สวัสดีค่ะอาจารย์แสวงที่เคารพ

ขอใช้สิทธิพาดพิงอธิบายดังนี้ นะคะ

1. โครงการริเริ่มของสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเบอร์ลินในการนำผู้เชี่ยวชาญเยอรมันเยือนประเทศไทยนั้นมีวัตถุประสงค์สำคัญในการส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือระหว่างไทยและเยอรมันในการพัฒนาระบบการบริหารจัดการน้ำในประเทศไทยอย่างบูรณาการอันจะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาวัฏจักรแห่งน้ำท่วมและน้ำแล้งซึ่งเป็นปัญหาเรื้อรังของประเทศ มิใช่การวางแผนงานพัฒนาระบบทรัพยากรน้ำตามที่อาจารย์ระบุแต่อย่างใด

2. ศ.ดร. Nestmann ฝากความระลึกถึงอาจารย์ และเสียดายที่อาจารย์ไม่ได้ร่วมไปศึกษาพื้นที่ด้วยกันในครั้งที่ผ่านมา สถานเอกอัครราชทูต ฯ เคารพในการตัดสินใจของอาจารย์ในการลดระดับความสนใจไว้ในระดับ "คอยดู" ก็เลยขอถือโอกาสสรุปรายงานผลการเยือนครั้งนี้ให้ทราบเพื่อที่จะได้รับทราบข้อมูลที่ถูกต้องมากกว่าการรับข้อมูลจากบุคคลที่สามดังนี้นะคะ

2.1 ผู้เชี่ยวชาญเยอรมันได้มีโอกาสพบหารือคณาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น และมหาวิทยาลัยอุบล ฯ ตลอดจนเจ้าหน้าที่กรมชลประทานและกรมทรัพยากรน้ำทั้งระดับนโยบาย และระดับปฏิบัติในพื้นที่ ได้แลกเปลี่ยนทัศนะเกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำ และสำรวจพื้นแม่น้ำชีและมูล ตลอดจนโครงการจัดเก็บน้ำ

แก่ชุมชน ทำให้ฝ่ายเยอรมันได้ตระหนักถึงความสำคัญกับสายน้ำต่อวิถีชีวิตไทย (มีการตั้งรกรากและกิจกรรมชุมชน รวมทั้งการสันทนาการริมแม่น้ำ) ตลอดจนตระหนักว่า อันที่จริงแล้ว ไทยมีโครงสร้างการบริหารจัดการน้ำที่ดี เช่นการสร้างเขื่อนและฝ่าย แต่ขาดการประมวลและบูรณาการข้อมูล อันจะเป็นประโยชน์ในการบริหารจัดการน้ำระหว่างโครงสร้างต่าง ๆ เพื่อให้เกิดการกักเก็บน้ำและกระจายน้ำสู่ประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพและไม่ขัดต่อวัฏจักรสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ ตระหนักว่า หน่วยราชการที่เกี่ยวข้องของไทยสามารถพัฒนาศักยภาพในการกระจายน้ำจากแหล่งกักเก็บน้ำสู่พื้นที่ที่ห่างไกลออกไปเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของผู้คนที่อยู่ห่างไกลแหล่งน้ำ

2.2 ผู้เชี่ยวชาญได้เดินไปพบนายกเทศมนตรีตำบลกู่กาสิงห์ และประชาชนในพื้นที่ (ทุ่งกุลาร้องไห้) ได้รับฟังปัญหาน้ำท่วมน้ำแล้งที่ชาวบ้านประสบและความต้องการน้ำของชาวบ้าน ปัญหาดินเค็ม ปัญหาน้ำท่วมทำลายพื้นที่การเกษตร ฯลฯ ตลอดจนแลกเปลี่ยนทัศนะกับชาวบ้านเกี่ยวกับการวิจัยของผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศที่ผ่านมาซึ่งชาวบ้านตั้งข้อสังเกตเกรงว่า การวิจัยของฝ่ายเยอรมันจะไม่นำไปสู่การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรมเช่นทีมงานวิจัยอื่น ๆ ที่ผ่านมา ซึ่งฝ่ายเยอรมันก็ได้ให้การยืนยันว่า หากเยอรมันและไทยจะร่วมกันในการทำวิจัยจะต้องเป็นโครงการที่มีความต่อเนื่องและยั่งยืน เป็นเทคโนโลยีที่ชาวบ้านสามารถดูแลจัดการได้เอง และชาวบ้านจะต้องมีส่วนร่วมในโครงการเพื่อให้สนองตอบต่อความต้องการของพื้นที่อย่างจริงจัง สำหรับพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ ผู้เชี่ยวชาญเยอรมันเชื่อว่า จะต้องมีน้ำบาดาลอยูในพื้นดินอยากมาก น่าจะนำมาใช้ประโยชน์ได้ แต่ก็มีความท้าทายต่าง ๆ ที่จะต้องประกอบการพิจารณา อาทิ ความเค็มของดิน ซึ่งกระทบต่อคุณภาพของน้ำและผลกระทบต่อดินและสิ่งแวดล้อมในการนำน้ำบาดาลมาใช้ เป็นต้น

