งานวิจัยทางจิตวิทยาชิ้นใหม่กำลังทลายภาพจำเดิมๆ เกี่ยวกับความสัมพันธ์แบบชูการ์เดทติ้ง ชี้ให้เห็นว่าความสัมพันธ์ลักษณะนี้ซับซ้อนกว่าแค่การแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ทางการเงิน แต่ยังรวมถึงความผูกพันทางใจที่เกิดขึ้นจริง การแบ่งปันอำนาจ และแรงจูงใจที่ลึกซึ้งของทั้งสองฝ่าย (gilmorehealth.com) งานวิจัยซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร The Journal of Sex Research ประจำปี 2024 ได้นำเสนอข้อมูลเชิงลึกที่หาได้ยากเกี่ยวกับโลกที่กำลังเป็นที่รู้จักมากขึ้นทั้งในไทยและทั่วโลก ผ่านการเติบโตของโซเชียลมีเดียและแอปพลิเคชันหาคู่

สำหรับสังคมไทย งานวิจัยชิ้นนี้น่าสนใจเป็นพิเศษ เพราะสะท้อนประเด็นถกเถียงเรื่องความรักกับวัตถุนิยม และค่านิยมที่เปลี่ยนไป ซึ่งเห็นได้ชัดในบทสนทนาเรื่องการหาคู่ โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ในกรุงเทพฯ ที่ผ่านมา สื่อมวลชนทั้งไทยและต่างประเทศมักนำเสนอภาพของชูการ์เดทติ้งในแง่ลบ ว่าเป็นความสัมพันธ์ที่มุ่งหวังผลประโยชน์ กลวงเปล่า และวนเวียนอยู่กับเรื่องเงินและอำนาจที่ไม่เท่าเทียม แต่งานวิจัยล่าสุดจากทีมนักจิตวิทยาคลินิกแห่งมหาวิทยาลัยเท็กซัส ออสติน กลับวาดภาพที่ซับซ้อนกว่านั้น ซึ่งสะท้อนความคาดหวังทางสังคมที่เปลี่ยนไปและแรงกดดันทางเศรษฐกิจที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ยุคใหม่ทั่วโลก

งานวิจัยชิ้นนี้เก็บข้อมูลจากผู้เข้าร่วม 77 คน (หญิง 45 คน, ชาย 31 คน และไม่ระบุเพศ 1 คน) ผ่านเว็บไซต์หาคู่ ฟอรัม และโซเชียลมีเดียที่เกี่ยวข้องกับชูการ์เดทติ้ง โดยกลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ยของฝ่ายชูการ์เบบี้อยู่ที่ 28.8 ปี และฝ่ายผู้อุปถัมภ์อยู่ที่ 48.2 ปี ซึ่งสะท้อนช่องว่างระหว่างวัยและฐานะ แต่ในขณะเดียวกันก็เผยให้เห็นความหลากหลายของประสบการณ์ด้วย นักวิจัยใช้แบบสำรวจข้อมูลประชากร แบบวัดการรับรู้อำนาจในความสัมพันธ์ (Relationship Power Inventory) แบบวัดทัศนคติต่อบรรทัดฐานทางเพศ (Hypergender Ideology Scale) และแบบสอบถามปลายเปิดเพื่อรวบรวมเรื่องเล่าส่วนตัว วิธีการเหล่านี้ช่วยให้นักวิจัยวิเคราะห์ข้อมูลได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น เพื่อให้เข้าใจพลวัตทางอารมณ์และความสัมพันธ์ที่ซ่อนอยู่เบื้องหลัง (Metcalfe et al., 2024)

แม้ว่าการสนับสนุนทางการเงินจะเป็นแรงจูงใจหลัก ซึ่งส่วนใหญ่มักถูกนำไปใช้จ่ายหนี้การศึกษา ค่าเช่า หรือเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต แต่ชูการ์เบบี้หลายคนก็ยอมรับว่า พวกเขายังมองหาความเป็นเพื่อนแท้ การสนับสนุนทางอารมณ์ และการยอมรับ ขณะเดียวกัน ฝ่ายผู้อุปถัมภ์ก็ไม่ได้มองหาแค่ความสัมพันธ์ทางกายเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องการโอกาสในการเป็นที่ปรึกษา หรือต้องการหลีกหนีความจำเจผ่านความสัมพันธ์ที่แปลกใหม่ ผู้เข้าร่วมรายหนึ่งเปรียบเทียบความสัมพันธ์นี้ว่า “เหมือนการเดททั่วไป แต่ต่างกันตรงที่ทุกอย่างชัดเจนเรื่องความคาดหวังกันตั้งแต่ก่อนจะเจอหน้ากันด้วยซ้ำ” ซึ่งชี้ให้เห็นว่าการเจรจาและการสื่อสารที่โปร่งใสคือหัวใจสำคัญของความสัมพันธ์รูปแบบนี้

