รายงาน การสังเคราะห์ชุดนโยบายสุขภาพจิตของประชากรชาวไทยภายใต้บริบทหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า บอกว่า ระบบสุขภาพไทยยังไม่มีกลไกเชิงโครงสร้างเพื่อแก้ไขปัญหาสุขภาพจิตของคนไทยอย่างยั่งยืน
ผมชอบข้อเสนอเชิงนโยบายทางเลือกที่ ๔ ในหน้า ๗๔ ที่เน้นการสร้างเสริมความเข้มแข็งทางจิตและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตด้วยกระบวนการพัฒนาสุขภาพจิตเชิงบวกในสังคม พร้อมๆ กันกับการแก้ปัญหาด้วยระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
สิ่งที่รายงานไม่ได้ย้ำ และผมอยากเสนอไว้ในที่นี้คือ การมีระบบส่งเสริมความเข้มแข็งของครอบครัว ในการเลี้ยงดูบุตรหลาน ให้เติบโตเป็นคนมีความเข้มแข็งมั่นคงของจิตใจ รวมทั้งระบบการศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่เอาใจใส่การพัฒนาทั้งด้าน กาย จิต สังคม อารมณ์ และวิชาการ ผมเชื่อว่าการลงทุนวางรากฐานด้านความมั่นคงเข้มแข็งของจิตใจ และด้านพัฒนาค่านิยมที่ดีแก่เด็ก จะลดภาระด้านการแก้ปัญหาลงในลักษณะที่ค่าใช้จ่ายภาพรวมลดน้อยลง
จิตตปัญญา เป็นส่วนหนึ่งของปัญญาที่เราต้องหนุนให้เด็กสร้างใส่ตัว ดังกรณีตัวอย่างโรงเรียนที่มีกิจกรรมจิตศึกษา (เช่นโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา และโรงเรียนเครือข่าย ๔๗ โรงเรียน) และโรงเรียนที่มีกิจกรรมจิตปัญญาศึกษา (เช่นโรงเรียนรุ่งอรุณ และโรงเรียนวิถีพุทธอื่นๆ)
ในต่างประเทศ เช่น เดนมาร์ก กิจกรรมฝึกปฏิบัติ mindfulness บูรณาการอยู่ในการเรียนของนักเรียนทุกระดับ
ความเข้มแข็งมั่นคงทางจิตใจ เชื่อมโยงกับเรื่อง soft skills ที่เน้นเรื่องความสัมพันธ์กับผู้อื่น และความสัมพันธ์กับด้านในของตนเอง ความมีวินัยในตนเอง การรู้จักให้อภัยและเมตตาตนเอง เหล่านี้น่าจะเป็นปัจจัยป้องกันโรคภัยทางจิต
วิจารณ์ พานิช
๘ ต.ค. ๖๗
