เสิร์ชเอนจินมีองค์ประกอบพื้นฐาน 3 ส่วนคือ ตัวค้นหาไซต์อันโนมัติ ดัชนีข้อมูล และซอฟต์แวร์ค้นหา ทั้งสามส่วนนี้ทำงานร่วมกันเหมือนกับบัตรรายการหนังสือห้องสมุด สำหรับเวบไซต์ เสิร์ชเอนจินได้รับการบรรจุไว้ด้วยข้อมูลเว็บไซต์จำนวนมากมายมหาศาลหลายล้านเว็บไซต์ ผู้ใช้สามารถเข้าไปค้นหาข้อมูลเหล่านี้ได้โดยใช้คำสำคัญ (keyword) ในการค้นหา
การเก็บข้อมูลของเว็บไซต์ต่างๆลงในฐานข้อมูลของเสิร์ชเอนจิน วิธีที่นิยมใช้กันก็คือการใช้ bot หรืออาจเรียกว่า หุ่นยนต์ แมงมุม และหนอน bot เหล่านี้จะทำหน้าที่ค้นหาเว็บไซต์อัตโนมัติ ซึ่งจะถูกส่งผ่านและซอกซอนไปทุกซอกทุกมุมของอินเตอร์เน็ต แล้วจัดการทำดัชนี "คำ"ต่างๆที่ปรากฎในเว็บไซต์แต่ละแห่ง พร้อมส่งข้อมูลเหล่านั้นกลับมายังเซิร์ฟเวอร์ของเสิร์ชเอนจิน
Bot ของเสิร์ชเอนจินแต่ละแห่งจะมีพฤติกรรมแตกต่างกันออกไป บางแห่งจะทำการค้นหาข้อมูลรายวัน รายสัปดาห์หรือรายเดือน bot แต่ละตัวก็จะมีความสามารถในการซอกซอนแตกต่างกันออกไป อย่างไรก็ตาม มันจะต้องอยู่ภายใต้ความถูกต้อง ซึ่งจะไม่ล่วงละเมิดหรือล้วงข้อมูลที่เจ้าของไซต์ไม่ต้องการเปิดเผย
ข้อมูลที่ bot เก็บมาได้ จะถูกนำมาทำเป็นดัชนีเก็บไว้ในเซิร์ฟเวอร์ของเสิร์ชเอนจิน ผู้ใช้สามารถใช้เบราเซอร์เข้ามาค้นหาข้อมูลดังกล่าวได้ โดยใช้คำเป็นแนวทางในการค้นหา นี่คือหลักการทำงานคร่าวๆของเสิร์ชเอนจิน
เมื่อได้ทราบการทำงานของเสิร์ชเอนจินแล้ว คราวนี้เรามาคุยต่อในเรื่องของเว็บไซต์ไลคอส ซึ่งเมื่อช่วงต้นเดือนธันวาคมที่ผ่านมา ไลคอส เอเชีย บริษัทร่วมทุนกันระหว่างบริษัทไลคอส อิงค์ ในสหรัฐอเมริกาและบริษัทสิงคโปร์ เทเลคอมมิวนิเคชั่น จำกัดในสิงคโปร์ ประกาศเปิดเว็บไซต์ไลคอสในประเทศไทยภายใต้โดเมนเนม www.lycosasia.co.th เพื่อให้บริการกับผู้ใช้บริการในประเทศไทยสามารถค้นหาไซต์ไลคอสได้ถึง 3 ระดับ ระดับแรกคือ ค้นหาจากไลคอสในไทย (Thailand) ระดับที่สอง ค้นหาจากไลคอสในเอเชีย (Asia) และระดับที่สาม ค้นหาจากไลคอสในระดับทั่วโลก (World) การเปิดตัวเว็บไซต์ในไทยครั้งนี้ นอกจากจะให้บริการค้นหาข้อมูลแล้ว ไลคอสยังให้บริการฟรีอีเมล์ ที่ให้พื้นที่ถึง 20 เมกกะไบต์ อย่างไรก็ดี ระบบคอมพิวเตอร์ทั้งหมดของ lycosasia.co.th ไม่ได้ตั้งอยู่ในประเทศไทย แต่ตั้งอยู่ในประเทศสิงคโปร์
