ต่อไปนี้เป็นจินตนาการเพื่อร่วมสร้างสรรค์  ไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามนี้

เป็นการจัดงานวิชาการ (conference)   ที่เน้นสาระและการเรียนรู้  ไม่เน้นโชว์   ไม่เน้นพิธีกรรม  ไม่เน้นการมอบนโยบายแนวดิ่ง  ไม่เน้นการแสดงอำนาจ 

มีการเตรียมประเด็นหลัก  ประเด็นรอง และโครงสร้างของสาระ  โครงสร้างของการประชุม   และบุคคลที่จะทำหน้าที่แต่ละส่วน ไว้ล่วงหน้าเป็นอย่างดี    อย่างน้อยเสร็จล่วงหน้า ๓ เดือน      

เป้าหมายของงานมหกรรมการศึกษา

  • เพื่อสร้างความมั่นใจแก่สังคมไทยว่า การศึกษาไทยพัฒนาให้มีคุณภาพสูงได้ หากมีการริเริ่มสร้างสรรรค์ร่วมกันทั้งแบบ bottom-up  และ top-down มาบรรจบกัน    เกิด synergy กัน
  • เพื่อนำตัวอย่างการสร้างสรรค์ที่เห็นผลต่อนักเรียน หรือผู้เรียน   มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และหาทางยกระดับขึ้นไปอีก 

กิจกรรมในงานมหกรรมการศึกษา

การนำเสนอด้วยโปสเตอร์ 

เป็นการนำเสนอผลงานตัวอย่างที่ได้รับการคัดเลือก  และมีการเตรียมจัดทำโปสเตอร์ และเตรียมการนำเสนอมาล่วงหน้าอย่างดี   ผ่านการรับรองโดยทีมโค้ช    โดยมีเงื่อนไขสำคัญว่า มีข้อมูลหลักฐานชัดเจนว่านักเรียน/ผู้เรียน และครู เกิดการเรียนรู้อะไรเพิ่มขึ้น  และมีคำอธิบายว่าทำไมจึงเกิดผลเช่นนั้น   

มีช่วงเวลานำเสนอ มีการระบุตัวแขกพิเศษผู้ได้รับเชิญมาเป็นผู้รับฟังและซักถามโปสเตอร์นั้นๆ  พร้อมกันกับผู้สนใจอื่นๆ 

มีการบันทึกวิดีทัศน์ช่วงเวลานำเสนอและซักถาม สำหรับนำไปใช้ปรับปรุงงานต่อเนื่อง 

ห้องประชุมใหญ่ (Plenary Session) 

เป็นการตีความหลักการสำคัญ  หรือพัฒนาการสำคัญ ของการศึกษาไทย   เชื่อมโยงกับผลงานของครูและโรงเรียนที่นำมาเสนอในห้องย่อย และในการนำเสนอด้วยโปสเตอร์   

เป้าหมายเพื่อ empower ผู้ดำเนินการริเริ่มสร้างสรรค์ภาคปฏิบัติ   คู่กันกับการตอกย้ำนโยบายของส่วนกลาง   เพื่อเชื่อมโยงการริเริ่มสร้างสรรค์ในระดับปฏิบัติ  เข้ากับนโยบายของส่วนกลาง 

เพื่อเชื่อมโยงทฤษฎี กับการปฏิบัติ    

ห้องประชุมย่อย (จัด ๓ - ๕ ห้อง พร้อมกัน  เวลา ๑ : ๓๐ ช.ม.) 

เป็นการนำเสนอผลงานพัฒนาสมรรถนะของนักเรียนที่เห็นผลชัดเจน ในประเด็นใดประเด็นหนึ่ง   โดยที่เป็นผลงานในต่างบริบท แต่เป็นเรื่องเดียวกัน  ๓ - ๔ โรงเรียน   

นำเสนอโดยครูเจ้าของเรื่อง  อาจมีผู้อำนวยการโรงเรียน  นักเรียน ผู้ปกครองนักเรียน มาให้ข้อมูลสนับสนุน

ได้รับการคัดเลือก  และมีการเตรียมนำเสนอล่วงหน้ามาอย่างดี    อาจมีคลิปวิดีทัศน์สั้นๆ ของเหตุการณ์ในห้องเรียน หรือกิจกรรมของนักเรียน มาเสนอด้วยก็ได้   

มีผู้ดำเนินรายการที่เตรียมตัวล่วงหน้าอย่างดี    เตรียมตั้งคำถามนำ (ช้อน)  และสรุปประเด็นสั้นๆ เป็นครั้งคราว   

