ผมเห็นด้วยกับพี่ประเสริฐในประเด็นเกี่ยวกับ self care โดยที่ประชาชน หรือชาวบ้านทั่วไปควรต้องมี basic knowledge เกี่ยวกับ อาการและอาการแสดงที่เป็น อันตราย (dangerous signal) ยกตัวอย่างเช่น ตอนนี้ชาวบ้านมีการรับรู้มากขึ้นว่าการปวดท้องน้อยด้านขวา ให้นึกถึงไส้ติ่งอักเสบ และก็จะรีบมาหาหมอเพื่อตรวจวินิจฉัย ในขณะที่เมื่อเจ็บป่วยที่ลิ้นปี่ก็จะหายาธาตุน้ำขาวกินก่อนที่จะมาหาหมอ แต่การที่จะบอกว่าอะไรเหมาะสมหรือ optimum ก็อาจไม่สามารถชี้ชัด ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลาย ๆ อย่าง เช่นระดับการศึกษา การเดินทาง การเข้าถึงข้อมูล ศักยภาพของสถานบริการ รวมทั้ง risk ทางสิ่งแวดล้อม ทำให้ในบางชุมชนต้องการอาจจะมีอัตราการเข้ารับบริการสูง ซึ่งถือว่าเหมาะสม แต่ถ้าในชุมชนหนึ่งอัตราการเข้าบริการเดียวกัน อาจถือว่ามากเกินไป แต่อย่างไรก็ตามคนในชุมชนต้องสามารถเข้าถึงได้เท่าเทียมกัน(Equaltiy)อย่างที่อาจารย์กล่าวไว้ข้างต้น แพทย์ก็ต้องเป็นส่วนหนึ่งในการทำให้เกิด optimal reach ที่จะทำให้เกิด quality ในการบริการและ quantity ที่เหมาะสมและคุ้มค่า ที่จะทำให้เกิดประสิทธิภาพในการบริการสูงสุด กสิวัฒน์