สาวซ่า กับ ช่างทอผ้ารุ่นสุดท้ายแห่งบ้านขี

  ติดต่อ

  เรื่องเล่าระหว่างเดินทาง  

คราวที่พาอาจารย์อ้อมไปเยี่ยมแม่ฮักที่บ้านขี เมืองเชียงยืน จังหวัดมหาสารคามนั้น เราใช้เวลานานพอควรในการเดินรอบคุ้มเหนือเพื่อสำรวจวิถีชีวิตพี่น้องบ้านขี

เป็นที่น่าแปลกใจไม่น้อย ที่บ้านขีเป็นแหล่งผลิตเส้นไหมพื้นบ้านที่สาวด้วยมือที่สามารถผลิตเส้นไหมได้คราวละมาก ๆ แต่ว่ากลับไม่มีคนทอผ้าให้ชมมากนัก

วันนี้เรามีโอกาสดีที่ได้ชมการทอผ้าของทวดแห่งบ้านขี ที่ทวดกำลังทอผ้าขาวม้า (ผ้าด้ามก็เรียก) ที่ใช้ไหมพื้นบ้านทั้งเส้นยืนและเส้นพุ่ง ส่วนสีย้อมใช้สีเคมี

เนื้อผ้าของทวดนั้นงามมาก เนื้อผิวสัมผัสแม้จะแข็งกระด้าง ก้เนื่องด้วยน้ำข้าวที่เคลือยเส้นใยอยู่ หากได้ซักล้างแล้วคงนุ่มและน่าใช้มากที่เดียว

ผ้าผืนงามนี้ทอโดยทวดที่มีอายุมากกว่าเจ็ดสิบปีแต่ทว่ายังแข็งแรง เมื่อสอบถามก็พบว่าคนสาว ๆ บ้านขีทอผ้าไม่เป็นกันแล้ว และขี้เกียจทอส่วนใหญ่เมื่อได้เส้นไหมแล้วก็ไปให้หมู่บ้านอื่นทอผ้าให้บ้างก้จ้าง บ้างก็ทอผ้าแบ่งกันระหว่างเจ้าของเส้นไหมกับคนทอผ้า

ดังนั้นจึงไม่ผิดนักที่จะเรียกทวดว่าเป็นช่างทอผ้ารุ่นสุดท้ายแห่งบ้านขี แม่หญิงอีสานที่ย้ำเตือนความล่มสลายของการทอผ้าด้วยมือของคนบ้านขี

ก่อนจากเราได้ยินเรื่องจริงที่แอบขำอยู่ เพราะคุณทวดบอกว่านอกจากผ้าจะงามแล้ว ยายยังเป็นสาว ซ่าอีกด้วยเนื่องจากหน้าตาสวยแล้วยังทอผ้างามอีกต่างหาก

ซา หมายถึง ลือ ล่ำลือ

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน textile

หมายเลขบันทึก: 92692, เขียน: , แก้ไข, 2013-09-06 17:57:36+07:00 +07 Asia/Bangkok, สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, ความเห็น: 10, อ่าน: คลิก

คำสำคัญ (Tags) #ผู้หญิง#มหาสารคาม#ไหม#ผ้าทอมือ#ผ้าไหม#บ้านขี#เชียงยืน

บันทึกล่าสุด 

ความเห็น (10)

paew
เขียนเมื่อ 
คุณทวดยังมีเค้าความสวยอยู่เลยค่ะ แสดงว่าสมัยสาวๆ ต้องสวยมากๆ และเก่งด้วยดูจากฝีมือการทอ...น่าเสียดายนะค่ะ เพราะถือว่านี่คือภูมิปัญญาท้องถิ่นเลยค่ะ

อาจารย์paewที่เคารพ

  • ทวดยังสวยอยู่จริง ๆ ครับ
  • คงต้องเอิ้นว่า ท่านงามจริง ๆ สมคำซา
  • ซาว่างามทั้งใจ งามกาย งามฮีต งามคอง

 

  • การทอผ้าแต่ละผืน คงใช้เวลานาน
  • ต้องมีใจรักนะคะ ถึงจะทำได้
  • ไม่ทราบว่ามีการสอนเด็กให้ทอผ้าหรือไม่
  • เพราะกลัวว่าต่อไปจะไม่เห็น คุณยายทอผ้าให้เห็น

พี่อุบลครับ

  • ขอบคุณมากครับที่แวะมาเยี่ยมครับ
  • เรื่องสอนเด็ก ออตกำลังจะเริ่มครับที่เมืองพล
  • อ่านจากบันทึกนี้http://gotoknow.org/blog/TaiSilk/84386 และนี่นะครับhttp://gotoknow.org/blog/TaiSilk/91018
  • จะพยายามทำที่ชุมชนของผมเอง
  • แต่ต้องค่อย ๆ เป็นค่อย ๆไปครับ
ple
IP: xxx.146.50.133
เขียนเมื่อ 

ได้เข้ามาเจอโดยบังเอิญแล้วชอบมากๆค่ะ  อยากมาเที่ยวชมหมู่บ้านนี้เช่นกัน  เพราะชอบของไทยๆ  และทำเอง  อยากเห็นการทอผ้าไหมของภาคอีสานด้วย

 

เต๋า
IP: xxx.24.129.36
เขียนเมื่อ 
ผมก็เป็นคนบ้านขีครับ ตอนนี้ผมไม่เห็นคนทอผ้ามานานแล้ว ก็มีแต่ยายนาคนนี้แหละครับที่ทำอยู่ เพราะการทอผ้าเองหาเลี้ยงชิพไม่ใด้แล้วครับคนเลยไม่สนใจการทอผ้า แต่สินค้า otopของต.หนองซอนนี้คือผ้าใหมครับ ถ้าพูดถึงการเลี้ยงใหมก็ยังมีคนเลี้ยงอยู่มากนะครับ(ตอนนี้ย่าหนูของผมยังเลี้ยงอยู่เลยครับ)

คุณple

  • ขอบคุณมากครับที่แวะมาอ่านครับ
  • บ้านขี อยู่ไม่ไกลครับ เส้นทางเชียงยืน-มหาสารคาม
  • ติดถนนเลย
  • แวะไปเยี่ยมไปดูได้ครับ

คุณเต๋า

  • ยินดีต้อนรับลูกหลานบ้านขีนะครับ
  • ที่นี่เลี้ยงไหม สาวไหมได้งามมากครับ
  • บางทีอาจจะไม่ต้องทอ เพราะขายแค่เส้นไหมก็ได้
  • เอาสักเดือนละ 3 กิโลกรับเดือนหนึ่งได้ราว 3600 บาท
  • เป็นอาชีพเสริมที่น่าสนใจนะครับ
เต๋า
IP: xxx.24.133.52
เขียนเมื่อ 
แต่ก่อนมียายท่านหนึ่งอยู่ข้างบ้านผมชื่อยายดาครับทำผ้ามัดหมี่สวยมาก ทำกับมือเลยที่เดียวแต่ตอนนี้ท่านเสียไปแล้วถ้าใด้เห็นคงทึ่งน่าดูชมเลย
  • ขอบคุณคุณเต๋ามากครับ
  • ว่างก็เอาผ้ามาอวดได้นะครับ
  • ผมคงไปบ้านขีบ่อย เพราะไปซื้อเส้นไหมที่นี่ครับ
  • แพงกว่าที่อื่นแต่คุณภาพดีมากครับ