การประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เครือข่ายทันตแพทย์  เพื่อการพัฒนางานทันตสาธารณสุขในชุมชน วันที่ 10 - 11 สิงหาคม 2552  ณ พื้นที่ศึกษา อ.บ้านฝาง และ อ.น้ำพอง จ.ขอนแก่น

 วันแรก    จัดกิจกรรมที่ รพ.บ้านฝาง จ.ขอนแก่น  ผอก.รพ.ต้อนรับ

ศึกษาดูงานพื้นที่ การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนางานทันตสาธารณสุข              

          พื้นที่ 1   รร. บ้านกระเดื่อง ต.ป่ามะนาว              

          พื้นที่ 2  ชุมชนบ้านเหล่า อ.บ้านฝาง จ.ขอนแก่น

• ศึกษารูปแบบการบริหารงานของ CUP บ้านฝาง

• อภิปรายแลกเปลี่ยนเรียนรู้  และให้ภาคชุมชนเข้าร่วมกิจกรรม

• ภาคค่ำ  อภิปรายปัญหาทั่วไป  และกิจกรรมสันทนาการ

วันที่สอง   จัดกิจกรรม ที่ รพ.น้ำพอง จ.ขอนแก่น

• การบรรยาย เรื่อง “การมีส่วนร่วมชุมชน” จาก ผู้อำนวยการโรงพยาบาล น้ำพอง จ.ขอนแก่น    ทำให้เชื่อมโยงเรื่องราวการทำงานชุมชนได้

• จัดวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้  และสรุปผลเพื่อเตรียมนำเสนอครั้งที่ 2

พื้นที่ 1   รร. บ้านกระเดื่อง  ต.ป่ามะนาว   อ.บ้านฝาง

• ชาวบ้านมีส่วนร่วมพัฒนางานสาธารณสุขกับโรงเรียนและสถานีอนามัย 

• ผู้นำชุมชนเสียสละ  เศรษฐกิจพอเพียง  ปลูกฝังคุณธรรมในเยาวชน

• โครงการคู่หูสองวัยใส่ใจสุขภาพ  กลุ่มอสม.  ผู้สูงอายุและกลุ่มผู้นำฯหมุนเวียนเข้ามาช่วยกิจกรรมในโรงเรียน  เล่าเรื่องหน้าเสาธง  แต่งเพลงพื้นบ้านอีสานรณรงค์การบริโภคอาหาร  ตรวจฟันเด็ก   กระตุ้นการแปรงฟัน  แจ้งผู้ปกครองให้ดูแลแปรงฟันตอนเย็น  ให้ความรู้ทางหอกระจายข่าว  น้ำสมุนไพรอ่อนหวาน  ให้นักเรียนรับประทานกล้วยน้ำว้า

• จนท.สอ.เน้นความรู้พื้นฐานในการทำงานต้องบูรณาการให้เป็นหนึ่งเดียว

พื้นที่ 2  บ้านเหล่า   ต.บ้านเหล่า  อ.บ้านฝาง

• โครงการอสม.ร่วมใจใส่ใจผู้ป่วยเบาหวาน(ตรวจคัดกรองเบาหวานตรวจสุขภาพช่องปาก  เยี่ยมบ้านผู้ป่วยเบาหวาน  รับผู้ป่วยเบาหวานมาขูดหินน้ำลายอบรมอสม.)

• ภาคสาธารณสุข  ปรับเปลี่ยนตามบริบทชุมชน  บูรณาการงาน  ทำงานต่อเนื่อง  มีความสัมพันธ์ที่ดีกับชุมชน

• อบต.  ผู้นำชุมชน  เข้าใจปัญหาของชุมชน  สนับสนุนงบประมาณและอุปกรณ์

เรียนรู้จาก  อ.บ้านฝาง  ต.บ้านกระเดื่อง

Ø จนทสอ.ทำวิจัยร่วมเรื่อง สุขภาพช่องปากเด็กเล็กกับโรงเรียนทำแผนงานยุทธศาสตร์กับชุมชน(ผู้นำชุมชนเป็นอสม.) 

