เรื่องนี้น่าสนใจและยืนยันให้เห็นชัดเจนว่าเรื่องอาหารการกินส่งผลต่อชีวิตเราในระยะยาวอย่างไร เมื่อนักวิจัยจากคณะสาธารณสุขศาสตร์ ฮาร์วาร์ด ที.เอช. แชน (Harvard T.H. Chan School of Public Health) ร่วมกับสถาบันวิจัยในโคเปนเฮเกนและมอนทรีออล เผยผลการศึกษาสำคัญที่ว่า การกินอาหารที่ดีต่อสุขภาพคือหัวใจสำคัญของการสูงวัยอย่างมีคุณภาพจริงๆ ผลการวิจัยระยะยาวชิ้นนี้ ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Nature Medicine ได้ติดตามผู้หญิง 70,091 คน และผู้ชาย 34,924 คน เป็นเวลากว่า 14 ปี พบว่าคนที่ใส่ใจกินอาหารที่สมดุล เน้นผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่วต่างๆ และพืชตระกูลถั่วอย่างสม่ำเสมอตั้งแต่วัยกลางคน มีแนวโน้มที่จะสุขภาพดีเยี่ยมเมื่ออายุมากขึ้น ผลการค้นพบนี้จุดประเด็นเรื่องการดูแลตัวเองเมื่อสูงวัย ซึ่งเป็นเรื่องที่ครอบครัวคนไทยให้ความสำคัญมาก เพราะใครๆ ก็อยากมีชีวิตยืนยาว สุขภาพดี และดูดีสมวัย
งานวิจัยนี้ดึงข้อมูลจากการศึกษา Nurses’ Health Study และ Health Professionals Follow-Up Study มาวิเคราะห์ว่าผู้เข้าร่วมวิจัยกินอาหารตามรูปแบบที่แนะนำ 8 แบบได้ดีแค่ไหน โดยคนที่อายุแตะ 70 ปีแล้วยังไม่มีโรคเรื้อรัง สมองยังแจ่มใส ร่างกายแข็งแรง และสุขภาพจิตดีเยี่ยม ถือเป็นกลุ่มตัวอย่างของ ‘การสูงวัยอย่างมีสุขภาพดี’ จากรูปแบบการกินทั้งหมดที่ศึกษา พบว่า ดัชนีการกินเพื่อสุขภาพทางเลือก (Alternative Healthy Eating Index) ซึ่งเน้นอาหารจากพืชและไขมันดี เป็นตัวชี้วัดที่ชัดเจนที่สุดว่าสัมพันธ์กับการสูงวัยอย่างมีคุณภาพ
ดร. มาร์ตา กวาช-เฟอร์เร (Dr. Marta Guasch-Ferre) หนึ่งในทีมวิจัย ย้ำว่าการเลี่ยงอาหารแปรรูป แล้วหันมากินอาหารที่รวมถึงปลาและน้ำมันจากพืช ช่วยให้ผู้เข้าร่วมวิจัยมีคุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเมื่ออายุมากขึ้น ในทางตรงกันข้าม คนที่กินอาหารที่มีไขมันทรานส์ โซเดียม และเนื้อสัตว์แปรรูปสูง กลับมีปัญหาสุขภาพมากกว่า ดร. แอน-จูลี เทสซิเยร์ (Dr. Anne-Julie Tessier) อีกหนึ่งนักวิจัยหลัก ชี้ให้เห็นถึงความโดดเด่นของงานวิจัยนี้ที่มองภาพรวม ต่างจากงานวิจัยเดิมๆ ที่มักจะโฟกัสแค่เรื่องโรคภัยไข้เจ็บ ทำให้เราเข้าใจลึกซึ้งขึ้นว่า โภชนาการทำงานร่วมกับปัจจัยอื่นๆ ในชีวิตอย่างไรบ้าง ทั้งการออกกำลังกาย สถานะทางเศรษฐกิจสังคม หรือแม้กระทั่งพันธุกรรม ในการกำหนดเส้นทางของความสูงวัย
ที่น่าสนใจคือ งานวิจัยยังพบความแตกต่างในกลุ่มย่อยต่างๆ ทั้งเชื้อชาติ เพศ และปัจจัยจากไลฟ์สไตล์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าผลกระทบทางโภชนาการนั้นมีหลายมิติ ตัวอย่างเช่น ผู้เข้าร่วมวิจัยที่มีฐานะทางเศรษฐกิจสังคมดี มักจะออกกำลังกายสม่ำเสมอและกินวิตามินรวมเสริม ก็มักจะได้คะแนนดัชนีการกินอาหารที่ดีกว่า และมีรายงานภาวะซึมเศร้าน้อยกว่า ซึ่งตอกย้ำความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างอาหารและวิถีชีวิต
สำหรับคนไทยเรา ซึ่งอาหารไทยดั้งเดิมก็เน้นวัตถุดิบสดใหม่และความสมดุลของรสชาติอยู่แล้ว ผลวิจัยเหล่านี้จึงยิ่งสอดคล้องกัน และข่าวดีก็คือ งานวิจัยยืนยันว่าไม่เคยมีคำว่าสายเกินไปที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน ถือเป็นกำลังใจให้คนที่อยากเริ่มต้นดูแลสุขภาพให้ดีขึ้น ส่วนใครที่มีข้อจำกัดเรื่องงบประมาณ การเลือกใช้ผักผลไม้แช่แข็งหรือบรรจุกระป๋อง ก็เป็นทางเลือกที่เข้าถึงง่ายและยังได้คุณค่าทางโภชนาการที่ดีอยู่
งานวิจัยชิ้นนี้ไม่เพียงแต่ตอกย้ำภูมิปัญญาไทยแต่โบราณที่พูดถึงเรื่องสุขภาพและอาหารการกิน แต่ยังให้ข้อมูลยืนยันทางวิทยาศาสตร์ที่ทันสมัยและนำไปปรับใช้ได้จริง ผู้อ่านชาวไทยสามารถนำแนวคิดที่มองภาพรวมจากงานวิจัยนี้ไปปรับใช้ เพื่อส่งเสริมสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดีทั้งของตัวเองและครอบครัว ในขณะที่ประเทศไทยกำลังปรับปรุงแนวทางด้านสาธารณสุขให้สอดคล้องกับผลการวิจัยระดับโลก ข้อมูลเชิงลึกจากงานวิจัยของฮาร์วาร์ดชิ้นนี้ก็ได้ปูทางไปสู่การตัดสินใจเลือกสิ่งที่ดีต่อสุขภาพ โดยให้ความสำคัญทั้งกับภูมิปัญญาดั้งเดิมและนวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อส่งเสริมการสูงวัยอย่างมีสุขภาพดีไปด้วยกัน