“เสียดินแดนครั้งที่ 5 รัฐเปรัค” -เสียดินแดนครั้งที่ 5 รัฐเปรัค เสียให้กับอังกฤษเมื่อ พ.ศ. 2369 ในสมัยรัชกาลที่ 3 เนื่องมาจากที่อังกฤษได้ ไทรบุรีมาแต่ครั้งก่อนทางเปรัคเองก็มีท่าทีหันไปพึ่งอังกฤษตั้งแต่ช่วงปี พ.ศ. 2367 -ช่วงนั้นอังกฤษกำลังแพร่ขยายอิทธิพลตัวเองไปทั่วเขตแดนแหลมมลายู โดยทางเปรัค ก็ได้ทำการค้าขายกับอังกฤษเป็นประจำอังกฤษจึงใช้เป็นข้ออ้างเพื่อเข้ามาป้กป้องปกครองเปรัคเสียเอง -โดยในปี พ.ศ.2368 ได้ส่งทูตมาเพื่อขอทำสนธิสัญญากับทางสยามในเรื่องไมตรีและการพานิชย์ โดยการเจรจา เป็นฝั่งอังกฤษที่สมหวังทุกประการในปี พ.ศ.2369โดยที่ไทยต้องจำยอมเพราะ อังกฤษมีกองทัพที่เหนือกว่าหนุนอยู่ในครั้งนี้ (จะบังคับเอาก็น่าเกลียดเลยทำมา ขอเจรจากับสยามพอเป็นพิธีก็เท่านั้น) เพราะทางสยามก็ติดศึกทางด้านตะวันออก -"กบฏเจ้าอนุวงศ์ " เลยตัดสินใจเรื่องนี้เพื่อที่จะได้ไปจัดการเรื่องเจ้าอนุวงศ์ได้สะดวกขึ้น โดยทางสยามห้ามส่งทหารเข้าปกครองเมืองเปรัคก็เปรียบเหมือนกับเสียเปรัค ออกไปแล้วเพราะ ด้วยเงื่อนไขนี้ ทำให้เปรัคมีช่องที่จะแข็งเมืองได้โดยทางสยามไม่สามารถส่งกองทัพเข้าไปปราบได้อยู่ดี -จนในปี พ.ศ. 2416 ทางเปรัคเกิดจลาจล ทำให้อังกฤษส่งทัพเข้าปราบแล้วก็ไม่ยอมออกมาอีกเลยทำให้เจ้าเมืองต้องยอม ทำสนธิสัญญาให้เปรัคเป็นเมืองในอารักขาของจักรวรรดิอังกฤษ ตามจริงแล้ว เท่ากับสยามเสียสิทธิในการปกครองเปรัคมาตั้งแต่ทำสนธิสัญญาเมื่อปี 2369 ไปแล้ว
