ได้มีโอกาสทำงานวิจัยกับชาวบ้านแถบตำบลอุ่มจานที่ติดกับหนองหานมาหลายปี สภาพหนองหานดูทีไรก็มีความสุข มากด้วยความอุดมสมบรูณ์ของทรัพยากกร เหมือนกับคนแถบลุ่มน้ำมีขุมทรัพย์ หากแต่ตอนนี้คนภายนอกพยายามเปลี่ยนแปลงให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ปราศจากการศึกษาวิเคราะห์ของความสุขของเจ้าของพื้นที่ นอกจากเขาจะได้รับความเจ็บปวดจากการสรุปบทเรียนการทำคูคันดินรอบหนองหานในอตีดที่ผ่านมา ทำไมเราไม่คิดว่าอนาคตลูกหลานเขาจะอยู่อย่างไรหากมีการเปลี่ยนแปลงไปมากกว่านี้ รอบๆหนองหานมากกว่า60หมู่บ้านที่ต้องอาศํยหนองน้ำแห่งนี้เป็นอู่ข้าวอู่น้ำของเขา หนองหานกุมภาวปีมากด้วยความหลากหลายทางชีวภาพที่อุดมสมบรูณ์ที่สุดคงเป็นแหล่งศึกษาและเรียนรู้ได้ตลอดชีวิต และคงไม่มีใครรู้ดีเท่ากับคนรอบชุมชนว่าจะแก้ปัญหาอย่างไร แล้วมีโครงการใดบ้างที่หาคำตอบจากคนรอบล่มน้ำหนองหานอย่างแท้จริง