ต่างกันอย่างไร

เคยเห็นหนังสือที่กำกับเลข ISBN กับ ISSN ไหมคะ และรู้ไหมคะว่าต่างกันอย่างไร?

 

วันนี้เตรียมทำรูปเล่มวารสารศูนย์บริการวิชาการค่ะ เนื่องจากไม่มีความรู้เรื่องนี้สักเท่าไหร่ เลยอาศัยวิธีการทำงานไปด้วยเรียนรู้ไปด้วยค่ะ 

 

วันนี้มาฉุกคิดเรื่อง ISBN ค่ะเพราะตนเองรู้แค่ว่าเป็นเหมือนเลขประจำหนังสือนั้น ๆ เลยอยากรู้เพิ่มค้นหาทางอินเตอร์เน็ตแล้วก็ได้ทราบข้อมูลว่า …

 ISBN (International Standard Book Number ) หรือเลขมาตรฐานสากลประจำหนังสือเป็นเลขรหัสที่กำหนดขึ้นเพื่อให้เป็นรหัสเฉพาะตัวสำหรับหนังสือแต่ละเล่มโดยมี International ISBN Agency (ศูนย์สากล) ตั้งอยู่ที่เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี เป็นผู้กำหนดเลขให้แต่ละประเทศทั่วโลก และมอบหมายให้สำนักงานแต่ละประเทศบริการเลข ISBN สำเร็จรูปและตั้งแต่เดือนเมษายน 2549 จะย้ายศูนย์สากลไปอยู่ที่ลอนดอน ประเทศอังกฤษ ISBN ประกอบด้วยเลข 10 หลัก แบ่งออกเป็น 4 ส่วน ดังนี้

  • ส่วนที่ 1 รหัสกลุ่มประเทศ (Group identifier) แบ่งตามประเทศหรือกลุ่มประเทศตามภูมิศาสตร์หรือกลุ่มประเทศตามภาษา มี 1-5 หลัก เช่น 974 รหัสประเทศไทย
  • ส่วนที่ 2 รหัสสำนักพิมพ์ (Publisher prefix) มี 2-7 หลัก ขึ้นกับว่าสำนักพิมพ์นั้นพิมพ์หนังสือมากน้อยเพียงใดถ้าพิมพ์มากจะได้รหัสน้อยหลัก
  • ส่วนที่ 3 รหัสลำดับชื่อเรื่อง (Title number) มีกี่หลักขึ้นกับจำนวนรหัสกลุ่มและรหัสสำนักพิมพ์
  • ส่วนที่ 4 เลขตรวจสอบ (Check digit) ใช้ตรวจสอบว่าเลขที่ถูกป้อนเข้าไปในคอมพิวเตอร์นั้นถูกต้องหรือไม่ มี 1 หลัก (0-9) หรือ X

 เอ๊ะทำไมเขาบอกว่ามีตั้ง 10 ตัว แต่วารสารศูนย์บริการวิชาการทำไมตัวเลขสั้นๆอย่างนั้นล่ะ  ของปลอมหรือเปล่าเนี่ย ...เมื่อไปดูวารสารเล่มเก่าๆจึงพบว่า ไม่ใช่ ISBN แต่กลายเป็น ISSN อ้าวแสดงว่าเข้าใจผิดเอง จึงไปค้นอีกทีต่างกันตรงไหนเนี่ย...

ISSN (International Standard Serial Number ) หรือเลขมาตรฐานสากลประจำวารสาร เป็นเลขรหัสเฉพาะที่กำหนดให้แก่สิ่งพิมพ์ประเภทวารสารแต่ละชื่อเรื่อง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้สำหรับการค้นข้อมูลวารสาร การแลกเปลี่ยนและการติดต่อต่างๆ เกี่ยวกับวารสารให้ถูกต้อง สะดวก และรวดเร็ว 

การสร้างเลข ISSN ศูนย์ข้อมูลวารสารสากล ประเทศฝรั่งเศส เป็นหน่วยงานที่สร้างเลข ISSN โดยใช้การคำนวณด้วย Modulus 11 เลข ISSN ประกอบด้วย เลขอารบิค 8 หลัก ตั้งแต่ 0-9 ยกเว้น เลขตัวสุดท้ายซึ่งบางครั้งจะเป็นตัวอักษร X (ตัวพิมพ์ใหญ่ของอักษรภาษาอังกฤษ) การเขียนเลข 8 หลักนี้ จะแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 4 ตัว และมีเครื่องหมาย (-) คั่นกลาง เลขแต่ละตัว ไม่มีความหมาย นอกจากจะใช้สำหรับกำกับวารสารแต่ละชื่อเรื่องเท่านั้น และได้มอบหมายให้ศูนย์ข้อมูลวารสารประเทศต่างๆ ที่เป็นสมาชิกรับผิดชอบในการกำหนดเลขให้กับสิ่งพิมพ์ประเภทวารสารที่พิมพ์ในประเทศของตน

กลับมาดูวารสารศูนย์บริการวิชาการอีกที ISSN 1513-296X อย่างนี้ถูกต้องแล้ว  ว่าแต่ว่าที่บอกว่าบางครั้งตัวสุดท้ายจะเป็นตัวอักษร X ซึ่งเกิดขึ้นกับวารศูนย์บริการวิชาการนั้นคืออะไร ขอต่อบันทึกหน้าค่ะ

( ข้อมูลจาก http://www.nlt.go.th/th_index.htm )