๒๘ สิงหาคม ๒๕๖๕
ทีม secretariat นัดประชุมทีมไทย เย็นวันที่ ๒๘ เพื่อหารือแนวทางสร้างความเข้มแข็งของวิชาการสุขภาพโลกของไทย โดยนัดเลี้ยงอาหารเย็นที่โรงแรมที่พัก คือ Elite Palace Hotel เวลา ๑๘.๐๐ - ๒๐.๐๐ น. ระหว่างกินอาหารก็ให้แต่ละคนกล่าวสั้นๆ คนละ ๒ – ๓ นาที ว่าตนมองเรื่องการพัฒนาความเข้มแข็งของวิชาการด้านสุขภาพโลกอย่างไร มีข้อเสนอแนะเพื่อให้กิจการสุขภาพโลกของไทยเข้มแข็ง อย่างไรบ้าง
การประชุมมีพลังมาก ผมจับความได้ว่า ที่ผ่านมาวิชาการในโรงเรียนแพทย์ เน้นการพัฒนาเชิงลึก ทั้งด้านชีวเวชศาสตร์ และด้านคลินิก แต่บัดนี้ โรงเรียนแพทย์ต้องทำหน้าที่ผู้นำในศาสตร์ด้านกว้างด้วย คือศาสตร์เชิงระบบ เชิงเชื่อมโยงหลายศาสตร์ ที่เรียกชื่อว่า สุขภาพโลก ระบบสุขภาพ นโยบายสุขภาพ การกำกับดูแลระบบสุขภาพ
เนื่องจากคราวนี้คณบดีของ ๓ โรงเรียนแพทย์หลักที่เป็นกรรมการมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล คือ ศิริราช รามา จุฬา เดินทางไปด้วยกัน และอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดลก็ไปด้วย ทำให้ได้ฟังความเห็นของคนที่เดินทางไปพร้อมๆ กัน การผลักดันให้เกิดการริเริ่มสร้างสรรค์ ในศาสตร์สุขภาพด้านกว้างของไทย จึงน่าจะบรรลุผล
ผมกลับมาคิดต่อที่บ้าน ว่าวิชาการและกิจกรรมด้านสุขภาพโลกของไทย ต้องมีจุดเน้น และเป้าหมายที่แตกต่างจากของโลกตะวันตก ที่พยายามใช้สารพัดกลไกเพื่อครองโลก ให้ส่วนอื่นของโลกต้องว่าตามเขา เพื่อผลประโยชน์ (ซ่อนเร้น) ของเขา
หลักการ (concept) ด้านสุขภาพโลกของไทย ต้องเน้นระบบสุขภาพที่ทั่วถึงคนทุกคนในสังคม อย่างเสมอภาคกีชันที่สุด เป็นระบบสุขภาพที่คุ้มค่า ไม่สร้างภาระเกินไปต่อบุคคล สังคม และประเทศ ต้องไม่ถูกกดดันโดยพัฒนาการด้านเทคโนโลยี ที่สนองธุรกิจสุขภาพเพื่อกำไรสูงสุด ต้องไม่ถูกกดดันทางเศรษฐศาสตร์การเมือง หรือผลประโยชน์ทางธุรกิจที่ก่อผลเสียต่อสุขภาพ
ผมมองว่า วิชาการและปฏิบัติการด้านสุขภาพโลกของไทย ต้องไม่หลงทำงานอยู่ในวงแคบของวิชาชีพสุขภาพเท่านั้น ต้องเชื่อมโยงออกไปทำงานร่วมกับนักวิชาการและนักปฏิบัติในทุก sector เพื่อสร้างระบบ governance for health ขึ้นมาในสังคมไทย และเผื่อแผ่ หรือร่วมมือกับประเทศรายได้ปานกลาง และรายได้ต่ำ ในการสร้างระบบกำกับดูแลประเทศ/สังคม ที่เน้นสุขภาวะของผู้คน
ระบบสุขภาพโลกของไทย คือระบบที่รู้เท่าทันมายา ของการแสวงหาผลประโยชน์ทางการเมือง และทางธุรกิจ โดยก่อผลลบต่อสุขภาวะของผู้คนในประเทศของเรา และในขณะเดียวกันก็ใช้พลังบวกของความร่วมมือเพื่อสร้างระบบกำกับดูแลระบบต่างๆ ของประเทศ/สังคม ที่ก่อผลบวกต่อสุขภาวะของผู้คน
วิจารณ์ พานิช
๒๙ ส.ค. ๖๕ ที่ห้อง ๑๑๔๑ โรงแรม Elite Palace ปรับปรุงเพิ่มเติม ๑ ก.ย. ๖๕ ที่บ้าน