2.3 การดำเนินการโครงการของสถานทูต ฯ เป็นไปเรื่องของการสร้างเครือข่ายและการขยายโอกาสพัฒนาการบริหารจัดการน้ำระหว่างไทยและเยอรมัน เป็นเรื่องของการแลกเปลี่ยนความรู้ประสบการณ์ระหว่างผู้เชี่ยวชาญสองประเทศ และในอนาคตก็อาจต่อยอดไปยังชุมชน และภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง สถานเอกอัครราชทูตฯ ดำเนินโครงการอย่างรอบคอบ โดยไม่ได้ยึดหลัก "เสียเท่าไหร่ไม่ว่า" เนื่องจากตระหนักถึงเงินภาษี

ราษฏรในการดำเนินโครงการจึงมุ่งหวังให้การสร้างเครือข่ายในเบื้องต้นนำไปสู่ความร่วมมือที่สามารถนำไปสู่การขยายผลที่เป็นรูปธรรมและตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน นอกจากนี้ ก็เป็นที่น่ายินดีที่ในการเดินทางครั้งนี้ฝ่ายเยอรมันเสียค่าใช้จ่ายเดินทางมายังประเทศไทยด้วยตนเอง (และเลือกโดยสารโดยสายการบินไทย ซึ่งสถานเอกอัครราชทูต ฯ ได้แนะนำให้ใช้ในการเดินทางครั้งแรกและฝ่ายเยอรมันก็มีความประทับใจ) นอกจากนี้ ฝ่ายเยอรมันยังได้ยื่นข้อเสนอเชิญผู้เชี่ยวชาญไทยเยือนเยอรมันเพื่อศึกษาดูงานการบริหารจัดการน้ำในเยอรมันโดยออกค่าบัตรโดยสารเครื่องบินให้ด้วย การเดินทางเยือนพื้นภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ทำให้ตระหนักว่า นักวิชาการและผู้รู้ตลอดจนเจ้าหน้าที่ปฏิบัติในพื้นที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญตลอดจนตระหนักในปัญหาเบื้องต้นของพื้นที่เป็นอย่างดี การเสริมความรู้เปิดโลกทัศน์เกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่อื่น ๆ เพื่อเรียนรู้ความสำเร็จและความล้มเหลวของพื้นที่เหล่านั้นก็น่าจะเสริมประสิทธิภาพของฝ่ายไทยทั้งภาควิชาการและภาครัฐ ดังสำนวนไทยที่ว่า สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น

