โครงการก่อตั้ง ศูนย์สารสนเทศทางภูมิศาสตร์ จังหวัดน่าน
ความเป็นมา
จังหวัดน่านเป็นต้นกำเนิดแม่น้ำน่าน ที่ไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ถึง 45 % จากแม่น้ำ 4 สาย ที่ไหลลงมารของแม่น้ำปิง วัง ยม และน่าน และสภาพพื้นที่ของจังหวัดน่าน ขณะนี้พื้นที่ปลูกข้าวโพด ไม่ต่ำกว่า 7 แสนไร่ จากพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด ทำให้เกิดการบุกรุกพื้นที่ทำกินเข้าสู่พื้นที่ป่าอนุรักษ์ การเปิดพื้นที่มากขึ้นทำให้มีการใช้สารเคมี โดยเฉพาะ ยา ฆ่าหญ้าในปริมาณมาก
จากข้อมูลดังกล่าวจังหวัดน่าน เป็นจังหวัดต้นน้ำทำให้มีการประกาศเขตอุทยาน 4 อุทยาน (อุทยานภูคา ,ศรีน่าน,แม่จริม,และขุนน่าน) และเตรียมประกาศ 3 อุทยาน(อุทยานแห่งชาตินันทบุรี,ถ้ำสะเกินและขุนสถาน) ทำให้มีหน่วยงานทั้งระดับประเทศและสหประชาชาติได้ให้ความสนใจ ในการแก้ไขปัญหา การบุกรุกพื้นที่ป่าและพัฒนาความเป็นอยู่ของประชาชนในพื้นที่จังหวัดน่าน ได้แก่ โครงการปิดทองหลังพระสืบสานแนวพระราชดำริ,โครงการศึกษาและพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำน่านของUN โดย องค์การบริหารส่วนจังหวัดน่านเป็นผู้ประสานงานหลักและโครงการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกิน ภาคประชาชน โดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(พอช.) องค์การมหาชน เป็นผู้สนับสนุน
และจากการดำเนินงานของแต่ละหน่วยงานที่เข้ามาดำเนินการได้พบว่าปัญหาหลัก คือ การขยายพื้นที่ทำกินเข้าสู่บริเวณป่าอนุรักษ์ ตามที่กล่าวมาจะเห็นว่าปัญหาที่ดินจะเป็นปัญหาที่สำคัญที่จะต้องหาทางจัดการเรื่องที่ดิน
ดังนั้นการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินเป็นการจัดระเบียบที่จะต้องให้หลายๆฝ่ายได้เข้ามามีส่วนร่วมเพื่อเกิดการเรียนรู้ข้อมูลแต่ละส่วนมาเสมอกัน ภายใต้กระบวนการเดียวกันจะทำให้เกิดความเข้าใจที่ตรงกัน โดยเน้นให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดขอบเขตการใช้ประโยชน์ที่ดินในลักษณะโฉนดชุมชน เป็นผู้วางระเบียบร่วมกันภายใต้ความเหมาะสมกับชุมชน ทางเครือข่ายการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินภาคประชาชน จังหวัดน่าน จึงได้ร่วมกับสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) และสถาบันพัฒนาพื้นที่สูง โครงการขยายผลโครงการหลวง จังหวัดน่าน จึงได้เสนอโครงการฯ เพื่อเกิดแนวทางการดำเนินงานอย่างมีส่วนร่วมและเกิดการบันทึกความร่วมมือร่วมกันทำงานในการพัฒนาศักยภาพและความเข็มแข็งของชุมชน แก้ไขปัญหาด้านที่ดินต่อไป
วัตถุประสงค์
- เพื่อให้เกิดการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินโดยใช้ข้อมูลทางสารสนเทศทางภูมิศาสตร์สู่การจัดทำโฉนดชุมชน
- เพื่อให้เกิดระเบียบมติร่วมของชุมชน การดำเนินงานอย่างมีส่วนร่วมจากหน่วยงานที่จะพัฒนาฟื้นฟูด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- เพื่อเป็นข้อมูลทางภูมิศาสตร์ให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านแผนที่ของจังหวัดน่าน
เป้าหมาย
- พื้นที่เป้าหมายของเครือข่ายปัญหาที่ดินทำกิน จ.น่าน จำนวน 95 หมู่บ้าน
- พื้นที่เป้าหมายของการดำเนินงานการจัดการ 3 ลุ่มน้ำ PEI จำนวน 9 ตำบล
- พื้นที่เป้าหมายของการดำเนินงานการโครงการขยายผลฯ 7 แห่ง จำนวน 21 หมู่บ้าน
- พื้นที่ปัญหาที่ดินทำกินเฉพาะประเด็นร้อนที่มีการร้องขอนอกพื้นที่เป้าหมาย 40 หมู่บ้าน