บทที่ ๑๐  สู่ปัญญาญาณ (Intuition)

การเรียนรู้ที่แท้ ที่เรียกว่า mastery learning   หรือ transfer learning เป็นสภาพที่บุคคลได้สั่งสม VASK ไว้ใช้ในสถานการณ์ต่างๆ ทั้งที่คุ้นเคยและที่ไม่คุ้นเคย ได้อย่างเป็นอัตโนมัติ   ในหลายกรณี โดยไม่ต้องคิด   แต่ก็มีสมรรถนะในการยั้งคิด รอบคอบ ด้วย   

ผลลัพธ์การเรียนรู้อย่างบูรณาการรอบด้าน (VASK) วัดได้จากพฤติกรรมของนักเรียน ในหลากหลายบริบท   จากการตอบสนองต่อสิ่งเร้าหลากหลายแบบ   ที่ครูจะต้องเรียนรู้วิธีสังเกต หรือประเมิน   โดยที่ต้องประเมินตามระดับพัฒนาการของเด็ก    และเมื่อพบสิ่งที่ต้องปรับปรุงแก้ไข   ครูจะต้องหาวิธีดำเนินการเชิงบวก    ทั้งเป็นรายบุคคล และต่อชั้นเรียน    นี่คือโจทย์ใหญ่ของกระบวนการ PLC – Professional Learning Community ของครู ที่ต้องร่วมกันคิด ร่วมกันทำ และร่วมกันเรียนรู้    โดยใช้ Kolb’s Experiential Learning Cycle  และ Double – loop learning   

การประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ให้ผลดีแท้จริงต่อนักเรียน จึงต้องประเมินครบทั้ง ๔ ด้านของ VASK  ไม่ใช่วัดหรือประเมินเฉพาะ K และ S อย่างที่ทำกันอย่างเป็นทางการในระบบการศึกษา   

การประเมินผลลัพธ์ด้าน K และ S มีความสำคัญอย่างแน่นอน    และครูต้องเอาใจใส่ใช้พลังของการประเมิน ๓ ด้าน (AFL, AAL, AOL) ตามที่กล่าวแล้วในบทที่ ๗  เพื่อให้นักเรียนเกิดทักษะการเรียนรู้ในระดับที่กำกับการเรียนรู้ของตนเองได้    และช่วยเหลือเกื้อกูลเพื่อนๆ ได้ด้วย      

แต่การประเมิน V และ A มีความสำคัญต่อชีวิตของเด็กบางคนยิ่งกว่า    เพราะครูที่เอาใจใส่จะสามารถตรวจพบว่า นักเรียนกำลังดูดซับ V และ A ที่หันเหชีวิตไปในทางเสื่อม    เช่น มีนิสัยขี้ขโมย  ทุจริต เอาเปรียบเพื่อน  เชื่อว่าการเอาเปรียบคนอื่นเป็นลักษณะของคนฉลาด  ชอบรังแกเพื่อน  ติดเกม ติดยา  เป็นต้น    หากครูสังเกตเห็นและหาทางช่วยเหลือด้วยมาตรการเชิงบวก    ให้นักเรียนผู้นั้นเปลี่ยนใจ (transformative learning) ได้   จะเป็นคุณต่อชีวิตของนักเรียนผู้นั้นไปตลอดชีวิต    นับได้ว่า ครูได้ช่วยชุบชีวิตของนักเรียนที่กำลังพลาดท่าเสียทีเส้นทางแห่งความเสื่อมในชีวิต    ให้หันกลับมาเป็นคนดี มีชีวิตที่ดี   

การดำเนินการดังกล่าว ไม่ใช่เรื่องง่าย  เพราะต้นเหตุลึกๆ หรือรากเหง้า (root cause) ของปัญหา น่าจะมาจากสภาพแวดล้อมที่บ้าน ในชุมชน และในสังคม   

จะเห็นว่า การทำหน้าที่ครู มีทั้งส่วนที่มีความรู้และวิธีการค่อนข้างเป็นสูตรสำเร็จ    และส่วนที่ต้องปรับดำเนินการตามสถานการณ์รายบุคคล และสภาพของนักเรียนทั้งชั้น    ผมคาดเดาว่า ส่วนที่ต้องคิด และปรับตามสถานการณ์มีสัดส่วนสูงกว่าส่วนที่เป็นสูตรสำเร็จ    และเป็นส่วนที่ครูได้สวมวิญญาณครูอย่างสูงส่งกว่าในการดำเนินการ    รวมทั้งเกิดการเรียนรู้สูงกว่าอย่างเทียบกันไม่ติด    

ปัญญาญาณ (intuition) หมายถึงทำได้เป็นอย่างดี อย่างเหมาะสม โดยไม่ต้องคิด  เกิดจากการฝึกฝนเคี่ยวกรำ   ปัญญาญาณในที่นี้รวมทั้งปัญญาณ ๔ ด้าน คือ VASK ที่นำมาใช้อย่างบูรณาการ 

วิจารณ์ พานิช

๓๐ เม.ย. ๖๖

ห้อง ๑๖๐๒  อาคารเฉลิมพระเกียรติ  โรงพยาบาลศิริราช