ผมคิดว่าปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาตนเองมีอยู่ 5-6 ข้อครับ

1.สติปัญญา คนต้องมีสติปัญญาดีขนาดหนึ่งถึงจะพัฒนาได้ แต่ไม่จำเป็นต้องฉลาดเกินไป โดยปรกติ คนทั่วไปก็สามารถพัฒนาตนเองได้

2.การสอนของพ่อแม่ ที่ไม่โอ๋เด็ก ฝึกให้ลูกมีวินัย พัฒนาการทางสมองจะสูงสุดที่อายุ 6-7 ขวบ ซึ่งเป็นช่วงที่อยู่กับพ่อแม่เป็นส่วนใหญ่

3.การสอนของครู ครูต้องสอนให้เด็กคิดเป็น ทำเป็น และเชื่อในการพัฒนาตนเอง เด็กควรกล้าคิด กล้าพูด กล้าทำ เมื่ออยู่กับครู การเรียนควรมีลักษณะของการเรียนรู้ร่วมกัน

4.บรรยากาศการเรียนรู้ ถ้าบรรยากาศดี มีการแข่งขันนิดๆ คนจะพัฒนาได้อย่างรวดเร็ว พ่อแม่ ครู และผู้เกี่ยวข้อง ควรหาเวทีที่สร้างความท้าทายให้กับเด็ก และคอยดูแลคนที่แข่งขันไม่ได้ให้มีแต้มต่อบ้างเพื่อให้แข่งขันได้ครับ

5.การมีพี่เลี้ยงที่ดี เรื่องนี้เป็นใหม่สำหรับสังคมไทยครับ แต่เมืองนอกมีงานวิจัยพบว่า คนจะประสบความสำเร็จในชีวิตสูงสุด ถ้ามีพี่เลี้ยงที่ดีตั้งแต่ช่วงต้นๆ ของชีวิต พี่เลี้ยงจะสอนทุกอย่างทั้งเรื่องทักษะ การใช้ชีวิต การเข้าสังคม ฯลฯ

6.ทัศนคติในการพัฒนาตนเอง ประมาณว่า ถ้าไม่ช่วยตัวเอง ใครจะมาช่วยกันครับ มีงานวิจัยแสดงว่าปรมาจารย์ของโลก อย่าง ไอน์สไตน์ โมสาร์ท ดาวินชี ใช้เวลาฝึกฝนอย่างน้อย 5-10 ปี ก่อนจะสร้างผลงานชนิดที่เรียกว่า "โลกไม่ลืม" แต่คนไทยกลับเชื่อเรื่องโชคลางและงอมืองอเท้า อยากประสบความสำเร็จแต่ขอพรุ่งนี้เลยอะไรประมาณนี้อ่ะครับ