เรื่องที่เขียนในบันทึกที่ผ่านมา  จะเป็นเรื่องเกี่ยวกับ ธรรมชาติของจิต(Mind)  โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับตวามรู้(Cognition)  ยังไม่ถึงเรื่องของอารมณ์(Emotion)  บนพื้นฐานของความเชื่อเชิงประจักษ์(Empirical)  ไม่ใช่เชิงเหนือธรรมชาติ(Supernatural) ครับ

แต่เนื่องจาก  จิตของแต่ละคนนี้  แปรปรวนได้  เป็นทุกข์ หรือสุข  ซึ่งลักษณะที่แปรปรวนไปนี้  โดยเฉพาะทุกข์นั้น  มนุษย์ไม่พึงปรารถนา  ต้องการขจัดออกไปจากจิตภาคความรู้หรือปัญญา

วิธีขจัดทุกข์ของศาสนาพุทธ  กระทำได้ด้วยตัวเองทุกคนโดยใช้ปัญญาค้นหาสาเหตุ  เมื่อพบแล้วก็ดับที่สาเหตุนั้นๆ  ความทุกข์ก็ดับไป  หมดไป  ถ้าดับหมดทั้งทุกข์และสุข  เหลือแต่ความรู้บริสุทธิ์(Pure cognition)  ก็เรียกว่า  สงบ  หรือ นิพพาน

พระอภิธรรมที่ว่านั้นก็เป็นกลุ่มกฎของการปฏิบัติที่จะนำไปสู่การหลุดพ้นจากความทุกข์เป็ส่วนใหญ่

พระอภิธรรมเกี่ยวข้องกับจิตในลักษณะที่กล่าวมาครับ  ผมจึงไม่ได้กล่าวถึง  อีกประการหนึ่ง  ผมยังต้องค้นคว้าทางด้านศาสนาอีกมากจึงจะแสดงความคิดในแนวนั้นได้  จึงอยากให้คนอื่นช่วยในด้านนั้นครับ

อย่างไรก็ตาม  ข้อคิดเชิงคำถามของคุณเกษม เป็นสิ่งที่ดีมาก ถ้าหากมีความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องของจิต  แม้ในเรื่องเกี่ยวกับศาสนา  ถ้าผมรู้  ก็จะดีใจที่สุดที่จะมีเพื่อนร่วมสนธนา ครับ

(ผมต้องขออภัยที่ได้วงเล็บภาษาอังกฤษไว้กับคำหลายคำ  ที่เขียนไว้ก็เพื่อย้ำว่า  ความหมายของคำที่ผมใช้นั้น  ถ้าเป็นภาษากลางของโลกก็จะตรงกับคำนั้นๆ ครับ)