ส่วนประเด็นเรื่องสมดุลอำนาจในความสัมพันธ์แบบชูการ์ ที่หลายคนอาจมองว่าน่าจะเอนเอียงไปทางฝ่ายผู้อุปถัมภ์เพราะมีเรื่องเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง งานวิจัยกลับพบว่ามีความยืดหยุ่นและต่างตอบแทนกว่าที่คิด ชูการ์เบบี้มักเป็นฝ่ายกำหนดเงื่อนไข เจรจาขอบเขต และมีอำนาจในการตัดสินใจค่อนข้างสูงตามความพึงพอใจและความต้องการของตนเอง งานวิจัยพบว่าอำนาจต่อรองนี้ยังนำไปสู่การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยขึ้นและการสื่อสารที่ดีขึ้น โดยชูการ์เบบี้รายงานว่าพวกเขาสามารถยืนกรานให้ใช้ถุงยางอนามัยและต่อรองเพื่อให้ได้มาซึ่งความเคารพทางอารมณ์

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกอย่างจะสวยงามเสมอไป ฝ่ายชูการ์เบบี้ยังคงแสดงความกังวลเรื่องความปลอดภัย ซึ่งสอดคล้องกับคำเตือนจากหน่วยงานสาธารณสุขและกลุ่มเคลื่อนไหวในไทย การถูกตีตราจากสังคมก็เป็นอีกปัญหาใหญ่ที่พบได้บ่อย ผู้เข้าร่วมเล่าถึงความกังวลว่าจะถูกเข้าใจผิด ถูกด้อยค่า หรือถูกกีดกันจากคนรอบข้าง ซึ่งเป็นความรู้สึกที่คนในสังคมไทยซึ่งยังยึดโยงกับความรักในรูปแบบดั้งเดิมเข้าใจได้ดี ส่วนฝ่ายผู้อุปถัมภ์ก็กังวลเรื่องความจริงใจทางอารมณ์และความเสี่ยงที่จะถูกหลอกใช้ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าความเปราะบางนั้นเกิดขึ้นได้กับทั้งสองฝ่าย

ประเด็นสำคัญอีกข้อคือ ผู้เข้าร่วมวิจัยส่วนใหญ่ไม่ได้ยึดติดกับบรรทัดฐานทางเพศแบบเดิมๆ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าความสัมพันธ์แบบชูการ์สามารถก้าวข้ามความคาดหวังทั่วไปเกี่ยวกับบทบาทหญิงชายได้ ประเด็นนี้เชื่อมโยงกับสังคมไทยโดยตรง ที่การถกเถียงเรื่องเพศ เพศวิถี และความเป็นอิสระทางการเงินกำลังเข้มข้นขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคน Gen Z ผลการวิจัยจึงสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของคนรุ่นใหม่ทั่วโลก ที่การเจรจาต่อรอง การสื่อสารอย่างเปิดเผย และรูปแบบความสัมพันธ์ที่หลากหลายกำลังเป็นที่ยอมรับมากขึ้น

บริบทของสังคมไทยกลายเป็นเวทีที่น่าสนใจสำหรับประเด็นเหล่านี้ กรุงเทพฯ ซึ่งเป็นเมืองที่ขึ้นชื่อเรื่องความทันสมัยที่เติบโตคู่ขนานไปกับวัฒนธรรมดั้งเดิมที่ฝังรากลึก ได้เห็นการเพิ่มขึ้นของการหาคู่ออนไลน์ และมาพร้อมกับชุดคำศัพท์ใหม่ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอำนาจการตัดสินใจ ทางเลือก และการ “ต่อรอง” ในความสัมพันธ์ ขณะเดียวกัน ประเด็นเรื่องการถูกตีตราจากสังคมและความสำคัญของการ “รักษาหน้า” ยังคงเป็นเรื่องใหญ่ รวมถึงความกังวลว่าจะถูกมองว่าเป็นคนวัตถุนิยมหรือไม่จริงใจ ดังที่อาจารย์ด้านเพศภาวะศึกษาจากมหาวิทยาลัยชั้นนำแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ชี้ให้เห็นว่า คนรุ่นใหม่ในเมืองใหญ่มักจะขีดเส้นแบ่งชัดเจนระหว่างความสัมพันธ์แบบดั้งเดิมกับความสัมพันธ์รูปแบบใหม่ๆ ที่อาจมีการแลกเปลี่ยนหรือเป็นลูกผสม โดยพยายามสร้างอิสระให้ตัวเองไปพร้อมๆ กับการรับมือกับความคาดหวังของสังคม

