เหตุที่เด็กอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ พอสรุปให้เห็นง่ายๆตามจริงของคนทำงานในพื้นที่กับเด็กที่วัน คือ

1 ครูไม่ได้มีไว้สอนตามหน้าที่ที่ควรจะเป็น

2 ครูที่ตั้งใจสอนศิษย์อย่างเดียว ไม่เห็นมีความเจริญก้าวหน้าในอาชีพเท่าครูที่เก่งเรื่องเอกสาร(หลอกๆ)

3 อย่าเอาบริบทของสังคมไทยไปเทียบกับชาติอื่นแล้วกำหนดให้ครูสอนศิษย์ตามอย่างชาติอื่น

4 อย่าเอาการเมืองมาใช้ในการเรียนการสอน ครูที่อยากเล่นการเมือง(ระดับต่างๆของ ศธ) ไม่ควรเป็นครูผู้สอน ให้เล่นการเมืองอย่างเดียว มีตำแหน่งและแท่งวิทยฐานะต่างหาก อย่ามาสอน ถึงมาสอนก็ไม่เต็มเวลาไม่เต็มความสามารถ

5 ผลงานทางวิชาการของครู คือตัวเด็ก ไม่ใช่เอกสารใดๆทั้งสิ้น อย่าหลงทาง

6 และผลงานของครูคือเด็ก ผู้ที่ควรได้รับผลนั้นไป ควรเป็นคุณครูในโรงเรียนทุกคน ไม่ใช่ครูคนใดคนหนึ่ง เพราะเด็กต้องเรียนตั้งแต่ ป.1 เป็นต้นมาต้องเปลี่ยนครูมาหลายๆท่าน จะดีจะชั่ว ครูต้องรับผิดชอบร่วมกัน

7 ยุบหน่วยศึกษานิเทศที่ดีแต่คิดวิธีการสอน วิธีการวัดและประเมินให้ครูเพื่อนำไปอบรมและสั่งการ(ผ่านนาย)ให้ครูทำตาม โดยไม่เข้าใจบริบทชุมชน ตัวเด็กแต่ละคน ผู้ปกครองแต่ละชุมชน ฯ พระบรมศาสดา ผู้เป็นบรมครูของโลก ไม่เคยได้กำหนดวิธีสอนตายตัวเลย ครูจะใช้วิธีสอน วิธีวัดผลแบบใดควรเป็นเอกสิทธิ์และวิจารณญาณของครูเอง ไม่ต้องกำหนดให้สอนหรือเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญหรอก ครูที่ไหนจะเน้นผู้ปกครองเป็นสำคัญ ฯลฯ