องค์กรเป็นสถานที่บ่มเพาะให้สมาชิกเกิดจิตจริยธรรม

ศุกร์สนทนาเมื่อวันที่ ๒๐ เมษายน ๒๕๕๐ ที่ผ่านมา นำเรื่อง จิตจริยธรรม จากวารสาร Harvard Business Review ฉบับเดือนมีนาคม ๒๕๕๐ หน้า ๕๑-๕๖ มาพูดคุยกัน บทความนี้มาจากรองบรรณาธิการสนทนากับนักจิตวิทยา Howard Gardner ประเด็นสำคัญที่สรุปสั้นๆ ในศุกร์สนทนา คือ จิตจริยธรรม เป็นจิตระดับที่ห้า ของจิตห้าประการ ที่ Gardnerเขียนในหนังสือเล่มใหม่ Five Minds for the Future เริ่มจาก จิตวินัย (The Disciplined Mind) ความคิดรับระเบียบวินัยเริ่มเมื่อเด็กเข้าโรงเรียน วินัยที่เกิดจากอย่างหนึ่ง ช่วยถ่ายทอดให้เกิดวินัยในด้านอื่นได้อีก จิตสังเคราะห์ (The Synthesizing Mind) การคิดสังเคราะห์จากข้อมูลที่ได้เรียนรู้ ให้ความสนใจกับข้อมูลสำคัญ ถักทอเป็นความรู้เก็บไว้ใช้สำหรับตนเองและผู้อื่น จิตสร้างสรรค์ (The Creative Mind) ความคิดสร้างสรรค์ช่วยสร้างนวัตกรรม เกิดการค้นพบสิ่งใหม่ มีระเบียบปฏิบัติใหม่ จิตคารวะ (The Respectful Mind) แสดงออกจากการมีความคิดที่เปิดกว้าง ชอบสร้างสัมพันธ์กับผู้อื่น มีความสุขที่ได้สัมพันธ์กับผู้คนหลายแบบ สร้างประโยชน์ให้กับคนอื่น จิตจริยธรรม (The Ethical Mind) เป็นขั้นสูงสุดของความคิดเชิงคุณค่าที่บุคคลยึดปฏิบัติ มีความเป็นพุทธิพิสัยน้อยกว่าจิตสามชนิดแรกGardner ยกตัวอย่างความยากของการสร้างจิตจริยธรรม คือ การไร้จริยธรรมของสังคมรอบข้าง ทำให้จิตจริยธรรมของบุคคลลดลงได้ เช่น การสำรวจนักศึกษาธุรกิจมหาบัณฑิตที่มหาวิทยาลัย Duke ร้อยละ ๕๖ ยอมรับว่าเคยทุจริต หากสังคมยอมรับการทุจริต จิตจริยธรรมของสังคมจะเสื่อมทรามลงหลังนำเสนอ วงสนทนา อภิปรายกันกว้างขวางว่าองค์กรเรียนรู้อะไรจากประเด็นสนทนาวันนี้ ข้อเสนอคือ เมื่อสมาชิกใหม่เข้าสู่องค์กร น่าจะถือเป็นโอกาสสำคัญให้เรียนรู้ จิตวินัยขององค์กร เพื่อให้เกิดสมาชิกใหม่สร้างวินัยจากภายในตนเอง ที่สอดคล้องกับค่านิยมองค์กร เมื่อทำได้ก็จะทำงานอย่างมีความสุข จิตสังเคราะห์ และจิตสร้างสรรค์ ที่มักจะมีกันเต็มเปี่ยมจากการศึกษาและการทำงานที่ผ่านมา จะได้ทำงานอย่างเต็มที่ ประเด็นอภิปรายที่สนับสนุนให้องค์กรเป็นสถานที่บ่มเพาะให้สมาชิกเกิดจิตจริยธรรมที่มีประสิทธิผล คือ ทำอย่างไรให้ผู้ทำดี อย่าท้อแท้ ถ้าองค์กรให้รางวัลแก่ผู้ทำ “ดีน้อย” มากกว่าผู้ทำดี สมาชิกองค์กรก็จะเข้าใจและตีความคุณค่าขององค์กรผิดพลาด และทำให้การเรียนรู้เพื่อเกิดจิตจริยธรรมเบี่ยงเบนได้เพื่อให้สอดคล้องกับ ศุกร์สนทนา สิ่งที่ควรเติมให้ครบถ้วนคือ จิตทั้งห้าระดับนั้น หากทำไปแล้วเกิด จิตเป็นสุข (The Happy Mind) ก็จะทำให้ทุกคนเกิดผลตอบแทนคือ ความสุข ในทันทีที่พัฒนาจิตนั้นขึ้นมา ขอให้ทุกท่านเกิดสุข จากที่ได้อ่านรายงาน ศุกร์สนทนา เรื่องนี้