จาก BANI  สู่ BONI

นักสร้างวาทกรรมอธิบายสภาพโลกมนุษย์ หรือสังคมมนุษย์ ยุคปัจจุบัน   เริ่มจาก VUCA  สู่ BANI     ผมเอาบ้าง ขอเสนอ BONI  

วาทกรรม VUCA ย่อมาจาก V – volatile = เปลี่ยนแปลงง่าย เร็ว และรุนแรง,  U – uncertain = ไม่แน่นอน, C - complex – ซับซ้อน ยุ่งเหยิง,  A - ambiguous = คลุมเครือ ไม่ชัดเจน มองได้หลายแบบ

ส่วน BANI ย่อมาจาก  B – brittle = เปราะบาง แตกหักชำรุดง่าย, A – anxious = มีความวิตกกังวลสูง น่าวิตก,  N – non-linear = ไม่เป็นเส้นตรง มีปัจจัยเกี่ยวข้องซับซ้อน, I – incomprehensible = เข้าใจยาก   

ผมแปลงเป็น BONI   ย่อเหมือน BANI   ยกเว้น A เปลี่ยน เป็น O ย่อมาจาก O – opportunity = โอกาสสูง     สื่อวิธีคิดเชิงบวก    เปลี่ยนจาก ที่สื่อกระบวนทัศน์เชิงลบ        

ผมมองว่าสังคมสมัยใหม่มีทั้งข้อดี และข้อด้อย    เราต้องรู้จักนำเอาข้อดีมาดำเนินการเคลื่อนไหวเพื่อสร้างประโยชน์   และรู้จักหลบหลีกปิดกั้นไม่ให้ข้อด้อยออกฤทธิ์     

โลกที่มีความซับซ้อนสูง ไม่เป็นเสนตรง   เปลี่ยนแปลงเร็วและรุนแรง    บางครั้งก็เป็นวิกฤติ   มีความซับซ้อนยุ่งเหยิง   ไม่ชันเจน มีความคลุมเครือ มองหรือตีความได้หลายแง่หลายมุม    เป็นโลกที่มีโอกาสสูง    แต่เราต้องมีสมรรถนะสูงในการอยู่กับความซับซ้อนยุ่งเหยิงนี้    และมีสมรรถนะในการตีความเข้าสู่โอกาส   

แต่ต้องเป็นนักฉวยโอกาสเพื่อทำประโยชน์สาธารณะเป็นเป้าหมายหลัก    ไม่ใช่ฉวยโอกาสเพื่อประโยชน์ตน บนความยากลำบากของคนอื่น และทำลายสังคม    นี่คือ V – values = ค่านิยมที่ต้องเป็นตัวตั้งต้น         

การศึกษาเป็นไปเพื่อการนี้    คือสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ และสร้างกระบวนการเรียนรู้   เพื่อให้เด็กและเยาวชน ได้ขยายหรืองอกงามด้านดีของความเป็นมนุษย์  และทำหมันด้านชั่ว

วิจารณ์ พานิช

๒๗ ส.ค. ๖๕