เมื่อมองภาพรวมงานวิจัยอื่นๆ ทั่วโลก ก็พบข้อค้นพบในทิศทางเดียวกันว่าชูการ์เดทติ้งกำลังเป็นที่ยอมรับมากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่ต้องเผชิญกับความไม่มั่นคงทางการเงินและการเปลี่ยนแปลงของบรรทัดฐานการเดท (The Journal of Sex Research, Metcalfe et al. 2024) ในสหรัฐอเมริกาและแคนาดาซึ่งเป็นพื้นที่ทำวิจัย ผู้เข้าร่วมจำนวนมากเล่าว่าพวกเขาใช้ความสัมพันธ์นี้เพื่อตอบสนองความต้องการในชีวิตจริง โดยผสมผสานความรักเข้ากับความจำเป็นทางเศรษฐกิจแทนที่จะต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง ผู้ใช้งานชาวไทยในฟอรัมออนไลน์ต่างชาติก็แสดงแรงจูงใจที่คล้ายคลึงกัน ตั้งแต่การหนีความเหงาไปจนถึงการมองหาความสัมพันธ์ที่เอื้อประโยชน์ต่อกันในต่างแดน โดยเฉพาะในบริบทที่โอกาสทางเศรษฐกิจและความผูกพันทางใจเป็นสิ่งที่หาได้ยากพร้อมกัน

ทีมวิจัยย้ำว่าไม่ควรตีความผลลัพธ์กว้างเกินไป เนื่องจากกลุ่มตัวอย่างมาจากการคัดเลือกตัวเองบนโลกออนไลน์และส่วนใหญ่อยู่ในประเทศตะวันตก ดังนั้นประสบการณ์จริงในพื้นที่อื่น รวมถึงในประเทศไทย อาจแตกต่างออกไป ถึงกระนั้น ประเด็นเรื่องการเจรจาต่อรอง ความผูกพันที่แท้จริง และสมดุลอำนาจที่เปลี่ยนแปลงไป ก็ยังคงสะท้อนให้เห็นในการสัมภาษณ์ กลุ่มโซเชียลมีเดีย และรายงานข่าวในประเทศ ผู้เชี่ยวชาญไทย รวมถึงเจ้าหน้าที่สาธารณสุขและนักสังคมวิทยาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ เน้นย้ำว่าแม้จะมีความเสี่ยงเรื่องการถูกแสวงหาผลประโยชน์และอันตราย แต่ก็มีหนทางในการสร้างอำนาจต่อรองและความไว้วางใจเช่นกัน หากทั้งสองฝ่ายสื่อสารกันอย่างเปิดเผยและตระหนักถึงความเปราะบางที่อาจเกิดขึ้น

คำแนะนำเชิงปฏิบัติจากงานวิจัยนี้มีความเกี่ยวข้องอย่างยิ่งกับผู้ที่สนใจความสัมพันธ์แบบชูการ์ในประเทศไทย:

  • เจรจาเงื่อนไขให้ชัดเจนก่อนพบกัน ทั้งความคาดหวังเรื่องค่าตอบแทน ความถี่ในการพบเจอ และขอบเขตต่างๆ ซึ่งสอดคล้องกับคำแนะนำทั่วไปในไทยเรื่อง “เงื่อนไข” ในความสัมพันธ์
  • ความปลอดภัยต้องมาก่อน ควรนัดเจอในที่สาธารณะเสมอในครั้งแรก แจ้งแผนการให้เพื่อนที่ไว้ใจทราบ และใช้มาตรการป้องกันความเป็นส่วนตัว เช่น ใช้เบอร์โทรศัพท์สำรอง
  • เปิดใจคุยเรื่องความต้องการทางอารมณ์และขอบเขตทางเพศให้ชัดเจน และไม่ยอมอ่อนข้อต่อแรงกดดันหรือการชักจูง
  • คอยประเมินสมดุลอำนาจในความสัมพันธ์อยู่เสมอ สังเกตสัญญาณอันตราย และทำให้แน่ใจว่าทั้งสองฝ่ายยังคงมีอำนาจในการตัดสินใจ ซึ่งเป็นแนวคิดที่องค์กรพัฒนาเอกชนที่สนับสนุนความปลอดภัยของผู้หญิงในไทยให้การส่งเสริม
  • หาที่พึ่งทางใจจากเพื่อนหรือผู้เชี่ยวชาญ โดยเฉพาะเมื่อต้องเผชิญกับการตีตราจากสังคมหรือความเครียดในความสัมพันธ์

