ในภาคประชาชนผมคิดว่าเป็นองค์ประกอบที่สำคัญสำหรับการบรรลุถึง goal เมืองไทยแข็งแรง ลำพังบริการสุขภาพสาธารณะคงไม่สามารถทำให้เกิดขึ้นได้แน่ คนไทยยังคุ้นชินกับการถูกผู้อื่นช่วยเหลือ และเรียกร้องถึงสิทธิต่าง ๆ มากมาย โดยลืมไปว่าสิ่งที่ตัวเองต้องกระทำหรือหน้าที่ว่ามีอะไรบ้าง แน่นอนที่ทุกคนหวังจะมีสุขภาพที่ดี แต่มองเพียงสถานพยาบาลที่มีมาตรฐาน มีบริการป้องกันและควบคุมโรค มีหน่วยงานที่จัดสิ่งแวดล้อมที่ดีให้ แต่ตัวเองยังดื่มเหล้า สูบบุหรี่ กินอาหารที่ไม่มีประโยชน์ ไม่มีสุขลักษณะที่ดี ทิ้งขยะไม่เลือก ขาดการออกกำลังกาย พักผ่อนที่ไม่เพียงพอ ชีวิตที่ต้องดิ้นรน และมีความเครียด สิ่งเหล่านี้ ระบบบริการสุขภาพสาธารณะคงทำได้แต่เพียงชี้ช่อง แสดงถึงข้อเสียหรือโทษ ส่วนใหญ่คนไทยอยากมีสุขภาพที่ดีก็ต่อเมื่อสุขภาพเสียไปแล้ว โจทย์ใหญ่ก็คือการสร้างจิตสำนึกทางด้านสุขภาพให้เกิดขึ้นในระดับปัจเจก ระดับครอบครัว และระดับชุมชน คงจะต้องมีการออกแบบกระบวนการให้สัมพันธ์กับช่วงอายุ มีการแสดงให้เห็นถึงสิ่งที่จะได้รับ(คนไทยชอบ)อย่างชัดเจน แต่ต้องมีสติและรับรู้โดยผ่านกระบวนการคิดมิฉะนั้นจะเกิดกระแสมาเพียงชั่วครั้งชั่วคราว และก็หายไป จริงแล้วในหลวงท่านทรงแนะนำมานานแล้วเรื่องการพึ่งตนเอง มีภูมิคุ้มกันทางสังคมที่ดี เสียดายที่คนไทยรักในหลวงทุกคนแต่ไม่ค่อยทำตามอย่างที่พระองค์ท่านได้สอนหรือแนะนำ

ขอบคุณอาจารย์สำหรับประเด็นใหม่ ๆ

กสิวัฒน์