2.4 สถานเอกอัครราชทูต ฯ ขอเรียนอีกครั้งเพื่อให้มีความเข้าใจตรงกันว่า โครงการ ฯ มิได้มีวัตถุประสงค์หลักในการแก้ไขปัญหาความยากจนของเกษตรกร แต่เป็นการเพิ่มศักยภาพของภาครัฐ ประชาชน และเอกชนไทยในการบริหารจัดการน้ำอย่างบูรณาการเพื่อให้มีการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างคุ้มค่าและเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศ เป็นไปในเชิงก้าวหน้า มากกว่าการรอแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าของอุทกภัยและภัยแล้ง โดยเสียงบประมาณเพื่อการนี้ไปอย่างมากมายต่อปี (อาทิ การจัดปัจจัยสี่ช่วยเหลือประชาชนในพื้นที่อุทกภัย และการจัดรถบรรทุกแจกน้ำในพื้นที่แล้ง เป็นต้น ไม่รวมถึงมูลค่ามหาศาลจากพื้นที่การเกษตรที่ประสบภัยธรรมชาติทั้งสองในแต่ละปี) ปัญหาความยากจนของเกษตรกรเป็นไปด้วยหลายปัจจัยอย่างอาจารย์กล่าว แต่สถานเอกอัครราชทูต ฯ ก็หวังเป็นอย่างยิ่งว่า การพัฒนาการบริหารจัดการน้ำน่าจะมีส่วนช่วยพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านและเกษตรกรที่ต้องเผชิญกับความเดือดร้อนจากวัฏจักรน้ำท่วมน้ำแล้งอย่างต่อเนื่อง และจะนำมาซึ่งโอกาสต่าง ๆ มากมายซึ่งก็อาจมีส่วนช่วยบรรเทาความยากแค้นได้บ้างไม่มากก็น้อย

2.3 ขอเรียนอาจารย์ว่า ขณะนี้เป็นช่วงของการร่วมกันพิจารณาประเด็นที่ไทยและเยอรมันสนใจดำเนินการศึกษาความเป็นไปได้ (feasibility study) ร่วมกันเพื่อนำไปสู่โครงการที่เป็นรูปธรรมต่อไป ดังอาจารย์จะได้เห็นจากนำเสนอของฝ่ายเยอรมันในการเดินทางเยือนครั้งก่อนว่า ได้ประสบความสำเร็จในการดำเนินโครงการจัดทำถ้ำกักเก็บน้ำให้แก่ชุมชนยอร์กยาการ์ตาของอินโดนีเซีย ซึ่งได้รับการต่อยอดเป็นการจัดทำโรงงานพลังไฟฟ้าใต้ดินสำหรับชุมชนในขณะนี้ เป็นต้น ดังนั้น ทุกคนที่สนใจย่อมมีสิทธิที่จะแสดงความคิดเห็นเพื่อให้การจัดทำการศึกษาความเป็นไปได้เป็นประโยชน์ต่อฝ่ายไทยอย่างแท้จริง และขอย้ำอีกครั้งว่า สถานเอกอัครราชทูต ฯ น้อมรับความเห็นและเชิญให้ทุกท่านเข้าร่วมการประชุมระดมสมองซึ่งภาคการศึกษาและหน่วยราชการที่เกี่ยวข้องของไทยจะจัดขึ้นในโอกาสแรกต่อไปเพื่อให้ได้ข้อสรุปเพื่อใช้ในการหารือกับฝ่ายเยอรมันในโอกาสที่จะเดินทางมาศึกษาพื้นที่ในหน้าน้ำประมาณเดือนตุลาคมศกนี้ ทั้งนี้ ขอเรียนด้วยว่า สถานเอกอัครราชทูต ฯ ประสงค์จะได้รับข้อคิดเห็นในทุกด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านที่ไม่เห็นด้วย เพื่อให้การวิพากษ์วิจารณ์การศึกษาของผู้เชี่ยวชาญจากเยอรมนีมีความสมดุลทั้งด้านบวกและด้านลบ ขอเรียนด้วยว่า สถานเอกอัครราชทูต ฯ มิใช่ผู้เชี่ยวชาญจึงมีความเชื่อมั่น และสนับสนุนให้เกิดความคิดที่แตกต่างเพื่อหลีกเลี่ยงการผูกขาดในความคิด แต่ความเห็นที่แตกต่างจะต้องมีการหารือกันด้วยเหตุด้วยผลซึ่ง สถานเอกอัครราชทูต ฯ คิดว่าจะเป็นประโยชน์ในการนำเสนอให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในภาคปฏิบัติพิจารณาต่อไป การที่อาจารย์ไม่เห็นด้วยกับโครงการนี้นั้น สถานเอกอัครราชทูต ฯ เห็นเป็นประโยชน์เป็นอย่างยิ่ง และต้องการนำประโยชน์จากเหตุผลที่แตกต่างของอาจารย์ ไปประมวลให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศไทยให้มากที่สุด

ด้วยความเคารพ

จุลีพจน์ อิศรางกูร ณ อยุธยา

เลขานุการเอก