เริ่มแต่คำที่ใช้เลย "สอน" ถ้าสอนทั้งชาติก็ไม่มีทางที่จะให้เด็กเลิกโกง

โกงเป็นเรื่องของจิตใจ ที่เรามักได้ยินบ่อยๆ คือ "กิเลส" ตัวแรก คือ "โลภ" คนโลภเท่านั้นที่โกง คนไม่โลภ ไม่อยากได้ของคนอื่นรับรองว่าไม่โกง ถ้าใครเถียงต้องไปเถียงกับองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่นทีเดียว เพราะพระองค์ท่านสอนไว้เช่นนี้

เมื่อไม่โลภ ไม่อยากได้ พอใจเท่าที่มี และใช้ความสามารถหามาเท่าที่ทำได้ คิดเพิ่มได้ตามเหตุผลของกิจการ เช่น ลงทุนเพิ่ม ขายเอากำไรแต่พอเพียง ให้ประชาชนทุกคนหาใช้ หาบริโภค ได้ทั่วกัน มีรายได้มากก็พอใจ มีรายได้น้อยก็ไม่เสียใจ คิดเมตตาว่า ขอให้ทุกคนได้ใช้อย่างมีความสุขก็พอ ที่เขียนตรงนี้อยากชี้ให้เห็นเหตุทีไม่โกงก่อนเพื่อนำไปสู่กิจกรรมปฏิบัติ(ไม่ใช่สอน แต่เป็นการจัดการเรียนรู้)

วิธีการจัดการการเรียนรู้ คือ ...

1. ต้องให้นักเรียนมีอิสระใน การคิด การทำ การเสนอความคิดเห็น แม้บางความคิด บางการกระทำ ครูเห็นว่าไม่ใช่เรื่องที่จะ "สอน" ก็ไม่เป็นไร เป็นประการแรกทีเดียว เพราะครูที่ดีต้องดึง "การประพฤติปฏิบัตของนักเรียน" เข้ามาสู่การเรียนรู้ได้ ทุกสภาวะการ เช่น ภาษิตการจัดการศึกษาที่ดีกล่าวว่า "การเรียนรู้ทีดี ต้องเกิดขึ้นได้ทุกทุกเรื่อง สถานที่ ทุกเวลา และทุกวิธีการ"(ลองพิจารณาดูนะครับ)

และเรื่องที่จะ "สอน" ไม่มีความสำคัญอะไรเลย เรื่องที่เด็กจะ "เรียนรู้" สำคัญกว่ามากนัก เพราะ ...

ขอพูดตรงๆ "การสอนไม่ช่วยให้เขาเรียนรู้ ถ้าเขาไม่มีประสบการณ์มาก่อน" ส่วน "ประสบการณ์ตรงเป็นการเรียนแล้วรู้ที่ไม่มีวันลืมเลือน" และทุกคนลองนึกถึง "ความประทับใจในอดีตดูซี" ยังเห็นชัดแจ๋วเลยใช่ไหม? ยังปฏิบัติได้อยู่เลยใช่ไหม? ยังชื่นชมอยู่เลยใช่ไหม? ไม่ว่าเวลามันจะผ่านมานานเท่าไรแล้ว? นั่นแหละ ผลของประสบการณ์ตรงละ

2. ต้องให้นักเรียนจัดสภาชั้น ... ขึ้น โดยมีข้อตกลงว่า "ถ้ามีการล่วงเกิน หรือล้ำสิทธิ์ของกันและกัน หรือมีปัญหาเกิดขึ้น คู่กรณีตกลงกันไม่ได้ ให้นำเข้าสู่สภาชั้น ... ทันที คนที่เป็นประธานก็ให้ทุกคนเลือกกันเองในขณะนั้น ... หลังจากคู่กรณีเสนอปัญหาให้ชั้นเรียนฟังแล้ว แต่ละปัญหาๆ ไป ไม่ตั้งประจำ(เพื่อฝึกการเลือกคนอย่างมีเหตุผล ที่เหมาะกับงานนั้น) จากนั้นก็ให้ช่วยกันพิจารณาโดย ...

แรกๆ ครูอาจช่วยนักเรียนเซ็ทคำถามว่า "ตวรตั้งคำถามอย่างไร?" เช่น -การกระทำของคูปัญหามีส่วนดีตรงไหน? -ตรงไหนเป็นการกระทำที่ไม่เหมาะสม? -ความไม่เหมาะสมมีเหตุมาจากอะไร? -จะแก้ปัญหานี้อย่างไร? อะไรเหล่านี้เป็นต้น แล้วให้ประธานหัดถาม นักเรียนในชั้น(รวมทั้งคู่กรณีด้วย)ช่วยกันหัดคิด อาจะได้ความคิดดีๆ และเมื่อคู่กรณีได้คิด ปัญหาก็อาจจะหมดไปแล้วก็ได้

