น.ส.ศิริวรรณ ยอดธรรม (ติ๊ก) 51127312008

0847076005

โครงการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบ

คงต้องยอมรับว่า หลังจากที่เศรษฐกิจไทย ได้รับผลกระทบจากพิษวิกฤตเศรษฐกิจโลก ทำให้ประชาชนส่วนใหญ่ได้รับความเดือดร้อน และ เป็นหนี้นอกระบบจำนวนมาก เนื่องจาก ไม่มีความสามารถเพียงพอที่จะกู้เงินกับสถาบันการเงินได้ ประกอบกับความเข้มงวดในการปล่อยสินเชื่อของสถาบันการเงิน

ดังนั้น การออกมาตรการเพื่อโอบอุ้มและหวังที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของคนไทยเหล่านี้ ภายใต้ชื่อ “โครงการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบ” ของรัฐบาล จึงเป็นอีกหนึ่งความหวังที่จะช่วยเหลือและถือเป็นภารกิจที่ท้าทายของรัฐบาล รวมทั้งเป็นที่จับตามองของหลายฝ่าย ว่าจะสำเร็จเป็นรูปธรรมได้มากน้อยเพียงใด

สถานการณ์และแนวโน้มหนี้นอกระบบในสังคมไทย

ผลสำรวจพบสิ่งน่ากังวลในเรื่องหนี้นอกระบบที่อาจเพิ่มขึ้นในปี 2552 เนื่องจากช่วง 3 เดือน ที่ผ่านมามีประชาชนถึงร้อยละ 64.2 ประสบภาวะรายได้ไม่พอกับรายจ่าย เพราะราคาสินค้าแพงขึ้น ภาวะอัตราดอกเบี้ยสูง ราคาน้ำมัน ซึ่งในจำนวนร้อยละ 47 ต้องดึงเงินออมมาใช้ อีกร้อยละ 35.8 ต้องกู้ยืม และขอความช่วยเหลือจากญาติหรือขายทรัพย์สินอีกร้อยละ 17

สำหรับลูกหนี้นอกระบบที่มีอยู่ในปัจจุบัน (ปี 2552) เป็นข้อมูลจากการเปิดให้ลงทะเบียน กับกระทรวงมหาดไทย เมื่อปี 2549 พบว่า ตัวเลขผู้ที่มีปัญหาหนี้ ทั้งในและนอกระบบ มีจำนวนทั้งสิ้น 5 ล้านราย แยกเป็นหนี้นอกระบบ 2 แสนราย มูลหนี้ 1 หมื่น 2 พันล้านบาท ซึ่งได้รับการช่วยเหลือแล้ว 1 แสนราย มูลหนี้ 6 พันล้าน ยังเหลืออีก 1 แสนราย และ ยังไม่รวมลูกหนี้ใหม่ที่เพิ่มขึ้น จากช่วงวิกฤตเศรษฐกิจในรอบปีที่ผ่านมา

รัฐบาลได้มอบหมายให้กระทรวงการคลัง กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงยุติธรรมร่วมกันผลักดันโครงการแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ โดยให้กระทรวงการคลังเป็นผู้ดำเนินการประสานธนาคารในเครือข่ายของรัฐในการเปิดรับลงทะเบียนลูกหนี้นอกระบบพร้อมข้อเสนอเงินกู้ ภายใต้เงื่อนไขพิเศษ และให้กระทรวงมหาดไทย กระทรวงยุติธรรม และกระทรวงการคลัง เป็นผู้ร่วมดำเนินการในคณะเจรจาประนอมหนี้ในระดับจังหวัดและระดับอำเภอ

ในส่วนของกระทรวงการคลังนั้น ได้มีการมอบหมายให้ศูนย์อำนวยการปฏิบัติการแก้ไขปัญหาหนี้สินภาคประชาชน (ศอก.นส.) กระทรวงการคลัง เป็นหน่วยงานหลักในการอำนวยการแก้ไขปัญหาหนี้สินภาคประชาชน (หนี้นอกระบบ) และได้มอบหมายภารกิจให้ธนาคารในเครือข่ายของรัฐทั้ง 6 แห่ง ได้แก่ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ธนาคารออมสิน (ธ.ออมสิน) ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.)ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (ธพว.) ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย (ธอท.) และธนาคารกรุงไทยจำกัด (มหาชน) (ธ.กรุงไทย) ไปร่วมกันดำเนินการให้ความช่วยเหลือแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ

