วันจันทร์ที่แล้วผมได้ออกรายการสดในรายการ ‘นพพรชวนคุย’ ในช่อง Facebook Live Ubon TV' เกี่ยวกับผลกระทบของเทคโนโลยีต่อการใช้ชีวิตของคนเราในปัจจุบัน ซึ่งผมก็เปิดเรื่องโดยยืนยันความเชื่อของผมว่า ‘เทคโนโลยีไม่เคยทำร้ายใคร แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นอยู่ที่วิธีการใช้เทคโนโลยีของคนเรามากกว่า'

หลายวันก่อนหน้าโน้นผมได้เขียนเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้ว่าเราควรขอบคุณนักคิดและนักประดิษย์ทั้งหลายที่ทำให้เรามีเทคโนโลยีต่างๆ ขึ้นมา ซึ่งเทคโนโลยีเหล่านั้น ผู้ประดิษฐ์ก็มุ่งที่จะทำให้ชีวิตและความเป็นอยู่ของคนเราดีขึ้น แต่ขณะเดียวกันในมุมกลับก็มีคนชี้ว่า ‘สิ่งใดมีประโยชน์ก็มีโทษมหันต์’ ซึ่งถ้าเราดูผิวเผิญก็ดูเหมือนจะจริงตามนั้น แต่ความจริงแล้วสิ่งที่มีประโยชน์ก็ควรเป็นประโยชน์ แล้วมันจะเป็นโทษได้อย่างไร 

ผมใช้เวลาขบคิดโจทย์นี้มาไม่น้อยทีเดียวจนวันหนึ่งก็ได้ข้อสรุปว่า ‘เทคโนโลยีที่เป็นประโยชน์ ก็ย่อมเป็นประโยชน์ แต่คนเราต่างหาใช้เทคโนโลยีเหล่านั้นไม่เป็น หรือไม่ก็มีคนที่ใช้เทคโนโลยีเหล่านั้นทำร้ายตัวเอง หรือคนอื่นต่างหาก ก็เลยโทษเทคโนโลยี’ ดังนั้นผมก็ยังยืนยันคำเดิมว่า ‘เทคโนโลยีไม่เคยทำร้ายใคร’ แต่คนเราต่างหากที่ใช้เทคโนโลยีเหล่านั้นทำร้ายตนเอง หรือผู้อื่น 

โจทย์ที่พูดคุยกันในรายการนพพรชวนคุยวันนั้นเราได้ชวนคุยและชี้ว่าทุกวันนี้ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีมีอะไรบ้าง เช่น ปัญญาประดิษฐ์ แบ็ตเตอร์รี่แบบต่างๆ โดยเฉพาะที่นำมาใช้ในรถยนต์ไฟฟ้า บล๊อกเชน อินเตอร์เน็ตในทุกสิ่ง และสภาวะเสมือนจริง เป็นต้น 

และการพูดคุยกันวันนีั้น ก็ยกตัวอย่างเทคโนโยลีการสื่อสารและโปรแกรมใช้งาน (application) ทั้งหลายที่่ส่งผลสำคัญต่อการใช้ชีวิตและสังคมในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นไลน์ เฟชบู๊ค ติ็กตอก และอื่นๆ ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่เชื่อมโลกทั้งโลกนี้เข้าด้วยกัน แต่ขณะเดียวกันก็แยกความสัมพันธ์ของคนในโลกที่เป็นจริงออกจากกัน เช่น เรารับรู้ทุกเรื่องทั่วโลก และพูด  กับหลายคนทั่วโลก แต่ก็ไม่ได้ใส่ใจกับตนเอง และคนรอบข้าง ขณะเดียวกันก็มีภัยที่เกิดขึ้นผ่านโปรแกรมใช้งานเหล่านี้ในหลายมิติ ซึ่งแทนที่เราจะโทษตัวเอง หรือคนที่สร้างปัญหาเหล่าน้้น แต่เรากับโทษเทคโนโลยีอย่างไม่เป็นธรรม

ข้อสรุปของการพูดคุยกันวันนั้นก็คือ (1) เราควรใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการใช้ชีวิตของเรา ไม่ใช่ให้เทคโนโลยีเป็นนายเรา (2) เมื่อมีผู้ใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างปัญหา หรือทำร้ายคนอื่น เราก็ควรหาทางจัดการกับผู้สร้างปัญหา ไม่ใช่โทษเทคโนโลยี และ (3) เราควรใช้เทคโนโลยีที่มีอยู่เพื่อประโยชน์สูงสุดในการใช้ชีวิตของเรา และการอยู่ร่วมกันของเพื่อมนุษย์ 

ทำสิ่งเหล่านี้ด้วยความขอบคุณเทคโนโลยี และนักคิดนักประดิษฐ์เทคโนโลยีเหล่านั้น มากกว่าจะโทษเทคโนโลย และเลยไปถึงตำหนิผู้ที่สร้างเทคโนโลยีด้วยนั้น 

ซึ่งไม่เป็นธรรมครับ 

ขอบคุณครับ 

สมาน อัศวภูมิ

17 ธันวาคม 2566