ไม่ชอบตีหน้าเศร้า แต่ชอบเล่าความจริง
ตามประสาคนเฒ่าที่ชอบพูดเรื่องเก่าแต่ครั้งกระโน้น เชื่อมโยงมาถึงยุคปัจจุบัน บางเรื่องสร้างสรรค์มาเมื่อในอดีต ด้วยขีดจำกัดมากมาย สุดท้ายก็อาจจะใช้ไม่ได้แล้วในเวลานี้
แต่ก็ต้องไม่ลืมว่าทุกการเปลี่ยนแปลง มีรากฐานมาจากวิสัยทัศน์และวัฒนธรรมเดิมๆ จากนั้นจึงค่อยมาแต่งเติมเสริมต่อให้มั่นคงแข็งแรง ตามยุคตามสมัย
เห็นได้จากนโยบายสำคัญ งาน-โครงการของสพฐ.และศธ. ที่ต้นสังกัดขะมักเขม้นเน้นย้ำ โรงเรียนต้องทำอย่างหวานอมขมกลืน บัดนี้ กำลังใกล้จะล้มครืนและหายสาบสูญไปในพริบตา
เริ่มจากโครงการสถานศึกษาสีขาว ผมในฐานะที่เคยบริหารโรงเรียนขนาดเล็ก ไม่เคยนำมาบรรจุในแผนปฏิบัติการฯ เป็นงานเอกสารเชิงสำรวจ ที่มักจะถามหาข้อมูลอยู่เสมอ
ประมาณว่า โรงเรียนอยู่ในบรรยากาศสุ่มเสี่ยงแค่ไหน? มีนักเรียนติดยากี่คน เสี่ยงที่จะติดอีกกี่คน และมีวิธีการดูแลแก้ไขและป้องกันปัญหานี้อย่างไร? หากทำดีมีระบบก็จะได้โล่รางวัลกันไป
ถามมาเกือบ ๑๐ ปี แต่ยาเสพติดไม่เคยจะลดลงเลย นอกจากจะมีมากขึ้น ยังหาได้ง่ายดายและขายราคาถูกลง ผมต้องคอยเตือนครู เวลาออกไปเยี่ยมบ้านผู้ปกครอง อย่าไปนานและอย่าอยู่จนค่ำมืด
ผมจึงกรอกเอกสารรายงานเขตฯด้วยตัวผมเอง แบบOne Stop Service โดยไม่เคยคิดส่งประกวด ครูผู้สอนไม่ต้องคิดหาคำตอบให้เสียเวลา จินตนาการไปก็เท่านั้น เสียเวลาการเรียนการสอนเปล่าๆ
โครงการแบบนี้ ควรไปทำกับโรงเรียนมัธยม หรือให้ฟากฝั่งมหาดไทยเขาเร่งรัดติดตามจะดีกว่า
ส่วนโครงการโรงเรียนคุณธรรม ๕ ดาว ผมให้ความสำคัญไม่เยอะ ก่อนเกษียณเหมือนเป็นไฟท์บังคับว่าต้องได้อย่างน้อย ๓ ดาว ผมก็เลยต้องส่ง ตอนหลังไม่ได้ติดตามว่าโรงเรียนได้ ๔ ดาวหรือไม่ อย่างไร
คือความเป็นครู มันต้องมีคุณธรรมใช่ป่ะ แล้วนำความรู้และทักษะไปถ่ายทอดสู่ผู้เรียน ควบคู่บูรณาการไปกับคุณธรรม มิใช่ครูใช้เวลาไปทำเอกสารรายงาน เพื่อบอกว่าตัวเองและโรงเรียนมีคุณธรรมโน่น นี่ นั่น
ที่สำคัญมันมีโรงเรียนวิถีพุทธอยู่แล้ว ทำไมไม่หลอมรวม คนคิดก็อยู่บนสพฐ. ตึกเดียวกันด้วยซ้ำ
ส่วนตัวคิดว่างานใดที่เบียดบังเวลาสอน บั่นทอนกำลังตัวเองและครู มันรู้สึกไม่ดีเลย ทั้งที่ผมเองก็มีคุณธรรมพื้นฐานอยู่บ้างเล็กน้อย ทั้งขยัน ซื่อสัตย์ ประหยัด อดทน ทำงานจนแทบไม่มีวันหยุดเสาร์-อาทิตย์
เคยคิดอยากได้เหมือนกัน รางวัล“คุรุชนคนคุณธรรม” ของสพฐ. แต่ไม่เอาดีกว่า เพราะผอ.ร.ร.ขนาดเล็ก ต้องคิดพึ่งตนเอง แบบเซ็ตเอง ชงเองและตบเอง แบบไม่รบกวนใคร จึงต้องปล่อยผ่านไป อย่างที่ไม่คิดเสียดาย
พอเกษียณแล้วจึงรวบรวมผลงานและคุณธรรม ที่นำมาใช้บริหารจัดการโรงเรียนและชีวิต ตลอดเวลาเกือบ ๒๐ ปี ไปที่ศูนย์คุณธรรม จึงนำมาซึ่งรางวัลระดับประเทศแบบที่ไม่ยากเย็นนัก
ส่วนโครงการที่เละเทะที่สุด ไม่มีอะไรเกิน ITA หรือ การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ ผมได้ยินกับหู ได้รู้ได้เห็นมากับตา ว่าเขาทำกันอย่างไร?
