ค่ำวันที่ ๔ กรกฎาคม ๒๕๖๗ ผมไปร่วมงานลี้ยง อาหารเย็น ต้อนรับ ศ. ดร. อาเธอร์ ไคลแมน ที่ผมเคยบันทึกถึงท่านที่ (๑) ตามคำเชิญของ นพ. โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร   ที่ร้านอาหาร กะทิ   ได้เรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด มากมาย           

เมื่อกลับมาสะท้อนคิดที่บ้านเช้าวันที่ ๕ กรกฎาคม ผมก็ค้นพบแนวทางดำเนินการ University – Social Engagement ที่เรานึกไม่ถึง  แต่มหาวิยาลัยฮาร์วาร์ดดำเนินการมานานมาก ดังกรณีของ Paul Farmer และ Jim Kim ในหนังสือ Mountains Beyond Mountains    คือการหนุนให้นักศึกษานอกคอก ออกไปทำงานหาประสบการณ์แก้ปัญหาสังคม เพื่อการเรียนรู้ของตนและอาจารย์ที่ปรึกษา   

ผู้ร่วมรับประทานอาหารและคุย เมื่อค่ำวันที่ ๔ กรกฎาคม นอกจาก ศ. ไคลน์แมนแล้ว ยังมี ศ. Salmaan A. Keshavjee ชาวอินเดียที่เป็นมุสลิม เป็นทั้งหมอและนักมานุษยวิทยา ศิษย์ของ ศ. ไคลแมน ที่เวลานี้เป็นศาสตราจารย์ด้าน Global Health ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ที่ทำงานด้านวัณโรค  และเพิ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็น ผอ. ศูนย์ตะวันออกกลาง ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด    ในการคุยกันอย่างออกรส 

ผมฟังรู้เรื่องบ้าง ไม่รู้เรื่องบ้าง เพราะเขาพูดกันเร็วเหลือเกิน    แต่เมื่อกลับมาสะท้อนคิดที่บ้าน ก็ ซาตอริ ว่า มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด มี ชาลาปฏิบัติการ (operating platform)  ที่เป็น Engagement Platform มานานนมกาเล    โดยอาศัยกลไกการทำงานร่วมศาสตร์ที่แยบยล ผ่านคนเก่งที่พิสูจน์ผลงานแล้ว ให้ได้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์หลายสาขา   ซึ่งหมายความว่าได้รับการอำนวยความสะดวกให้ทำงานวิชาการข้ามศาสตร์    รวมทั้งอาศัยพลังสร้างสรรค์ของนักศึกษา อย่างกรณีของ Paul Farmer และ Jim Kim   

อย่างกรณี ศ. อาร์เธอร์ ไคลน์แมน มีตำแหน่งเป็นศาสตราจาย์ถึง ๓ ตำแหน่ง คือ Esther and Sidney Rabb Professor of Anthropology, Professor of Medical Anthropology in Global Health and Social Medicine, และ Professor of Psychiatry, Harvard Medical School    ผมตีความว่า มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดใช้คนเก่งหลายด้าน   ในการ engage หรือบูรณาการศาสตร์หลายศาสตร์เข้าหากัน    อย่างกรณี ศ. ไคลน์แมน ผมเดาว่าท่านมีส่วนทำให้วิชาการด้านมานุษยวิทยา  จิตวิทยาและจิตเวชศาสตร์   เวชศาสตร์สังคม   และสุขภาพโลก เข้ามาบูรณาการกันที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด   

หากท่านอ่านหนังสือ Mountains Beyond Mountains     ท่านจะเข้าใจว่า ๔ ศาสตร์นั้นมีการฝึกและประยุกต์ใช้โดย Paul Farmer  และ Jim Kim  ผ่านการสนับสนุนของ ศ. ไคลน์แมนอย่างไร    และจะเข้าใจว่า ความยืดหยุ่นในหลักสูตรของ ฮาร์วาร์ด ช่วยให้นักศึกษาแพทย์ นอกคอก ได้ฝึกเรียนรู้จากประสบการณ์ตรงในชีวิตจริง (real life experiential learning) อย่างไร

วิจารณ์ พานิช 

๕ ก.ค. ๖๗