สำหรับขั้นตอนการดำเนินการให้ความช่วยเหลือลูกหนี้นอกระบบนั้น สามารถสรุปได้ดังต่อไปนี้

1. เปิดรับลงทะเบียนลูกหนี้นอกระบบผ่านสาขาของ ธ.ก.ส. และ ธ.ออมสินทั่วประเทศ และศูนย์ลงทะเบียนอีก 12 แห่งในกรุงเทพฯ ระหว่างวันที่ 1 ธ.ค. – 30 ธ.ค. 52

2. ประมวลผล คัดกรองประเภทลูกหนี้ และสรุปยอดลูกหนี้นอกระบบ โดยความร่วมมือของกรมบัญชีกลาง ระหว่างเดือนมกราคม

3. เจรจาและประนอมหนี้เพื่อนำลูกหนี้เข้าสู่ระบบ โดยมีคณะทำงานแก้ไขปัญหาหนี้สินระดับจังหวัดและระดับอำเภอ พร้อมธนาคารของรัฐที่เกี่ยวข้องเป็นผู้ดำเนินการเจรจา ระหว่างวันที่ 1 ก.พ. – 30 เม.ย. 2553

4. ลูกหนี้ที่มีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์การให้สินเชื่อของธนาคารภายใต้โครงการนี้ สามารถเริ่มเข้าสู่ระบบในเดือน พ.ค. 2553

5. กรณีลูกหนี้มีคุณสมบัติไม่ผ่านหลักเกณฑ์ จะมีการพิจารณาให้ความช่วยเหลือลูกหนี้กลุ่มนี้อีกครั้ง หากยังไม่สำเร็จ จะมีโครงการฟื้นฟูและพัฒนาอาชีพให้มีความเข้มแข็งและสามารถสร้างรายได้ที่มั่นคงต่อไป โดยความร่วมมือระหว่าง ศอก.นส. ธนาคารเฉพาะกิจของรับ คลังจังหวัด และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ระหว่างวันที่ 1 – 31 พ.ค. 2553

หลักเกณฑ์การพิจารณาโอนหนี้สำหรับลูกหนี้เบื้องต้น

1. เป็นหนี้นอกระบบที่มีเงินต้นคงค้างไม่เกิน 200,000 บาท และเป็นหนี้ที่เกิดก่อน 19 พฤศจิกายน 2552

2. ผ่านการเจราจาหนี้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

3. วงเงินให้กู้ไม่เกิน 200,000 บาท

4. อัตราดอกเบี้ย

- อัตราดอกเบี้ยไม่เกินร้อยละ 12 ต่อปี ใน 3 ปีแรก

- สำหรับธนาคารออมสินใช้อัตราดอกเบี้ยคงที่ไม่เกินร้อยละ 0.75 ต่อเดือน ตลอดระยะเวลาการกู้

5. ระยะเวลาการผ่อนชำระไม่น้อยกว่า 8 ปี เว้นแต่ผู้กู้สมัครใจทำสัญญากู้น้อยกว่า 8 ปี

6. ผู้กู้สามารถชำระหนี้ก่อนกำหนดได้ โดยไม่มีการเรียกเก็บค่าธรรมเนียม

หลักประกันการโอนหนี้

- วงเงินกู้ไม่เกิน 100,000 บาท ใช้ผู้ค้ำประกัน 1 คน

- วงเงินกู้ตั้งแต่ 100,001 – 200,000 บาท ใช้ผู้ค้ำประกัน 2 คน

- ผู้ค้ำประกันต้องมีรายได้รวมไม่น้อยกว่าร้อยละ10 ของวงเงินกู้

หลักประกันกรณีของ ธ.ก.ส. ที่เป็นเกษตรกรค้ำประกัน

- วงเงินกู้ไม่เกิน 100,000 บาท ใช้ผู้ค้ำประกัน 2 คน

- วงเงินกู้ตั้งแต่ 100,001 – 200,000 บาท ให้ใช้หนังสือรับรองรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม อย่างน้อย 5 คน