จึงได้คะแนนเกินร้อยละ ๙๐ ติดระดับ TOP TEN ของ สพฐ. เห็นแล้วอเนจอนาถเหลือเกิน
ยังมีอีกหลายงาน-โครงการ ช่างขยันคิดขยันสร้างงานมาให้โรงเรียนทำ คนคิดก็อ้างนโยบาย รู้ทั้งรู้ว่าบ่อนทำลายคุณภาพนักเรียน คนทำในระดับรากหญ้าถ้าไม่รู้จักแยกแยะ และปล่อยวาง มันก็จะเน่ากันทั้งระบบ
คิดเสียว่ายังไม่สายเกินไป ที่เจ้ากระทรวงผู้ออกนโยบาย ตัดไฟเสียตั้งแต่ต้นลม จึงรู้สึกชื่นชมที่กล้าทำ
โดยเฉพาะการต้อนรับขับสู้อย่างเอิกเกริก ผูกแพรจีบผ้า เดินบนพรมแดง เหมือนหน้าโรงลิเก ก็เห็นว่าจะไม่ส่งเสริมกันแล้ว ผมเป็นผู้บริหารมา ๒๕ ปี ผูกผ้าตั้งโล่รางวัลไม่ถึง ๑๐ ครั้ง เลือกแต่งานสำคัญและจำเป็นจริงๆ
เหตุผลหลักๆที่ไม่ทำ เพราะคนน้อย เงินน้อย และเวลาน้อย ต้องใช้เวลาหมดไปกับการเรียนการสอน โดยเฉพาะการอ่าน ใช้เวลาปกติไม่เคยพอเลย แล้วยิ่งครูผู้สอนออกจากห้องมาระดมจัดฉาก อะไรจะเกิดขึ้น
ท่าน ผอ.เขตฯจะมาตรวจเยี่ยม ศน.จะมานิเทศ ต้อนรับเหมือนกันหมด ไม่ต้องตั้งแฟ้มโชว์ไม่ต้องคุยโม้โอ้อวด อยากรู้อะไรไปดูที่ห้องเรียน ไปสอบถามครูและเด็ก เชิงประจักษ์ที่สุดแล้ว
ใครจะว่าไม่เป็นมืออาชีพ ไม่มีหน้ามีตาในสังคม ไม่ชื่นชมในความเป็นเราก็ช่างเถอะ จะเป็นผู้ร้ายในเรื่องเล่าของใครก็ไม่สน แค่รู้ตัวตนในตอนนั้น ว่าตั้งใจทำงานอย่างดีที่สุด เพื่อเด็กและชุมชน เพื่อคนที่ร่วมอุดมการณ์
ผลพวงที่ได้รับ..โรงเรียนไม่ถูกยุบควบรวม ตอนนี้ได้ข่าวว่าเจริญรุ่งเรือง น่าอยู่น่าเรียน ก็รู้สึกยินดียิ่งนัก
ชยันต์ เพชรศรีจันทร์
๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๙
