เมื่อเราเห็นหญิงสาวเดินมา ๑ คน  เราเกิด "ความคิด" ขึ้นมาในบัดดลนั้นว่า  เธอ "สวย"   คำว่า "สวย" เป็นคำ "ประเมินค่า"  หรือ  Evaluate,  / Evalution.

"สวย" มีนัยของ"ความรู้สึกทางอารมณ์"รวมอยู่ด้วย  จึงเป็นเรื่องของอารมณ์ (Emotion)  ซึ่งเป็นประเภท "วิภาววิสัย" หรือ  Affection  ซึ่งไม่ใชปัญญา

ฉะนั้น "สวย"ดังกล่าวจึง "ไม่ใช่" ความคิด / ปัญญา  หรือ Cognition !

แต่ "การคิดประเมินค่า" ตามหัวข้อข้างบนนี้เป็นเรื่องของ "Cognition" หรือ Intelligence  ดังนั้น  เราจึงต้องพิจารณา "สวย"ในแง่ของ "ปัญญา"  นั่นก็คือ  "สวย" เป็น "การลงความเห็น" เชิง "ประเมิน" แต่ "ใช้เกณฑ์" ทาง"ปัญญา" เปรียบเทียบตัวอย่างต่อไปนี้ดูนะครับ

"เธอสวย" (ประเมิน) "เพราะว่าผมรัก" (เกณฑ์ -- ทางอารมณ์)  เป็นการประเมินโดยใช้เกณฑ์ทางอารมณ์ -- จึงไม่ใช่พวก Cognition

"เธอสวย" (ประเมิน) "เพราะว่า เธอมีสัดส่วน ๑๓ - ๑๒ - ๑๔" (เกณฑ์ - ทางความคิด) หรือ "เพราะว่า เธอฉลาด ตอบคำถามได้ถูกทุกข้อ"  (เกณฑ์ - ทางความคิด) -- เป็นการประเมินโดยใช้เกณฑ์ทางความคิด จึงเป็นพวกใช้ Cognition  เป็นการคิดประเมินค่าตามความหมายตามหัวข้อข้างบนนี้

การคิดประเมินค่า ตามชื่อเรื่องข้างบนนี้จึงเป็นฝ่าย Cognition หรือ ฝ่าย Thinking / Intelligence  ไม่ใช่ฝ่าย Emotion, Attitude, หรือ Affection ครับ

การลงความเห็นว่า "สวย, ขี้เหร่, เก่ง, ดี, ชั่ว, เลว, ถูก, ผิด, เกรด A, B,..ฯลฯ " เป็นการประเมินค่าทั้งสิ้น  การลงความเห็นเหล่านี้  ถ้าใช้เกณฑ์ทาง "ปัญญา,ความคิด" ก็นเป็นการประเมินค่าทางด้านปัญญา  แต่ถ้าใช้เกณฑ์ "ทางอารมณ์" ก็เป็นการประเมินค่าทางอารมณ์  ในบันทึกนี้เน้นเฉพาะด้านปัญญานะครับ  ลองดูตัวอย่างต่อไปนี้อีกครั้งครับ

"เขาเก่ง  เพราะว่า เขาได้เกรด เอ ทุกวิชา" ---------- ฝายปัญญา

"เขาเก่ง เพราะว่า ผมรู้สึกชอบเขา" -------  ฝ่ายอารมณ์

"เขาผิด เพราะว่า  ฉันเกลียดเขา" ---------  ฝ่ายอารมณ์

"เขาผิด  เพราะว่า  เขาผิดกฏหมายมาตรา ๑๒ " -------  ฝ่ายปัญญา

ฯลฯ

เด็กมานั่งหน้าสลอนต่อหน้าคุณครูทุกวันๆ  ก็เพื่อให้คุณครูช่วยสอนให้พวกเขาพัฒนาความสามารถด้านการคิดประเมินค่านะครับ

คุณครูสอนกันแล้วยังครับ