ผมได้รับเชิญจากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ไปบรรยายเรื่อง AI and Medical Education in Thailand ในการประชุม 2025 SSAMESA Conference โดยผมไม่รู้จัก SSAMESA เลย ผมจึงถาม ChatGPT ว่า “the South and Southeast Asian Medical Education and Services Alliance นำโดย Shanghai Jiao Tong University School of Medicine และ Kunming Medical University เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2019 มีกิจกรรมความร่วมมืออะไรบ้าง ก่อผลกระทบต่อประเทศ และสถาบันสมาชิกอย่างไรบ้าง” ได้รับคำตอบดังนี้
ChatGPT:
ดีมาก — นี่คือสรุปข้อมูลล่าสุดเกี่ยวกับ South and Southeast Asia Medical Education and Service Alliance (Shanghai Jiao Tong University School of Medicine + Kunming Medical University เป็นผู้ก่อตั้ง) — ว่า ตั้งแต่ก่อตั้งในปี 2019 มี “กิจกรรมความร่วมมือ” อะไรบ้าง และ “ผลกระทบ” ต่อประเทศ/สถาบันสมาชิก รวมถึง “บทเรียนที่อาจนำไปใช้ในไทย” ได้อย่างไร
สรุป: SSAMESA คืออะไร
- SSAMESA ก่อตั้งเมื่อ 12 กรกฎาคม 2019 โดย Kunming Medical University และ Shanghai Jiao Tong University School of Medicine เพื่อสร้าง “แพลตฟอร์มความร่วมมือพหุภาคี” ด้านการศึกษาแพทย์และบริการสาธารณสุข ระหว่างจีนกับประเทศในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (South & Southeast Asia) (shsmu.edu.cn)
- เป็นองค์กรไม่หวังผลกำไร (non-profit, non-government) และตั้งอยู่บนหลักการ “สมัครใจ เสมอภาค ร่วมมือ และประโยชน์ร่วมกัน (voluntariness, equality, cooperation, mutual benefit)” (ssamesa.kmmu.edu.cn)
- ปัจจุบันขยายสมาชิกไปแล้วหลายสิบ สถาบัน — 52 หน่วยงานจาก ~13 ประเทศในภูมิภาค (ssamesa.kmmu.edu.cn)
กิจกรรม / ความร่วมมือที่ดำเนินมาแล้ว
ตั้งแต่ 2019–ปัจจุบัน SSAMESA ประสานงานและดำเนินกิจกรรมหลายรูปแบบ ดังนี้:
| ประเภทความร่วมมือ | ตัวอย่าง / รายละเอียด |
|---|---|
| การแลกเปลี่ยนนักศึกษา-บุคลากร & ฝึกอบรม | หลายมหาวิทยาลัยสมาชิก (เช่น จากไทย เช่น Mae Fah Luang University) เข้าร่วมการอบรม “Rational Drug Use for Health Specialists” ที่ Kunming (ก.ค. 2019) ภายใต้กรอบ SSAMESA (en.mfu.ac.th) |
| ประชุมวิชาการ / ฟอรั่ม / Forum | มีการจัด Forum / Annual Meeting — เช่น “2024 Academic Annual Meeting” ที่ Kunming (สมาชิกจีน + สถาบันจากประเทศเพื่อนบ้านเข้าร่วม) มีหัวข้อเช่น สาขาใหม่ทางการแพทย์, นวัตกรรม, สาธารณสุข, การพัฒนา disciplines ใหม่ ฯลฯ (shsmu.edu.cn) |
| วิจัยร่วม & การแบ่งปันทรัพยากรทางการแพทย์/การศึกษา | มีเป้าหมายเชื่อมโยง “ทรัพยากรบุคคล, เทคโนโลยี, และเครือข่าย” เพื่อแก้ปัญหาด้านสุขภาพระดับภูมิภาค (public health, epidemic preparedness, medical technology) (ssamesa.kmmu.edu.cn) |
