การจัดตั้งและการดำเนินงาน 

         เมื่อทางการได้อนุญาตให้ราษฎรที่ได้รับคัดเลือกเข้าครอบครองทำประโยชน์ที่ดินแล้ว  ก็จะมีการรวบรวมราษฎรที่ได้รับการจัดสรรที่ดินในโครงการจัดตั้งเป็นสหกรณ์และจดทะเบียนตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.๒๕๔๒  เป็นประเภทสหกรณ์นิคม

         สหกรณ์นิคมเป็นสหกรณ์ประเภทหนึ่ง มีวัตถุประสงค์คล้ายคลึงกับสหกรณ์การเกษตร คือ มีการดำเนินธุรกิจที่ให้บริการแก่สมาชิกคล้ายคลึงกัน เช่น ด้านสินเชื่อ จัดหาปัจจัยการผลิตและสิ่งของที่จำเป็น แปรรูปและส่งเสริมการเกษตร แต่มีส่วนที่แตกต่างกัน คือ เรื่องที่ดิน เพราะสหกรณ์การเกษตรมักจัดตั้งในพื้นที่ที่เกษตรกรมีที่ดินเป็นของตนเองอยู่แล้ว  จะมีเกษตรกรที่เช่าที่ดินผู้อื่นทำกินบ้างส่วนน้อย  ส่วนในสหกรณ์นิคมรัฐเป็นเจ้าของที่ดินในครั้งแรก  แล้วจึงนำไปจัดสรรให้แก่เกษตรในภายหลัง

         เหตุที่รัฐสนับสนุนให้มีการจัดตั้งสหกรณ์ขึ้นในนิคม  เนื่องจากรัฐมีความประสงค์จะส่งเสริมราษฎรที่เข้ามาอยู่ในนิคม ให้มีอาชีพทางการเกษตรที่มั่งคงและมีรายได้สูงขึ้น  สามารถดำรงชีวิตคอรบครัวอยู่ได้ตามอัตภาพ  และมีสถาบันของตนเองในการเป็นสื่อกลางที่จะให้บริการ ด้านความสะดวกต่างๆ 

สหกรณ์นิคมจะอำนวยประโยชน์ให้แก่สมาชิก  ดังนี้

        ๑.  เป็นสื่อกลางในการขอรับหรือบริการต่างๆ  จากรัฐบาล

        ๒.  เป็นสื่อกลางระหว่างรัฐบาลกับสมาชิกสหกรณ์ในการปฏิบัติตามกฎหมาย เช่น กาเรียกเก็บเงินเพื่อช่วยทุนของรัฐ

        ๓.  เพื่อให้เกษตรกรในนิคมมีสถาบันของตนเอง  ที่จะจัดทำและอำนวยบริการในด้านต่างๆ เช่น การจัดหาสินเชื่อ การรวมกันซื้อ-ขาย การส่งเสริมการเกษตรและการฝึกอบรมซึ่งเป็นการเสริมสร้างให้เกิดระบบที่ดีในการจัดหา  การผลิต  การตลาด โดยสมาชิกของสหกรณ์นิคมเป็นเจ้าของ เป็นผู้ดำเนินการและเป็นผู้ได้รับประโยชน์  ซึ่งจะทำให้สหกรณ์นิคมสามารถผนึกกำลังประกอบอาชีพอย่างมั่นคง  มีรายได้และมีฐานะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น
แหล่งข้อมูล  :  กรมส่งเสริมสหกรณ์