ผมว่า สภาพสังคมในปัจจุบันมีการแข่งขันมากขึ้น มีการเปลี่ยนจากเศรษฐกิจที่มีเกษตรกรรมเป็นพื้นฐาน เป็นเศรษฐกิจกึ่งเกษตรอุตสาหกรรม คือยังไม่เป็น อุตสาหกรรมเต็มรูปแบบ แต่สิ่งที่กระทบคือ การพึ่งพาตนเองต่ำมาก เด็กรุ่นใหม่ไม่ได้มีทักษะในการดูแลตัวเองหรือพึ่งพาตัวเองเท่ากับคนรุ่นก่อน ๆ พยายามหลีกหนีจากสิ่งแวดล้อมในชนบท มาสู่เมืองมากขึ้น แต่นั่นหมายถึง ทุนในการดำรงชีวิตที่สูงขึ้น คนรุ่นก่อนอยู่ได้แม้ไม่มีเงินสักบาท เพราะเขามีอาหาร น้ำ ที่เป็นความจำเป็นในการดำรงชีวิตที่สามารถหาได้ด้วยตัวเอง เห็นด้วยกับคุณหมดสันติภาพที่เรามีครอบครัวเดี่ยวมากขึ้น ทำให้พ่อแม่ที่ต้องดิ้นรนหาเงินในเมืองเพื่อใช้จ่ายในครอบครัว ต้องออกไปทำงาน ลูก ๆ ต้องจ้างคนเลี้ยง เพราะปู่ย่าตายายอยู่ไกล เป็นต้นทุนในการดำรงชีวิต การจัดการในสถานบริการก็อาจจะสามารถลดภาระนี้เช่น จัดให้มี Day care สำหรับเด็ก ที่มาใช้ทรัพยากรในการดูแลร่วมกัน ทำให้ค่าจ้างดูแลลดลง รวมทั้งการจัดหาอาหารหรือการดูแลพัฒนาการ ตลอดจนพัฒนาทักษะสำหรับพ่อแม่ของเด็ก ซึ่งอาจต้องใช้ทรัพยากรจาก อปท. วัด หรือผู้นำชุมชน ร่วมกันกับสถานพยาบาล รวมทั้งสร้างเครือข่ายให้มีการแบ่งปันกันระหว่าพ่อแม่ผู้ปกครองของเด็กเหล่านี้ หวังว่าน่าจะเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับตอบโจทย์ของอาจารย์ชนินทร์นะครับ

กสิวัฒน์