เรียน คุณสุขกมล
เกี่ยวกับคำถามของคุณภัทรพลเรื่องพระพิมพ์ดินเผาทรงกลมตามรูปภาพนั้น ผมขอร่วมแสดงความคิดเห็น ดังนี้
ลักษณะของพระพิมพ์นี้ที่เป็นสีแดงเข้มตามรูปนี้ ผมยังไม่เคยเห็น แต่ที่เคยพบเห็นมักจะเป็นสีพิกุล (น้ำตาลอ่อน) และบางชิ้นเป็นสีส้ม (สีหม้อใหม่) ซึ่งวงการพระทางใต้นิยมเรียกว่า “พระวงเขน” ผมจำได้ว่ามีรายงานของกรมศิลปากรฉบับหนึ่งระบุว่าพบในเจดีย์เก่าของวัดท้าวโคตร อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
หนังสือของกรมศิลปากรบางฉบับระบุว่า พบพระพิมพ์เดียวกันนี้ในกรุพระปรางค์ วัดราชบูรณะ จังหวัดอยุธยา ซึ่งสร้างในสมัยเจ้าสามพระยา แต่ผมเห็นว่ากรุพระปรางค์วัดราชบูรณะ ซึ่งเป็นกรุที่ใหญ่มาก (บางท่านถือว่าใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เนื่องจากพบพระพิมพ์มากมายหลายร้อยพิมพ์) มีลักษณะเป็นกรุที่รวบรวมเอาพระพิมพ์ที่สร้างก่อนสมัยอยุธยามาบรรจุไว้ด้วย เนื่องจากนอกจาก “พระวงเขน” ตามรูปนี้แล้ว ยังมีพระพิมพ์ยุคเก่ากว่านี้ เช่น พระพิมพ์ซุ้มพุทธคยา อิทธิพลศิลปะปาละ พบปนอยู่ด้วย
นักวิชาการบางท่านเห็นว่า “พระวงเขน” อาจได้รับอิทธิพลจากศิลปะสมัยเมืองพุกามของพม่า เนื่องจากพบศิลปะที่คล้ายกันนี้ที่นั่น แต่บางท่านเห็นว่าน่าจะได้รับอิทธิพลจากเกาะชวา เนื่องจากพบการจัดองค์ประกอบของศิลปะเช่นเดียวกับพระพิมพ์ที่พบในเซมารัง ประเทศอินโดนีเซีย
ในความเห็นส่วนตัวของผม เห็นว่า “พระวงเขน” อาจได้รับอิทธิพลจากศิลปะสมัยเมืองพุกามของพม่า เนื่องจากด้านหลัง “พระวงเขน” บางองค์จะปรากฏรอยก้านใบไม้แสดงให้เห็นถึงการใช้ใบไม้ปูรองก่อนกดพิมพ์ในลักษณะเดียวกับพระพิมพ์ดินเผาของพม่า
หวังว่าข้อคิดเห็นดังกล่าวจะเป็นประโยชน์กับคุณภัทรพล
ประมวล จันทร์ชีวะ