| ความร่วมมือด้านบริการสุขภาพ / สาธารณสุขในภูมิภาค | เช่น การทำงานร่วมกันในช่วง COVID-19 — SSAMESA เป็นช่องทางให้มหาวิทยาลัยและสถาบันแพทย์ในภูมิภาคแลกเปลี่ยนข้อมูล ประสบการณ์ และสนับสนุนกันด้านการแพร่ระบาดและควบคุมโรค (KMMU) |
| การพัฒนาวิชาชีพและ “sub-alliances” ตามสาขาเฉพาะ (specialized sub-alliances) | ตัวอย่างล่าสุด: มีแผนตั้ง Radiology Sub‑Alliance of SSAMESA (เอกซเรย์/ภาพทางการแพทย์) เพื่อให้สมาชิกแลกเปลี่ยนด้าน radiology, tele-consultation, training, resource sharing ฯลฯ (ssamesa.kmmu.edu.cn) |
ผลกระทบต่อประเทศและสถาบันสมาชิก
SSAMESA สร้างผลกระทบเชิงบวกหลายด้านทั้งในจีนและประเทศสมาชิก:
- ยกระดับคุณภาพการศึกษาแพทย์และบริการสุขภาพในภูมิภาค — โดยการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ทรัพยากร และมาตรฐานสากล จากสถาบันแนวหน้าของจีนไปยังประเทศในเอเชียใต้/ตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ไทย ลาว กัมพูชา เนปาล เป็นต้น (ตัวอย่าง: ม.แม่ฟ้าหลวง, ม.วลัยลักษณ์) (en.mfu.ac.th)
- สร้างเครือข่ายวิจัยระหว่างประเทศ — การร่วมมือทางวิจัย การอบรมเชิงเทคนิค การพัฒนา disciplines ใหม่ ๆ ในสาขาแพทย์ ทำให้เกิดงานวิจัยข้ามพรมแดน และอาจช่วยยกระดับมาตรฐานการรักษา/บริการสุขภาพในภูมิภาคได้ (shsmu.edu.cn)
- เพิ่มความร่วมมือในภาวะวิกฤตสุขภาพ (pandemic, public health challenges) — ในช่วง COVID-19 และหลัง มีความร่วมมือด้านการควบคุมโรค ฝึกบุคลากร สร้าง capacity ร่วมกัน (KMMU)
- โอกาสให้สถาบันในประเทศสมาชิก (เช่น ไทย) ได้พัฒนา – แลกเปลี่ยน – สร้างมาตรฐานสากล — ตัวอย่าง: เมื่อตั้ง MOU กับ Kunming Medical University ภายใต้ SSAMESA มหาวิทยาลัยไทยหลายแห่งได้ส่งนักศึกษา/อาจารย์ไปแลกเปลี่ยน และเข้าร่วมกิจกรรมอบรม/ประชุม นำมาซึ่งองค์ความรู้ใหม่ และโอกาสพัฒนาวิชาชีพ (en.mfu.ac.th)
- สร้าง “ชุมชนสุขภาพระดับภูมิภาค (regional health community)” — แนวคิด Beyond Nation — SSAMESA เป็นหนึ่งในกลไกที่เอาไว้ตอบโจทย์ “สุขภาพสาธารณะข้ามชาติ”, “การเคลื่อนย้ายบุคลากรทางการแพทย์”, “การแบ่งปันทรัพยากรทางการแพทย์” ในภูมิภาคเอเชียใต้–ตะวันออกเฉียงใต้–จีน (ssamesa.kmmu.edu.cn)
ข้อจำกัด / สิ่งที่ควรระวัง
- SSAMESA เป็น “องค์กรอาสาสมัคร” (voluntary alliance) — ไม่ได้มีบุคลากรหรือโครงสร้างควบคุมกลางที่มีอำนาจบังคับ สมาชิกต้อง “ร่วมใจ” ไม่ใช่ “ถูกบังคับ” (shsmu.edu.cn)
- ผลลัพธ์ (quality improvement, standardization, equity) ขึ้นกับ “ความเข้มข้นของความร่วมมือ” — สำหรับสถาบันที่เข้าร่วมจริงจัง ได้ผลชัด; สำหรับที่เข้าร่วมน้อยอาจ “แค่ชื่อ”
- ความไม่เท่าเทียมเชิงโครงสร้าง — สถาบันที่มีทรัพยากรมาก (เช่น ในจีน) ได้ประโยชน์มากกว่าสถาบันที่อ่อนแอ — ต้องระวัง “ความเหลื่อมล้ำในภูมิภาค”
- การขึ้นกับโครงสร้างจีนและนโยบายจีน — หากนโยบายเปลี่ยน อาจกระทบต่อความต่อเนื่อง
