ดินแปลงหนึ่งอยู่ 100 ตารางวา ได้ตกลงแบ่งขายให้มงคล 30 ตารางวา ในการจดทะเบียนการซื้อขายที่ดินแปลงนี้ที่สำนักงานที่ดิน เจ้าพนักงานที่ดินหลงผิด จดทะเบียนโอนขาย ที่ดินส่วนของอุดม ทั้งหมด 100 ตารางวาให้แก่มงคล ถ้าข้อเท็จจริงปรากฏว่าอุดมสำคัญผิดคิดว่าเจ้าพนักงานที่ดินดำเนินการจดทะเบียนโอนขายที่ดินดังกล่าวให้แก่มงคล 30 ตารางวา อุดมจึงลงลายมือชื่อในเอกสารการจดทะเบียนซึ่งเจ้าพนักงานที่ดินจัดเตรียมให้ เช่นนี้ การซื้อขายที่ดินระหว่างอุดมและมงคลมีผลในกฎหมายประการใด เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

(ก) หลักกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 156, 158

อธิบายหลักทั่วไป การแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรมเป็นโมฆะ

ข้อยกเว้น ถ้าความสำคัญผิดเกิดขึ้นโดยความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของผู้แสดงเจตนา ผู้แสดงเจตนาจะถือเอาความสำคัญผิดนั้นมาใช้เป็นประโยชน์แก่ตนไม่ได้ (9 คะแนน)

(ข) หลักกฎหมาย ป.พ.พ.มาตรา 156, 173

วินิจฉัย ตามอุทาหรณ์ อุดมแสดงเจตนาทำนิติกรรมขายที่ดินโดยสำคัญผิดในทรัพย์สินซึ่งเป็นวัตถุแห่งนิติกรรม จึงเป็นกรณีที่อุดมแสดงเจตนาโดยสำคัญผิดในสิ่งซึ่งเป็นสาระสำคัญแห่งนิติกรรม การซื้อขายที่ดินระหว่างอุดมและมงคลจึงเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 156 (8 คะแนน)

แต่ตามพฤติการณ์แห่งกรณีเป็นที่เห็นได้ชัดว่าอุดมและมงคลมีเจตนาจะซื้อขายที่ดินเฉพาะส่วน 30 ตารางวา ซึ่งแยกออกต่างหากจากที่ดินส่วนเนื้อที่ 70 ตารางวาได้ ดังนั้น การซื้อขายที่ดินระหว่างอุดมและมงคลจึงเป็นโมฆะเฉพาะส่วน 70 ตารางวา แต่การซื้อขายที่ดินส่วน 30 ตารางวามีผลสมบูรณ์ใช้บังคับได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 173 (ฎีกาที่ 2243/2517) (8 คะแนน)

ข้อ 2. ก.ผู้เยาว์ขายแม่ม้าให้ ข. 1 ตัวในราคา 20,000 บาท โดย ก.ไม่ได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม ในระหว่างที่แม่ม้าอยู่กับ ข. นั้น ข.ได้นำพ่อม้ามาผสมพันธุ์ และหลังจากเกิดลูกม้า 1 ตัวแล้ว ข. จึงทราบว่า ก. เป็นผู้เยาว์

ให้นักศึกษาตอบคำถามต่อไปนี้

1. ใครเป็นผู้มีสิทธิบอกล้างโมฆียะกรรม

2. ผลของการบอกล้างโมฆียะกรรมมีอยู่อย่างไร

ธงคำตอบ

หลักกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 175 "โมฆียะกรรมนั้น บุคคลต่อไปนี้จะบอกล้างเสียก็ได้

1. ผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้เยาว์ซึ่งบรรลุนิติภาวะแล้ว แต่ผู้เยาว์จะบอกล้างก่อนที่ตนบรรลุนิติภาวะก็ได้ถ้าได้รับความยินยอมของผู้แทนโดยชอบธรรม..." (3 คะแนน)

ป.พ.พ. มาตรา 176 "โมฆียะกรรมเมื่อบอกล้างแล้ว ให้ถือว่าเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก และให้ผู้เป็นคู่กรณีกลับคืนสู่ฐานะเดิม ถ้าเป็นพ้นวิสัยจะให้กลับคืนเช่นนั้นได้ก็ให้ได้รับค่าเสียหายชดใช้ให้แทน