จากนั้นให้คู่กรณีออกมาสรุปปัญหา สาเหตุ และวิธีการแก้ แล้วให้นักเรียนอื่นๆ ฃ่วยเสริม และควรเสริมว่า "เหตุการณ์เช่นนี้ควรเกิดขึ้นกับนักเรียนชั้นนี้อีกหรือไม่? เพราะอะไร?" ให้ช่วยกันหาวิธีนำเสนอความคิดของตนเองต่อชั้นเรียนในรูปแบบที่ตนถนัด เป็นกล่มหรือรายบุคคลก็ได้

ต่อไป ก็ให้นักเรียนไปค้นหาเรื่องที่มีในสังคมโดยเฉพาะ "เรื่องการโกงในสังคม" แล้วนำมาเข้าสภาทีละประเด็นๆ หัดคิด หัดพูด หัดวิเคราะห์ วิจารณ์ หัดตำหนิตนเองว่าเป็นอย่างนั้นหรือไม่ ถ้าเป็นตนเองจะทำอย่างไร ให้อภิปรายกันจนเป็นที่พอใจ จึงให้สรุปตามความคิดเห็นของแต่ละคน

***จากนั้น ก็ให้สภาช่วยกันคิดต่อว่า -นักเรียนคิดว่า พฤติกรรมที่นำมาวิเคราะห์กันมีพฤติกรรมอะไรที่ควรปฏิบัติตาม เพราะอะไร พฤติกรรมใดที่ไม่ควรปฏิบัติตามเพราะอะไร? -ผลของการปฏิบัติที่ไม่ดีเกิดขึ้นกับใคร อย่างไร นักเรียนอยากได้รับผลเช่นนั้นบ้างไหม เพราะอะไร? -นักเรียนจะปฏิบัติตัวกันอย่างไร จึงจะไม่ได้ชื่อว่าเป็น "คนโกง"? และหากมีปัญหาการโกงเกิดขึ้นนักเรียนจะทำอย่างไร ให้ตั้งเป็นข้อตกลงของชั้นไว้ ให้ ชม. ศิลปะฃ่วยกันออกแบบเขียนข้อตกลงปิดในห้อง***(ไม่ควรมองข้าม)

สรุปว่า กิจกรรมนี้นักเรียนได้เรียนรู้อะไรบ้าง? ภาษาไทย สังคม ศึลธรรม วิทยาศาสตร์(เหตุ-ผล) ศิลปะ อาจมีคณิตศาสตร์แทรกตอนนับมติซึ่งควรใช้น้อยที่สุด(ความดี-ชั่ว การควร-ไม่ควร ความเหมาะสม-ไม่เหมาะสม ห้ามลงมติเด็ดขาด) ควรใช้วิธีให้ยอมรับในความถูกต้อง ดี สมควร เหมาะสม และมีเหตุผล จากผลเสียที่นักเรียนจะเป็นผู้แสดงความคิดเห็นถึงผลเกิดขึ้นกับผู้อื่นและ ตนเองเป็นสำคัญ

ต่อไป วิชาต่างๆ ก็เสนอเป็นปัญหาให้นักเรียนจัดสภาช่วยกันคิดหาคำตอบไปทีละขั้นๆ แม้บางครั้งจะต้องลงมือจำลองเหตุการณ์ก็ต้องทำ จะต้องออกไปดูสภาพจริงใตโรงเรียน ในสังคม หรือในแหล่งเรียนรู้ที่นักเรียนเห็นว่าช่วยให้เขาตอบได้ ครูก็ต้องยอมและสนับสนุนอย่างเต็มที่ เพือ่ให้เขาได้เรียนรู้(ด้วยตนเองหรือด้วยกันเอง)อย่างสูงสุด ในที่สุดก็จะได้คำตอบ จากนั้นก็ให้ช่วยกันสรุปวิธีแก้ปัญหานั้น และแนวปฏิบัติที่เป็นไปได้ตามความเหมาะสมกับเหตุการณ์ เขียนรายงานเดี่ยวในชั้นสูงหรือกลุ่มในชั้นเด็กที่เล็กลงมา เขียนไม่ได้ก็ให้วาดเป็นภาพก็ได้นะ อย่าไปปิดกันการเสนอความรู้หรือความคิดเห็น วาดภาพแล้วค่อยช่วยกันเอาภาพมีเขียนคำบรรยายภายหลัง

เท่านี้ก็จะช่วยให้นักเรียนทั้งชั้นเป็น "ประชาธิปไตย" และ "ไม่โกง" ได้อย่างชะงัด และสมัครใจ

นี่เป็นเพียงความคิดเห็นเชิงประจักษ์ ใครจะเห็นด้วย หรือไม่เห็นด้วยก็ ไม่ว่ากัน

ถ้าไม่ถูกใจก็ข้ามไปเสีย อย่าใส่ใจ และขอขอบคุณที่ข้ามไป

ถ้าสนใจก็ลองนำไปปฏิบัติดู ได้ผล-ไม่ได้ผลอย่างไร ก็คุยกันให้ฟังบ้างตาม คุณ-เมล์ ที่ปรากฏ ด้วยความขอบพระคุณ