เมื่อมองในภาพใหญ่ ชูการ์เดทติ้งในไทยเชื่อมโยงกับประเด็นสำคัญในสังคม ไม่ว่าจะเป็นความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจระหว่างคนหนุ่มสาวในเมืองกับชนบท การเปลี่ยนแปลงสู่ยุคดิจิทัลอย่างรวดเร็ว และการถกเถียงเรื่องความหมายของความรัก เงิน และความทันสมัย นักวิจารณ์วัฒนธรรมบางคนชี้ไปที่แนวคิดดั้งเดิมเรื่อง “การให้” และตั้งคำถามว่าการเดทรูปแบบใหม่นี้กำลังบ่อนทำลายหรือขยายความคุณค่าเหล่านี้ ในขณะที่บางคนมองว่าความเป็นอิสระที่เพิ่มขึ้นของคนรุ่นใหม่และความจำเป็นทางเศรษฐกิจกำลังผลักดันให้เกิดการปรับตัวทางสังคม ไม่ใช่ความเสื่อมถอย

ผู้เชี่ยวชาญคาดการณ์ว่าในอนาคต รูปแบบความสัมพันธ์ลูกผสมจะกลายเป็นเรื่องปกติมากขึ้นในไทย โดยเฉพาะในใจกลางเมืองใหญ่ที่อิทธิพลตะวันตกและเอเชียผสมผสานกัน แพลตฟอร์มต่างๆ อาจมีความปลอดภัยและกฎระเบียบที่รัดกุมขึ้น การให้ความรู้เรื่องทักษะดิจิทัลและวุฒิภาวะทางอารมณ์เป็นสิ่งที่ทั้งเจ้าหน้าที่รัฐและกลุ่มเคลื่อนไหวต่างสนับสนุน หน่วยงานสาธารณสุขยังย้ำเตือนประชาชนว่า การพูดคุยอย่างเปิดอกเกี่ยวกับความเสี่ยงต่างๆ เช่น โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การบีบบังคับ และปัญหาสุขภาพจิต ต้องเกิดขึ้นควบคู่ไปกับการที่สังคมเปิดกว้างต่อความสัมพันธ์ที่หลากหลาย

สำหรับสังคมไทยแล้ว ข้อสรุปที่ได้ค่อนข้างชัดเจน ภูมิทัศน์ของความรักและการหาคู่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และการพูดคุยในเรื่องที่เคยเป็นเรื่องส่วนตัวกำลังส่งผลต่อนโยบายสาธารณะและชีวิตผู้คน และไม่ว่าจะกำลังพิจารณา วิพากษ์วิจารณ์ หรือเพียงแค่สังเกตการณ์ความสัมพันธ์แบบชูการ์เดทติ้ง บทเรียนจากงานวิจัยนี้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเจรจา ความซื่อสัตย์ และอำนาจในการตัดสินใจ ล้วนนำไปปรับใช้ได้กับทุกความสัมพันธ์ และย้ำเตือนเราว่าความใกล้ชิดผูกพัน แม้จะอยู่ภายใต้โครงสร้างของการอุปถัมภ์ ก็สามารถซับซ้อนและมีความหมายได้ไม่ต่างจากความรักในรูปแบบดั้งเดิม

สำหรับใครก็ตามที่กำลังโลดแล่นอยู่ในโลกการเดทของไทยที่เปลี่ยนแปลงไป คำแนะนำที่ดีที่สุดคือสร้างสมดุลระหว่างความกล้ากับความรอบคอบ นั่นคือตั้งเป้าหมายให้ชัดเจน ปกป้องตัวเอง และซื่อสัตย์ต่อความต้องการของตนเอง และสำหรับสังคมโดยรวม การรับฟังอย่างเปิดใจ และแยกแยะข้อเท็จจริงออกจากความเชื่อผิดๆ จะเป็นกุญแจสำคัญในการทำความเข้าใจโฉมหน้าใหม่ของความสัมพันธ์ในโลกสมัยใหม่