ถ้าบุคคลใดได้รู้หรือควรจะได้รู้ว่าการใดเป็นโมฆียะ เมื่อบอกล้างแล้วให้ถือว่าบุคคลนั้นได้รู้ว่าการนั้นเป็นโมฆะนับแต่วันที่ได้รู้หรือควรจะได้รู้ว่าเป็นโมฆียะ..." (5 คะแนน)

วินิจฉัย

1. ผู้มีสิทธิบอกล้างโมฆียะกรรมมีดังนี้

1.1 ผู้แทนโดยชอบธรรมของ ก. (2 คะแนน)

1.2 ก. เมื่อบรรลุนิติภาวะแล้วหรือเมื่อ ก.ได้รับความยินยอมของผู้แทนฯ ก็มีสิทธิบอกล้างฯ

ได้ (3 คะแนน)

2. ผลของการบอกล้าง ตามมาตรา 176 มีดังนี้ (ข้อละ 3 คะแนน)

2.1 สัญญาซื้อขายตกเป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก

2.2 คู่กรณีต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิม คือ ก.ต้องคืนเงิน 20,000 บาทให้แก่ ข. และ ข.ต้องคืน

แม่ม้าให้ ก.ไป

3. ถ้าเป็นการพ้นวิสัยจะให้กลับคืนเช่นนั้นได้ ก็ให้ได้รับค่าเสียหายชดใช้ให้แทน กรณีนี้ไม่เป็นการพ้นวิสัยแต่อย่างไร จึงไม่ต้องวินิจฉัย

4. ปรากฏว่า ทรัพย์ที่จะต้องคืน คือแม่ม้าเกิด "ดอกผล" คือลูกม้าออกมา ซึ่งจะต้องพิจารณาต่อไปว่า ดอกผลนั้นจะตกเป็นของผู้ใด ในกรณีนี้ ข. ทราบว่า ก.เป็นผู้เยาว์ หลังแม่ม้าออกลูกแล้วถือว่า ข.ไม่รู้หรือไม่ควรจะได้รู้ว่านิติกรรมเป็นโมฆียะ ข.จึงได้แม่ม้าไว้โดยสุจริต ย่อมจะได้ดอกผลอันเกิดแต่ทรัพย์นั้น ตามมาตรา 415

สรุป ข.ไม่ต้องคืนลูกม้าให้แก่ ก. แต่อย่างไร

ข้อ 3. นายพิทักษ์ได้ทำสัญญายืมเงินจากนางสาวกิติมาไปลงทุนทำธุรกิจการค้าเป็นเงินจำนวน 300,000 บาท เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2530 โดยไม่มีกำหนดเวลาชำระหนี้ ต่อมาวันที่ 8 เมษายน 2531 ทั้งสองได้สมรสกันโดยถูกต้องตามกฎหมายและได้อยู่กินร่วมกันเรื่อยมา จนกระทั่งวันที่ 28 พฤศจิกายน 2542 ทั้งสองได้หย่าขาดจากกัน นางกิติมาจึงได้นำสัญญายืมเงินดังกล่าวมาฟ้องเรียกเงินจากนายพิทักษ์ในวันที่ 1 มีนาคม 2543 นายพิทักษ์ได้ต่อสู้ว่าคดีขาดอายุความแล้ว อยากทราบว่าข้อต่อสู้ของนายพิทักษ์ฟังขึ้นหรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

หลักกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 193/22 บัญญัติว่า "อายุความสิทธิเรียกร้องระหว่างสามีภริยา ถ้าจะครบกำหนดก่อนหรือภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่การสมรสสิ้นสุดลง อายุความนั้นยังไม่ครบกำหนดจนกว่าจะครบหนึ่งปีนับแต่วันที่การสมรสสิ้นสุดลง" (5 คะแนน)

ป.พ.พ. มาตรา 193/12 บัญญัติว่า "อายุความให้เริ่มนับแต่ขณะที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้เป็นต้นไป…" (1 คะแนน)

ป.พ.พ. มาตรา 193/30 บัญญัติว่า "อายุความนั้น ถ้าประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นมิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะให้มีกำหนดสิบปี" (1 คะแนน)