เปิดรับลงทะเบียนโอนหนี้ วันที่ 1-30 ธ.ค. นี้ เวลา 8.30-16.30 น. เว้นวันหยุดราชการ ที่สาขา ธ.ก.ส. และธนาคารออมสินทั่วประเทศ และศูนย์ลงทะเบียนอีก 12 แห่งในกรุงเทพฯ ข้อมูลเพิ่มเติม โทร 1115 หรือ 02-555-0555

โดยความเห็นส่วนตัวเห็นว่าโครงการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบของรัฐบาล มีผลดีต่อประชาชนมากๆค่ะ เป็น การบรรเทาความเดือดร้อนให้แก่ประชาชน และเป็นการเปิดโอกาสให้กับประชาชนเข้าถึงแหล่งเงินกู้ในระบบสถาบันการเงินรัฐได้ง่ายขึ้น จะเป็นการช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยเงินกู้นอกระบบที่สูงมากไป เพื่อให้ประชาชนมีเงินเหลือเพียงพอสำหรับรายจ่ายและมีสภาพคล่องทางการเงินดีขึ้นมีเงินเหลือออม

แต่อย่างไรก็ตามการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบของรัฐบาลเป็นการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบในระยะสั้นเพื่อสางหนี้นอกระบบที่เกิดขึ้นกับประชาชนในปัจจุบัน แต่รัฐบาลลืมมองเห็นปัญหาระยะยาว คือ ที่ประชาชนประสบปัญหาการขากสภาพคล่องชักหน้าไม่ถึงหลังต้องไปพึ่งพาเงินกู้นอกระบบ ก็อาจเป็นเพราะประชาชนมีรายได้ไม่เพียงพอและยังคงใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือยการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบของรัฐบาลอาจไม่ตรงจุดนัก การส่งเสริมการฟื้นฟูอาชีพของกลุ่มลูกหนี้นอกระบบ เพื่อเป็นการสร้างรายได้เพิ่ม และเพิ่มความสามารถในการชำระและมีการวางแผนการใช้อย่างเหมาะสมไม่ฟุ่มเฟือยต่างหากเป็นทางแก้ปัญหาหนี้นอกระบบที่ดีสุด และเป็นการแก้ปัญหาระยาว เพื่อความสำเร็จของโครงการรัฐบาลควรมีการแก้ไขปัญหาทั้งในระยะสั้นและระยะยาวควบคู่กันไป

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้น

ปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้นจากโครงการช่วยเหลือลูกหนี้นอกระบบดังกล่าว อาจเป็นการเปิดช่องว่างให้มีการโกงหรือสวมรอยในการลงทะเบียนขอรับความช่วยเหลือได้ เช่น ลูกหนี้นอกระบบที่เป็นหนี้พนัน หวย หรือคนที่ไม่ได้เป็นหนี้จริงอาจร่วมมือกันเข้ามาสวมรอยขอสินเชื่อจากโครงการ ซึ่งจะก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อธนาคารของรัฐที่ต้องแบกรับภาระหนี้เสียเพิ่มมากขึ้นไปอีก รัฐบาลจึงควรวางมาตรการคัดกรองคุณสมบัติของลูกหนี้อย่างรัดกุม เพราะการกู้เงินนอกระบบส่วนใหญ่มักไม่มีหลักฐานการกู้เงินที่ชัดเจนที่จะนำมาแสดงได้ รัฐบาลจึงต้องวางหลักเกณฑ์การพิจารณาเงื่อนไขการปล่อยกู้ หลักประกัน และคุณสมบัติของลูกหนี้ที่เหมาะสม พร้อมทั้งวางมาตรการทางกฎหมายเพื่อควบคุม และตรวจสอบการอ้างสิทธิโดยไม่เป็นธรรมรวมถึงกำหนดบทลงโทษด้วย