นมัสการพระคุณเจ้า

(๑) กลุ่มที่เชื่อว่า"ทฤษฎีมีอยู่ก่อนแล้ว" เราเพียงแต่ไป"ค้นหามันให้พบ"เท่านั้น  นั้น เป็นความเชื่อตามแนวความคิดของ Plato ที่เรียกว่า "Form Theory" หรือ "Universal Theory" ซึ่งกล่าวโดยสรุปว่า  "สิ่งต่างๆล้วนแต่เกิดมาจากแบบ  แบบนี้มีอยู่จริง  และมีความเป็นนิรันดร"  นั่นคือ "นาย ก,  นาย ข, ..." เกิดมาจาก"แบบของคน"  "แมวแต่ละตัว" ก็ "เกิดมาจากแบบของแมว" ฯลฯ  และเชื่อว่า "ทฤษฎี" ก็ต้อง "เกิดมาจากแบบของทฤษฎี" เช่นกัน  ความเชื่อนี้สืบต่อกันมานับพันปี  เพิ่งจะเลือนหายไปหลังจากที่  J.S.Bruner และคณะ(1956) ได้ทดสอบด้วยวิธิการวิทยาศาสตร์ คือการวิจัยเรื่องเกี่ยวกับ "การเรียนรู้มโนทัศน์"(Concept Learning) ซึ่งพบว่า "คนได้มโนทัศน์มาด้วยการเรียนรู้"  คือ "ต้องเรียนรู้"จึงจะได้มา "มันไม่ได้มีอยู่ก่อนแล้ว"  และ "มโนทัศน์"นี้ เป็นสิ่งเดียวกันกับสิ่งที่ในสมัยของ Plato เรียกว่า "แบบ" (Form)  หรือ "Universal"

(๒) กลุ่มที่สองเป็นกลุ่มที่ต่อต้านกลุ่มแรก  คือ "แทนที่จะเริ่มต้นจากแบบ ก็ไปเริ่มต้นจากตัวอย่างหรือ Instances ของแบบ"   โดยที่   จาก Instances "ทำให้เกิด"   การ    "สร้างหรือก่อรูปของแบบ"  ขึ้นมา  "ไม่มีแบบ"   ที่มีอยู่ก่อนแล้วรอให้เราไป  "ค้นพบ"   แบบดังกล่าวคน  "สร้าง"  ขึ้นมาจากการสัมผัสกัส Instances ของแบบ  กลุ่มนี้สนับสนุนทางฝ่าย Bruner ครับ

(๓) กลุมที่สนับสนุนฝ่าย Plato  ก็แย้งว่า  การอธิบายว่า Instance ต่างๆ "โยงสัมพันธ์"(Association) กันทำให้เกิด "การรวมกัน" ของ "ลักษณะร่วม" ของ Instances จนก่อให้เกิด "มโนทัศน์" ขึ้นมานั้น  "เป็นไปไม่ได้"  เพราะว่า "การรับรู้ Instances แต่ละอัน เกิดไม่พร้อมกัน  เพราะเหตุจากการเกิดและดับของพวกมันไม่พร้อมกัน"  คือ ใช้ "หลักการโยงสัมพันธ์"  และ  "การเกิดดับ"  มาเป็นจุดโจมตี   ซึ่งคำตอบง่ายๆก็คือ   ถ้าเป็นไปไม่ได้แล้ว  ผลการทดลองของ Bruner  ก็เป็นไปไม่ได้ด้วย   แต่  การทดลองของ Bruner ดังกล่าว "เป็นไปได้" !!  นอกจากนี้  มโนทัศน์แต่ละหน่วยที่มารวมกันเป็นหน่วยใหญ่นั้น  ก็เกิด ณ ที่เดียวกัน  คือ ในสมอง  และช่วงการเกิดดับก็ย่อมมีช่วงว่างให้สามารถเกิดการโยงสัมพันธ์กันได้  ซึ่งเป็นไปตาม Principle of Association

ขัอที่น่าสังเกตมากก็คือ  การนำมโนทัศน์ "ดับ" มาใช้ในการอภิปราย   คำว่า  ดับ  นี้  เป็นคำ "สำคัญยิ่ง" ของพุทธศาสนา !!  ซึ่งหมายถึงการ "ดับ" ของ "ทุกข์" ทั้งหลาย  "ไม่ใช" การดับของ "ปัญญา"  แต่การเรียนรู้มโนทัศน์นั้นเป็นเรื่องของ "ปัญญา"  ถ้าหน่วยของปัญญาดับเสียแล้ว  จะเอาอะไรมาตรัสรู้เล่าครับ !!  

ดร.ไสว เลี่ยมแก้ว