Ø การตั้งคำถามที่ดี  เปิดให้เกิดการเรียนรู้  "ทำไมถึงทำเรื่องนี้ได้"   หมอรุ่งพาทำ    "หมอรุ่งเป็นอย่างไร"   ใครก็ได้ที่ซื้อใจได้  ทำด้วยกันไม่ใช่สั่งเขาทำ ........หมอรุ่งเข้าชุมชนตอนเย็นตลอด   เข้าร่วมกิจกรรมชุมชนตลอด   "ทำไมทำเรื่องฟัน"   เพราะเป็นปัญหาและมีต้นทุนอยู่แล้ว   "ถ้าเป็นน้องหมอฟันทำไหม"   ถ้าน้องหมอฟันทำเรื่องอื่น  รับได้เพราะหมอทุกคนต้องเรียนรู้   ไม่มี Barrier ในการทำงานว่าเป็นจนทสอ/ทภ. 

เรียนรู้จาก  อ.บ้านฝาง

Ø วัฒนธรรมชุมชน  ใครที่เข้ามาต้อง Orientation  เป็นผู้ใหญ่ในหมู่บ้านไป approach  หมู่บ้านนี้ไม่มีแบ่งแยกขั้วอำนาจ เช่น ได้รับเลือกตั้งมาเป็นผู้ใหญ่บ้านก็ยอมรับกัน  มีการดูแลรักษาวัฒนธรรมของชุมชนไม่ให้เป็นสังคมบริโภค

Ø รู้จักบุคลากรเพื่อให้การดูแลอย่างเหมาะสม เช่น "อึ่ง" ชอบการเรียนรู้ บุคคลแห่งการเรียนรู้  ให้โจทย์ไปแก้ไข “หมอเถ่าดูแลเหมือนพี่น้อง พร้อมให้คำ ปรึกษาตลอดเวลา หลังทำงานเสร็จก็จะได้ (รางวัล) ไปเรียนรู้ดูงานที่อื่น”

Ø รพ.บ้านฝางมีวัฒนธรรมการทำงานแบบพี่กับน้อง  “พี่” เป็นคนที่ได้รับการยอมรับจากคนอื่น ๆ  เมื่อพี่พูดน้องจะฟังและทำตาม  ผอ.เปิดโอกาสให้ทำในสิ่งที่อยากทำ (เหมือนกับวิธีเลี้ยงลูกตนเองของ ผอ.)

เรียนรู้จากอำเภอน้ำพอง

• ผอ.น้ำพอง สะท้อนภาพว่าทันตะเป็น service based แม้ว่าจะเป็นเชิงรุก  แต่เป็นการเคลื่อนย้ายตัวเองไปให้บริการมากกว่าส่งเสริมสุขภาพ  รพช.เป็นสถาบันการเรียนรู้ที่จะต้องพัฒนาคน  ทำงานใช้ การวิจัย/ R to R/ concept Small is beautiful

• บ้านคำมืดได้รางวัล รร.คู่หู  เน้นการแปรงฟันตอนกลางคืน  ทุกคนมีบทบาทแม้แต่เกษตรฯ   ยายไปขบคิดว่าจะทำอย่างไรจึงจะสอนเด็กได้   ยายถอดฟันปลอมออกมา   เด็กเลยกลัวไม่อยากเป็นอย่างยาย

• หมอที่บ้านนี้ต้องคัดเลือกมา (พยาบาลกับทันตา) ได้ทุนของชุมชน  เป็นคนเก่ง  เรียนรุ่นเดียวกัน  ทำงานร่วมกันประสาพี่น้อง  ซื้อใจชุมชน  เป็นแพทย์สนามมวย  ทำกิจกรรมร่วมกับชุมชน  ทภ.เอ๋ เดิมมี conflict ว่าต้องทำงานเฉพาะงานทันตะ  เป็นแรงบันดาลใจให้ ทภ.คนอื่น ๆ