ทานปลาร้าอาจมีส่วนทำให้แก่เร็ว แต่เป็นแค่ปัจจัยเสริมเท่านั้น อันที่จริงความแก่ชราของคนเราหลังจากอายุ25ปี เซลล์จะมีการเสื่อมสภาพ เซลล์สมองจะถูกทำลายไปเรื่อย ปริมาณคอลลาเจนใต้ผิวหนังลดลงเรื่อยๆ จนทำให้ผิวหนังเหี่ยวย่น ปัจจัยของการแก่ชรามีทั้งปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอก ปัจจัยภายนอกที่สำคัญคือแสงยูวี คนที่ตากแดดจะแก่เร็ว ปัจจัยภายในคือระบบภายในร่างกาย เช่นการดื่มนำเยอะๆจะทำให้แก่ช้า การทานคอลลาเจนมีผลทำให้ดูแก่ช้าลง การทานผักผลไม้มีผลให้แก่ช้ากว่าคนที่ชอบทานเนื้อสัตว์เพราะการทานเนื้อสัตว์เซลล์จะมีการทำงานหนักมากกว่า ในความหมายของการนอนดึกนั้นหมายถึงการพักผ่อนที่ไม่เพียงพอ หรือมีความหมายเกี่ยวกับการทำงานหนักโดยพักผ่อนไม่เพียงพอจะทำให้แก่เร็ว สังเกตง่ายๆกรรมกรใช้แรงงานจะแก่เร็วกว่าคนที่ทำงานออฟฟิต เพราะปัจจัย2อย่างคือแสงแดดและการทำงานหนัก คนทำงานออฟฟิตก็แก่เร็วได้ ถ้าเขาหอบงานมาทำที่บ้านโดยมีการพักผ่อนไม่เพียงพอ การออกกำลังกายเสม่ำเสมอจะทำให้แก่ช้า เพราะเซลล์จะมีการถ่ายเทพลังงานในรูปแบบที่บริสุทธิ์ ซึ่งจะต่างจากการถ่ายเทพลังงานในรูปแบบของการทำงาน เพราะการทำงานเป็นการใช้พลังงานที่มีฮอร์โมน และสารเคมีในความเครียดมาร่วมด้วย กรรมพันธ์ก็มีส่วนต่อการแก่เร็วแก่ช้าแต่มีน้อยกว่าปัจจัยที่ไม่ใช่กรรมพันธ์ ดังเช่นเมื่อก่อนคนญี่ปุ่นเตี้ย เดี๋ยวนี้ตัวสูงขึ้นเยอะ สูงกว่าคนไทยซะอีก เพราะโภชนาการ อนาคตคนจะมีอายุยืนขึ้น100-120ปี เพราะคนมีความรู้ทางบัจจัย โภชนาการต่างๆมากขึ้น นอกจากนี้ความเครียดจะทำให้แก่เร็ว และอายุสั้น เพราะทุกครั้งที่เราเครียดฮอร์โมนจะมีการหลั่งสารความเครียด ที่จะทำให้แก่เร็ว มีผลต่อโรคหัวใจ ความดัน แต่เมื่อเราหัวเราะหรือมีความสุข ร่างกายจะมีการหลั่งสารความสุข ที่จะทำให้แก่ช้า ระบบหมุนเวียนเลือดดี ดังนั้นคนที่มีความสุขจะอายุยืนและแก่ช้ากว่าคนที่มีความทุกข์ ดังนั้นการแก่ช้าก็ดี การมีอายุยืนก็ดีจึงเกิดจากปัจจัยหลายๆอย่างดังที่ยกตัวอย่างมานี้เอง