การจัดหมวดหมู่ของไลคอสมีหลักการคล้ายคลึงกับ Yahoo คือ มีการจัด Category ที่ใกล้เคียงกันอยู่ในหมวดหมู่เดียวกัน เพื่อให้ผู้ค้นหาได้ง่ายขึ้น นอกจากเป็นแหล่งในการค้นหาไซต์ต่างๆแล้วภายในยังมีข้อมูลอีกมากมาย อาทิ ข่าว (รอยเตอร์ และ Wired News) รายงานสภาพอากาศ ข่าวกีฬา รายงานตลาดหุ้น ซึ่งนอกจากจะหาอ่านจากภายในไซต์ได้แล้ว ไลคอสยังเปิดให้ผู้ที่ต้องการอ่านข่าวจากไซต์ของตน สามารถอ่านข่าวหรือรายงานอื่นๆได้ผ่านทางมือถือและเพจเจอร์ โดยสามารถสมัครใช้บริการผ่านทางไซต์ได้ทันที หรือที่เรียกว่า "My Lycos Personalize"
นอกจากการให้บริการค้นหาจาก Category แล้ว ไลคอสยังมีให้บริการ Advanced Search คือการค้นหาโดยใส่คีย์เวิร์ด (Keyword) ที่ต้องการค้นหา จากนั้นผู้ใช้จะระบุได้ว่าจะเลือกจากหมวดไหน เช่น Search หาคำว่า Music จากหมวด Download เวลาแสดงผลจะแสดงผลไซต์ที่มีเพลงให้ดาวน์โหลดทันที Multimedia Search ผู้ใช้สามารถระบุได้ว่าจะค้นหาไซต์ที่ต้องการจากไซต์ทั้งหมดของไลคอสหรือไม่ หรือเลือกเพียงรูปภาพเพียงอย่างเดียวก็ได้ และ Search Guard (Parental Controls) เป็นอีกบริการหนึ่งที่ไลคอสทำขึ้น สำหรับครอบครัวที่ป้องกันการใช้อินเตอร์เน็ตที่ไม่เหมาะสมของบุตรหรือสมาชิกในครอบครัว เช่นป้องกันเด็กที่ค้นหาไซต์ที่ไม่เหมาะสมได้
ไลคอสมีวิธีการนำเสนอคล้ายคลึงกับ Yahoo คือมีการจัดแบ่งหมวดหมู่ไว้เรียบร้อย ถ้าผู้ใช้เลือกตามหมวดหมู่ที่แบ่งไว้ โดยภายในหมวดหมู่หลักๆที่แบ่งไว้นั้นจะแบ่งย่อยหมวดหมู่ออกไปอีกคือ จะไล่จากใหญ่ไปหาเล็ก เช่น หมวดคอมพิวเตอร์ เลือกฮาร์ดแวร์ ภายในไซต์จะแบ่งย่อยฮาร์ดแวร์ออกอีกตามลักษณะของการใช้งาน เช่น Storage Notebook SCSI Point of Sale ฯลฯ ซึ่งผู้ใช้จะเลือกลงไปได้อีกว่าต้องการหาฮาร์ดแวร์ประเภทไหน
แต่จุดหนึ่งที่น่าสนใจคือ หากผู้ใช้ค้นหาไซต์ที่เกี่ยวข้องกับโปรดักส์ ทางไลคอสจะนำเสนอ "ทิปหรือคำแนะนำ" ในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์นั้นๆทุกครั้ง นอกจากการทำหน้าที่เป็นเสิร์ชเอนจินแล้ว ในขณะเดียวกันไลคอสก็ยังนำเสนอบทความที่น่าสนใจต่างๆ อาทิ ข่าว ข้อมูลตลาดหุ้น รายงานสภาพอากาศ นอกจากนี้ไลคอสยังดึงหมวดของ Shopping ออกมาจัดหมวดหมู่ต่างหากด้วย โดยเห็นได้จากการให้ความสำคัญของหมวดหมู่นี้มากกว่าหมวดอื่น เพราะมีหน้าโฮมเพจที่ดีไซน์อย่างสวยงาม มีสีสันโดดเด่น ภายในมีการจัดหมวดหมู่ใหม่อีก เพื่อให้การค้นหาซื้อสินค้าที่ต้องการได้อย่างง่ายดาย ซึ่งในหมวดนี้ไลคอสสามารถพรีเซ็นต์ไซต์ของผู้ที่ต้องการขายสินค้าได้เป็นอย่างดี
