ยิ่งห่างไกลจากสุนนะห์ เราก็ยิ่งห่างไกลจากความสำเร็จเช่นกันครับ

ผมเป็นคนหนึ่งที่ผ่านระบบการเรียนอิสลามศึกษามา ทั้งประถมศึกษา และมัธยมศึกษา จนถึงตอนนี้ผมร่วมรับผิดชอบในการผลิตครูทางด้านอิสลามศึกษา ผมรู้สึกได้ว่า การจัดการเรียนการสอนของเราในปัจจุบันยังไม่สามารถทำให้เรารู้จักอิสลามได้อย่างแท้จริง ซึ่งผมพบคำตอบว่า เป็นเพราะกระบวนการจัดการเรียนการสอนของเราเองนั่นแหละเป็นสำคัญ หัวใจสำคัญคือ เราห่างไกลจากสุนนะห์ของท่านนบีนั่นเอง ตัวอย่างง่ายๆ ที่พบเห็นเป็นประจำ คือ

1) รูปแบบการสอน ครูอิสลามศึกษาส่วนใหญ่ยึดมั่นถือมั่นว่า ต้องสอนด้วยวิธีการบรรยาย แถมบางคนยังอ้างว่านี้คือสุนนะห์ของท่านศาสนฑูต ซึ่งผมได้มีโอกาสบรรยายให้ครูอิสลามศึกษากลุ่มหนึ่งฟังในเรื่องการสอนในอิสลาม มีหลายคนน้ำตาตก เพราะเพิ่งเข้าใจว่า ตนเองสอนไม่ได้สอดคล้องกับสุนนะห์ของท่านนบีเลย

มุมมองที่เกิดขึ้นจากประเพณีปฏิบัติ จนเกิดความเข้าใจว่านี้แหละถูกที่สุด อย่างอื่นผิดหมด ทำให้การจัดการศึกษาอิสลามบ้านเราย้ำอยู่กับที่

2) เนื้อหาที่นำมาสอนก็เป็นอีกประเด็นหนึ่งที่ทำให้เราพลาดเป้าตลอดมา ผมใช้เวลาเรียนศาสนาเป็นปีๆ แต่นานๆ จึงจะพบตัวบทหลักฐานจากอัลกุรอานและสุนนะห์สักครั้งหนึ่ง ส่วนใหญ่ที่เราสอนที่เราเรียนมีแต่เป็นหลักการความรู้หรือทฤษฏีที่นำเสนอแบบเสร็จสรรพจากนักปราชญ์หรือผู้รู้ในอดีตมาแล้ว เราปฏิเสธการนำเอาตัวบทหลักฐานมานำเสนอให้ผู้เรียน เพราะเราคิดว่า ความรู้ระดับเราไม่มีสิทธิวิเคราะห์ตัวบทเหล่านั้น ซึ่งความจริงอาจจะถูกครับที่เราอาจมีความรู้ไม่พอที่จะวิเคราะห์เอง แต่ในการเรียนการสอนที่ดีน่าจะนำเสนอตัวบทพร้อมกับแนวคิดของนักปราชญ์ที่เรายอมรับแล้วไม่ดีกว่าหรือ และไม่ต้องมีข้อสงสัยอีกในภายหลัง

อีหมามชาฟีอีย์เองยังสั่งห้ามไว้เลยว่า ถ้าเมื่อไรท่านพบหลักฐานที่ชัดเจนจากสุนนะห์ของท่านศาสนฑูตว่าขัดแจ้งกับสิ่งที่ข้าพเจ้านำเสนอไปจงอย่าตามฉัน แต่จงตามสุนนะห์ท่านนบี

ในยุคของท่านซอฮาบะห์ แหล่งความรู้คือจากท่านนบี ดังนั้นในยุคเราทำไมจึงพยายามกีดกั้นเยาวชนของเราให้ได้ใกล้ชิดกับหลักคำสอนจากท่านนบี

3) สื่อการสอน มีครูสอนอิสลามศึกษาบางคนปฏิเสธการใช้สื่อการสอนด้วยเหตุผลต่างๆ นานา ซึ่งนั่นก็หมายถึงไม่สอดคล้องกับสุนนะห์ของท่านนบีเช่นกัน

4) การประเมินการสอน อันนี้ยิ่งห่างไกลสุนนะห์ครับ แล้วนบีมีการประเมินการสอนด้วยหรือ ผมก็เลยขอยกตัวอย่างคำพูดหนึ่งของซอฮาบะห์ที่ว่า ท่านนบีจะไม่สอนอายะห์ใหม่ให้กับพวกเราจนกว่าพวกเราจะได้นำไปปฏิบัติได้แล้ว อันนี้สะท้อนให้เห็นกระบวนการสอนประเมินผลการสอนชัดเจน เช่นเดียวกับอีกหลายหะดีษ โดยเฉพาะหะดีษที่เกี่ยวข้องกับการอ่านอัลกุรอานในเดือนรอมฏอนที่ท่านนบีเรียกซอฮาบะห์มาท่องจำอัลกุรอานให้ท่านฟัง

ครับ เราคงต้องมานั่งทบทวนการสอนของเรากันใหม่ทั้งกระบวนครับ ว่าอะไรคือสุนนะห์ที่ท่านนบีทำ นบีปฏิบัติในการสอนของท่าน เพราะท่านนบีพูดบ่อยๆ ว่า ท่านถูกส่งมาเป็นครู

ยิ่งห่างไกลจากสุนนะห์ เราก็ยิ่งห่างไกลจากความสำเร็จเช่นกันครับ