มีเวลาให้ผู้ฟังซักถาม ๓๐ นาที   

มีการบันทึกวิดีทัศน์ สำหรับให้ทีมที่นำเสนอนำกลับไปร่วมกันสะท้อนคิดเพื่อหาทางพัฒนางานและเรียนรู้ต่อเนื่อง   

ทีม “คุณลิขิต” (Rapporteur)

มีการเตรียมตัวบุคคลจำนวนที่เพียงพอ สำหรับทำหน้าที่ “คุณลิขิต” ในทุกกิจกรรม  และนำมาสังเคราะห์ร่วมกันในแต่ละวัน   รวมทั้งสังเคราะห์เพื่อให้ “หัวหน้าทีมคุณลิขิต” (Chief Rapporteur) นำเสนอในช่วงเวลาสรุปข้อเรียนรู้ 

มีการเตรียมฝึก “คุณลิขิต” ล่วงหน้าอย่างน้อย ๓ เดือน   ผ่านกิจกรรมจริงจนมั่นใจว่าจับประเด็นสำคัญได้แม่นยำ ไม่คลาดเคลื่อน   

มี “คุณลิขิต” ๒ คน ทำงานเป็นทีม ในแต่ละ session    “คุณลิขิต” ได้รับข้อมูลของ session ล่วงหน้าหลายวัน (อย่างน้อย ๑ สัปดาห์) เพื่อเตรียมทำความเข้าในสาระ   

การทำหน้าที่ “คุณลิขิต” เป็นงานอาสา (เพื่อเรียนรู้) ไม่มีค่าตอบแทน   

รายการสรุปข้อเรียนรู้จากการประชุม (Summary & Conclusion) 

เน้นสรุปข้อเรียนรู้ และโจทย์ข้อท้าทายสำหรับนำไปปรับใช้ในหลากหลายบริบท   

ใช้การพัฒนาสมรรถนะนักเรียนเป็นแกนในการสรุป   ว่าในแต่ละสมรรถนะได้มีข้อเรียนรู้การยกระดับขึ้นแค่ไหน  โดยวิธีการใดบ้าง   ครูทำ/ไม่ทำอะไร   ผู้อำนวยการโรงเรียน และผู้บริหารในหน้าที่อื่นๆ ทำ/ไม่ทำอะไรบ้าง   พ่อแม่ผู้ปกครองทำ/ไม่ทำอะไร           

การพัฒนาสมรรถนะใดมีความท้าทายต่อครูมากที่สุด   ครูมีวิธีดำเนินการรับมือความท้าทายนั้นอย่างไรบ้าง    เกิดผลอย่างไร   ส่วนใดที่ได้ผลดี  ส่วนใดที่ยังต้องหาทางดำเนินการต่อ   

นักเรียนกลุ่มใดที่ครูต้องใช้พลังเอาใจใส่มากที่สุด    โดยทำอย่างไรบ้าง    เกิดผลสำเร็จอย่างไร   มีข้อมูลหลักฐานของความสำเร็จอย่างไรบ้าง    มีส่วนใดที่ยังทำไม่ได้ผลดีนัก    ต้องการความช่วยเหลืออย่างไรบ้าง   

ครูเกิดการเรียนรู้ที่สำคัญอะไรบ้าง  กิจกรรมหรือเหตุการณ์อะไรที่ช่วยให้ครูเกิดการเรียนรู้นั้น    ข้อเรียนรู้นั้นมีคุณค่าอย่างไรต่อชีวิตครู ต่อวิชาชีพครู   

ผลงานที่สะท้อนการยกระดับคุณค่าของวิชาชีพครู    ยกระดับศักดิ์ศรีของความเป็นครู    มีลักษณะร่วมอย่างไร   จะช่วยกันขยายผลให้เกิดขึ้นทั่วแผ่นดินไทยได้อย่างไร   

คุณค่า และข้อเรียนรู้อื่นๆ ที่สะท้อนคิดได้จากกิจกรรมและข้อมูลที่มีการแลกเปลี่ยนกันในที่ประชุม

ข้อเสนอแนะต่อวงการศึกษาไทย

เป็นข้อเสนอร่วมกันของทีม  “คุณลิขิต”    เป็นข้อความสั้นๆ เพียงประมาณ ๕ - ๑๐ บรรทัด    

วิจารณ์ พานิช

๔ ต.ค. ๖๖