วินิจฉัย

ตามอุทาหรณ์ นายพิทักษ์ได้ทำสัญญายืมเงินจากนางสาวกิติมาไปเป็นจำนวน 300,000 บาท เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2530 โดยไม่มีกำหนดเวลาชำระหนี้ ในการกู้ยืมเงินกฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะ กรณีนี้ต้องใช้อายุความทั่วไปคือ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30 เมื่อหนี้รายนี้ไม่ได้กำหนดเวลาชำระหนี้ไว้อายุความ 10 ปี จึงต้องเริ่มนับแต่ขณะที่อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้เป็นต้นไป คือเริ่มนับตั้งแต่วันที่ 11 มกราคม 2530 อายุความ 10 ปี จึงครบกำหนดในวันที่ 11 มกราคม 2540 แต่เนื่องจากนางสาวกิติมาได้ทำการสมรสกับนายพิทักษ์และได้อยู่กินร่วมกันเรื่อยมา ดังนี้แม้อายุความฟ้องเรียกหนี้เงินยืมคืนจะครบกำหนดไปแล้วก่อนที่การสมรสจะสิ้นสุดลง อายุความก็ยังไม่ครบกำหนดจนกว่าจะครบหนึ่งปีนับแต่วันที่การสมรสสิ้นสุดลงตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/22 ทั้งสองได้หย่าขาดจากกัน เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2542 อายุความ 1 ปี จะครบกำหนดในวันที่ 28 พฤศจิกายน 2543 ดังนั้นเมื่อนางกิติมานำสัญญายืมเงิน ดังกล่าวมาฟ้องนายพิทักษ์ในวันที่ 1 มีนาคม 2543 อายุความจึงยังไม่ขาด

สรุปว่า ข้อต่อสู้ของนายพิทักษ์ที่ว่าคดีขาดอายุความแล้วจึงฟังไม่ขึ้น

ข้อ 4. นายวิชิตซึ่งอยู่ที่จังหวัดนครพนมส่งจดหมายเสนอขายม้าแข่งตัวหนึ่งของตนแก่นายวิเชียรซึ่งอยู่ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ราคา 100,000 บาท

(ก) โดยกำหนดไปในจดหมายเสนอขายนั้นด้วยว่าถ้านายวิเชียรต้องการซื้อม้าตัวนั้น ให้สนองตอบมาภายในวันที่ 29 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2543 กรณีหนึ่ง

(ข) โดยมิได้กำหนดไปในจดหมายเสนอขายนั้นด้วยว่าถ้านายวิเชียรต้องการซื้อม้าตัวนั้น จะต้องสนองตอบมาภายในเวลาใด อีกกรณีหนึ่ง

ในแต่ละกรณีดังกล่าว ถ้านายวิชิตต้องการจะถอนคำเสนอขายม้าดังกล่าว นายวิชิตจะกระทำได้หรือไม่ เมื่อใด

ธงคำตอบ

(ก) ป.พ.พ. มาตรา 354 บัญญัติว่า

"คำเสนอจะทำสัญญาอันบ่งระยะเวลาให้ทำคำสนองนั้น ท่านว่าไม่อาจจะถอนได้ภายในระยะเวลาที่บ่งไว้" (4 คะแนน)

ตามอุทาหรณ์ นายวิชิตซึ่งอยู่ที่จังหวัดนครพนมส่งจดหมายเสนอขายม้าแข่งตัวหนึ่งของตนแก่นายวิเชียรซึ่งอยู่ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยบ่งระยะเวลาให้ทำคำสนองตอบมาภายในวันที่ 29 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2543 คำเสนอจึงมีผลผูกพันนายวิชิตในอันที่จะต้องรอรับคำสนองของนายวิเชียรจนถึงวันที่ 29 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2543 ดังนั้นในกรณีตามอุทาหรณ์ (ก) ถ้านายวิชิตต้องการจะถอนคำเสนอขายม้าดังกล่าว นายวิชิตจะกระทำได้ต่อเมื่อพ้นวันที่ 29 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2543 ไปแล้ว (8.5 คะแนน)

(ข) ป.พ.พ. มาตรา 355 บัญญัติว่า

"บุคคลทำคำเสนอไปยังผู้อื่นซึ่งอยู่ห่างกันโดยระยะทางและมิได้บ่งระยะเวลาให้ทำคำสนอง จะถอนคำเสนอของตนเสียภายในเวลาอันควรคาดหมายว่าจะได้รับคำบอกกล่าวสนองนั้น ท่านว่าหาอาจจะถอนได้ไม่" (4 คะแนน)

