- "ความเข้มแข็งของชุมชนจึงมีจุดเริ่มต้นที่คนชุมชนจะต้องเป็นผู้คิดและทำการพัฒนาตามที่ตนเองได้คิดไว้ให้บรรลุผลสำเร็จ จึงมีต้นแบบของชุมชนที่เป็นที่ยอมรับกันว่าได้มีการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องและเข้มแข็ง คิดเอง ทำเอง และรับผลประโยชน์เอง"

- ข้อความนี้คือหลักคิด หลักการที่ควรจะเป็น แต่ในความเป็นจริงเมื่อแปลงหลักคิด หลักการไปสู่การปฏิบัติมีปัจจัยที่เกี่ยวข้องอีกมากมายที่ทำให้หลักคิดหลักการที่กล่าวไว้ไม่เป็นจริง

- ระบบมาตรฐานงานชุมชน (มชช.) เป็นเครื่องมือที่ดีอีกเครื่องมือหนึ่ง แต่คนที่จะนำไปใช้อาจไม่มีทักษะ ความชำนาญที่ดีพอ รวมทั้งคนที่ดูแลเครื่องมือ(สโตร์)ก็ไม่ค่อยได้บำรุงรักษา หรือเอาออกมาใช้งานอย่างจริงจัง หรือถ้านำมาใช้ก็เป็นไปในทำนอง "เอากระบี่ไปหั่นผัก" ใช้เสร็จก็ไม่บำรุงรักษาทิ้งไว้ในซอกหลืบ พอถึงเวลาได้งบประมาณก็นำออกมาใช้แบบผ่านไปอีกครั้งหนึ่ง

- ถ้าจะให้ชุมชนเข้มแข็งจริงๆ นอกจาก "คนในชุมชนจะต้องเป็นผู้คิดและทำการพัฒนาตามที่ตนเองได้คิดไว้ให้บรรลุผลสำเร็จ จึงมีต้นแบบของชุมชนที่เป็นที่ยอมรับกันว่าได้มีการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องและเข้มแข็ง คิดเอง ทำเอง และรับผลประโยชน์เอง" ผมเพิ่มว่าต้องให้โอกาสเขาจัดการตนเองได้ด้วยอย่างมีอิสระ รวมทั้งมีกระบวนการเรียนรู้ มีการบริหารจัดการที่ดีด้วย

- ผมเสนอเพิ่มเติมว่า "ทุกภาคส่วนต้องกระจายอำนาจ กระจายทรัพยากรลงไปให้ชุมชนจัดการด้วยตนเองมากขึ้น พร้อมทั้งให้หน่วยงานทั้งหลายเป็นฝ่ายสนับสนุน ตัวอย่างที่ชาวบ้านเขาจัดการกันเองแล้วมีประสิทธิภาพ มีผลสัมฤทธิ์ที่ดีมากมาย ตัวอย่างเช่น ชาวบ้านบริหารจัดการสร้างศาลากลางบ้านด้วยเงิน เอสเอ็มแอล ราคา 250,000 บาท ได้เก้าอี้ พัดลม มิเตอร์ไฟฟ้า ตู้ เครื่องเสียง โดยการบริจาคเพราะเขาร่วมมือกันศาลาหลังนี้จึงเป็นของพวกเขา แต่ในขณะเดียวกันที่หน่วยงานรัฐสร้างในรูปแบบเดียวกัน เสปค เดียวกันทุกประการ แต่ในราคา 399,900 บาท และก็มีเฉพาะตัวอาคารโล่ง ๆ เท่านั้น และเป็นศาลาของหลวง หรือ ชาวบ้านคิดอะไรไม่ออกนำไปซื้อเต๊นท์ในขนาด รูปแบบ วัสดุเดียวกันได้ในราคา 9,500 บาท แต่รัฐจัดซื้อในราคา 12,000 บาท เป็นต้น

- คือจะสื่อว่าต้องเปลี่ยนวิธีงบประมาณของแผ่นดินด้วย เขียนกฎหมาย ออกระเบียบให้โอกาสประชาชนสามารถเข้าถึง และใช้งบประมาณได้โดยตรง ไม่ต้องรอให้ผู้ปารถนาดีที่อยู่ในรัฐบาลกลาง ราชการส่วนกลางเก็บภาษีแล้วค่อยแบ่งมาให้เป็นทอด ๆ ถ้าต้องการให้ชุมชนเข้มแข็งจริงต้องกล้าที่จะเปลี่ยนแปลงเช่นนี้(ขบถต่อโครงสร้าง และระบบเดิมจึงจะถึงฝั่งฝันที่คุณพูดได้(ตัวอย่างนี้ก็แค่ปัจจัยหนึ่งเท่านั้น ยังมีอย่างอื่น ๆ ประกอบอีกมากมายครับ)