เป็นเรื่องน่าเศร้า และเหตุทั้ง 5 ข้อนี้ ดูชัดเจน
1. โครงสร้างของชุมชนอ่อนแรง
2. การยอมรับการศึกษาสมัยใหม่
3. ขาด เวทีหรือขาดพื้นที่สำหรับ ความรู้ดั้งเดิม รวมไปถึงขาดการจัดการความรู้ การรื้อฟื้นองค์ความรู้เดิม เพื่อยกระดับให้ทันต่อปัญหาใหม่ๆ “ความรู้ที่ขาดพลัง
4. ความล้มเหลวของสถาบันครอบครัว
5. ค่านิยมใหม่ของกลุ่มชาติพันธุ์
ต้องมีการฟื้นฟู ต้องสร้างความเข้มแข็งให้เยาวชนในชุมชน ทำอย่างไรเขาจะเห็นความสำคัญและพยายามที่จะรักษามัน ทำอย่างไรให้เขาเห็นว่าชีวิตในชุมชนนั้นมีความสุข
ดูสาวน้อยแล้วเหมือนมีความสุข แต่ไม่ยั่งยืนตลอด (เสี่ยงอีกต่างหาก)
ว่าไปแล้ว เรื่องนี้ คล้ายกับหลายปีก่อน คนหนุ่มสาว (โดยเฉพาะภาคอีสาน)ทิ้งไร่นาทิ้งถิ่นฐานไปมุ่งสู่กรุงฯ
โจทย์ยากนะ คุณจตุพร