บทเรียนและข้อเสนอสำหรับประเทศไทย (และสถาบันการแพทย์ไทย) จาก SSAMESA
จากประสบการณ์และโครงสร้างของ SSAMESA — ถ้าประเทศไทย หรือมหาวิทยาลัยแพทย์ไทยต้องการ “ยกระดับพลังทางการศึกษาและสาธารณสุขในภูมิภาค” — นี่คือข้อเสนอ:
- เข้าร่วมเครือข่ายภูมิภาค (regional alliances) เพื่อเปิดโอกาสแลกเปลี่ยน อัปเดตมาตรฐาน และสร้างความร่วมมือทางวิชาการ/ คลินิก/ สาธารณสุข — ไม่จำกัดอยู่แค่ในประเทศ
- ใช้เครือข่ายเพื่อพัฒนาบุคลากร — ทั้งอาจารย์ นักศึกษา แพทย์ฝึกหัด — โดยอาศัยการแลกเปลี่ยน สร้าง capacity และ exposure ระดับสากล
- ร่วมมือวิจัยข้ามชาติ — โดยเฉพาะในประเด็นที่เป็น common challenges ระหว่างประเทศในภูมิภาค (โรคระบาด สาธารณสุข ชุมชนชายแดน สุขภาพชนบท)
- สร้างมาตรฐานสากล / benchmarking แพทย์และโรงพยาบาล — ใช้เป็น benchmark เพื่อยกระดับการศึกษา การบริการ และการแพทย์
- ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศผ่านการแพทย์และสาธารณสุข — ซึ่งอาจเป็น “soft diplomacy” ที่เข้มแข็ง
ข้อสังเกตสำหรับงานวิจัยหรือนโยบายในไทย
- ถ้าไทยจะเข้าร่วมเครือข่ายแบบ SSAMESA ควรตั้งเงื่อนไขที่ชัดเจน: “การเข้าร่วม = ความร่วมมือจริง + การแลกเปลี่ยนจริง + การวิจัยจริง”
- ต้องระวังอย่าให้เป็นเครือข่ายที่ “ชื่อในแผ่นกระดาษ” แต่ไม่มีการดำเนินงานจริง — ถ้ามีแต่สมาชิกแต่ไม่ทำกิจกรรม ผลจะน้อย
- มีโอกาสสร้าง “regional public health network” ที่ข้ามพรมแดน — อาจมีบทบาทสำคัญในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ถ้าท่านต้องการ ผมสามารถ สรุปรายชื่อสถาบันสมาชิก SSAMESA (ณ ปัจจุบัน) พร้อมประเทศที่สังกัด — เผื่อให้เห็นขอบเขตของเครือข่ายชัดเจน — เผื่อช่วยในการวางแผนเชื่อมโยงหรือทำวิจัยร่วม
เป็นการทำความรู้จัก SSAMESA ก่อนไปร่วมประชุมในวันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๖๘ ที่โรงแรม Conrad ถนนวิทยุ กรุงเทพ ที่จะเล่าในบันทึกถัดไป
วิจารณ์ พานิช
๑ ธ.ค. ๖๘
On the front side, SSAMESA looks very good for internationalizing [Thailand] healthcare (at least exposure to common languages and English and connections). But as no funding model is mentioned, one may assume major support from China medical services which may in turn get support from China’s Industries and Governments. This may mean medical equipment and pharmaceuticals made in China are preferred.
Thailand may be able to export more medical services in several [much needed now] areas (such as elder care [nurses or carers], disability support, and occupational therapy support, where [English] language and interpersonal communication skills are necessary. Business opportunities for after retirement services to long term overseas visitors in Thailand may be enhanced by engaging in and learning from SSAMESA.