หลังจากได้ทราบคุณสมบัติต่างๆของไลคอสแล้ว ลองเข้าไปเยี่ยมชมกันเลยนะ โดยระบุ url ไปที่ http://www.lycosasia.co.th หรือ http://www.lycos.com แล้วเลื่อนเคอร์เซอร์ไปที่โฮมเพจล่างสุด คลิกเลือก Thailand เมื่อเข้ามาที่หน้าโฮมเพจไลคอสของไทยแล้ว ถ้าเพื่อนๆยังไม่มีอีเมล์แอดเดรสหรือท่านที่ชอบลองของใหม่ ก็ลองสมัครสมาชิกกันเลยนะ ข้อจำกัดหรือเงื่อนไขต่างๆยังไม่มากนัก สำหรับผู้ที่ต้องการใช้บริการค้นหาข้อมูลก็ลองใส่คำที่ต้องการค้นหาใน query box ได้เลย ซึ่งหลักทั่วไปของการค้นหาในเว็บไซต์ไลคอสมีดังนี้
1. ควรใช้คำเฉพาะ โอกาสที่จะพบเป้าหมายเมื่อใช้คำเฉพาะมีความเป็นไปได้สูงกว่าการใช้คำกว้างๆ
2. ถ้าต้องการเฉพาะกลุ่มคำซึ่งมีการเรียงลำดับอย่างแน่นอน ก็ให้ใช้เครื่องหมายคำพูดมาปิดหน้าปิดหลัง ผลที่ได้จะเป็นเฉพาะเว็บเพจที่มีสองคำนี้เรียงกันมาให้ ไม่เอาเว็บเพจที่มีเฉาพะคำใดคำหนึ่งหรือสลับกันมาให้
3. ใช้เครื่องหมาย + และ - เพื่อบังคับให้เว็บเพจ "ต้องมี" หรือ "ต้องไม่มี" คำที่อยู่หลังเครื่องหมายตามลำดับ
4. เมื่อต้องใช้คีย์เวิร์ดที่สะกดได้หลายแบบให้นำทุกแบบมาใช้ให้หมด แต่โดยทั่วไปนิยมใช้สไตล์อเมริกันเป็นส่วนใหญ่
โดยสรุปแล้วการค้นหาคีย์เวิร์ดที่ต้องการ ควรใช้คำเฉพาะเจาะจงและคำนึงถึงคำแวดล้อมให้มากทึ่สุด นั่นคือถ้าคีย์เวิร์ดไม่ใช่ชื่อเฉพาะหนึ่งเดียว ก็ควรจะป้อนคีย์เวิร์ดอย่างน้อยที่สุด 2 คำ และเป็นคำที่มีความสัมพันธ์กัน แต่ไม่ควรเกิน 5 คำ เว้นแต่เป็นชื่อเรื่องหรือไตเติ้ลของเว็บเพจ และที่สำคัญไม่ว่าจะเป็นเสิร์ชเอนจินไหน จะไม่สนใจคำเล็กคำน้อยเช่น the, it, for ฯลฯ ยกเว้นเป็นชื่อไตเติ้ล
สำหรับหลักเกณฑ์ดังกล่าวนี้ สามารถนำไปใช้กับการค้นหาคีย์เวิร์ดที่เป็นภาษาไทยได้เช่นกัน สมมติว่าต้องการค้นหาเกี่ยวกับเรื่องสมุนไพร ก็พิมพ์คำว่า "สมุนไพร" ลงใน querybox จะได้ผลลัพธ์การค้นหาหรือ Total Search Results : 57 แต่ถ้าระบุคีย์เวิร์ดเป็น "สมุนไพร+เครื่องดื่ม" จะได้ผลลัพธ์ถึง 207 เว็บไซต์ทีเดียว
จากที่กล่าวมาทั้งหมด ถ้ายังไม่สามารถค้นหาคำที่ต้องการได้ ก็ขอให้ลองใช้เสิร์ชเอนจินตัวอื่น เช่น Yahoo, Excite, infoseek,... เป็นต้น แล้วเปรียบเทียบผลลัพธ์ที่ได้ของแต่ละไซต์ว่าตรงกับคำที่ต้องการค้นหามากน้อยเพียงใดนะคะ
นางรัตนาภรณ์ เตียวประเสริฐ
ฝ่ายประมวลผลข้อมูล
กองแผนงาน
เรียบเรียงจากบทความใน Business Computer Review ฉบับที่ 203 วันที่ 16-31 มกราคม 2544 และ Business. Com
ข้อความดีมากเลยครับ