ตามอุทาหรณ์ นายวิชิตซึ่งอยู่ที่จังหวัดนครพนมส่งจดหมายเสนอขายม้าแข่งตัวหนึ่งของตนแก่นายวิเชียรซึ่งอยู่ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยมิได้บ่งระยะเวลาให้ทำคำสนอง ในกรณีเช่นนี้ นายวิชิตจะถอนคำเสนอของตนภายในเวลาอันควรคาดหมายว่าจะได้รับคำบอกกล่าวสนองหาได้ไม่

"เวลาอันควรคาดหมายว่าจะได้รับคำบอกกล่าวสนอง" ในกรณีนี้พิจารณาได้จากระยะเวลาที่ใช้ในการติดต่อสื่อสารกันระหว่างนายวิชิตกับนายวิเชียร กล่าวคือ ตามปกติการส่งจดหมายจากจังหวัดนครพนมไปยังจังหวัดนครศรีธรรมราชใช้เวลาประมาณ 3 วันให้เวลานายวิเชียรคิดตรึกตรองตัดสินใจ 1 วัน และเมื่อนายวิเชียรส่งจดหมายตอบสนองไปยังนายวิชิตที่จังหวัดนครพนม ใช้เวลาอีกประมาณ 3 วัน รวมเป็นเวลาอันควร

คาดหมายว่าจะได้รับคำบอกกล่าวสนองในกรณีนี้ คือ ประมาณ 7 วัน

ดังนั้น ในกรณีตามอุทาหรณ์ (ข) ถ้านายวิชิตต้องการจะถอนคำเสนอขายม้าดังกล่าว นายวิชิตจะกระทำได้ต่อเมื่อพ้นเวลาประมาณ 7 วันนับแต่วันที่นายวิชิตส่งจดหมายคำเสนอขายม้าให้แก่นายวิเชียรไปแล้ว (8.5 คะแนน)

LW 203

การสอบไล่ภาค 2 ปีการศึกษา 2542 (ส่วนภูมิภาค)

ข้อ 1. (ก) การแสดงเจตนาต่อบุคคลซึ่งมิได้อยู่เฉพาะหน้า หมายความว่าอย่างไร มีผลสมบูรณ์เมื่อใด ให้อธิบาย

(ข) แดงผู้เยาว์ทำสัญญาซื้อรถจักรยานยนต์คันหนึ่งจากร้านของชัยราคา 30,000 บาท โดยไม่ได้บอกให้ดำบิดาซึ่งเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมของแดงทราบ หลังจากซื้อรถจักรยานยนต์มาได้ 2 วัน ดำบิดาของแดงทราบเรื่องจึงแสดงเจตนาบอกล้างสัญญาซื้อขายรถจักรยานยนต์ โดยทำเป็นหนังสือมอบให้ขาวถือไปส่งให้ชัยที่ร้าน แต่ชัยไม่อยู่ ขาวจึงได้ส่งหนังสือบอกล้างสัญญาซื้อขายดังกล่าวให้ไว้แก่แสงเจ้าของร้านค้าซึ่งอยู่ติดกับร้านของชัยรับไว้แทน เช่นนี้ ให้ท่านวินิจฉัยว่า การแสดงเจตนาของดำที่บอกล้างสัญญาซื้อขายรถจักรยานยนต์ระหว่างแดงและชัยมีผลสมบูรณ์หรือไม่ เพราะเหตุใด

ธงคำตอบ

(ก) หลักกฎหมาย ป.พ.พ. มาตรา 169 วรรคแรก ตอนต้น อธิบายได้ดังนี้

การแสดงเจตนาต่อบุคคลซึ่งมิได้อยู่เฉพาะหน้า หมายถึง การแสดงเจตนาต่อบุคคลซึ่งไม่สามารถติดต่อทำความเข้าใจกันได้ในทันที ต้องใช้ระยะเวลาในการติดต่อกัน

การแสดงเจตนาต่อบุคคลซึ่งมิได้อยู่เฉพาะหน้ามีผลสมบูรณ์เมื่อการแสดงเจตนานั้นไปถึงผู้รับการแสดงเจตนา

คำว่า "ไปถึง" หมายความว่าการแสดงเจตนานั้นได้ส่งไปอยู่ในเงื้อมมือของผู้รับซึ่งโดยพฤติการณ์ตามป