ผมได้แนวความคิดตามหัวข้อนี้จากการเข้าร่วมวง ถอดความรู้ DE ปลายน้ำ ปีที่ ๒    เมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๖๕  

โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง เดิมใช้ชื่อว่า TSQP   เน้นให้โรงเรียนได้รับการสนับสนุนด้วยเครื่องมือ 6Q คือ  Q-Goal, Q-Info, Q-PLC (+ LS & OC), Q-Network, Q-Coach, และ  Q-Classroom (๑)     ดำเนินการมากว่า ๓ ปี    ได้ช่วยหนุนให้โรงเรียนสร้างการเรียนรู้ และพัฒนารูปแบบการพัฒนาคุณภาพการศึกษาหลากหลายมิติอย่างน่าชื่นใจ   

เมื่อดำเนินการไปได้ ๑ ปี ก็เกิดเครื่องมือสนับสนุนชิ้นที่ ๗ คือ Developmental Evaluation (DE) ที่มูลนิธิสยามกัมมาจล นำโดยคุณเปา (ปิยาภรณ์ มัณฑะจิตร) ออกแบบ DE platform สำหรับใช้ในโครงการ    เป็น DE  ต้นน้ำ   กลางน้ำ ปลายน้ำ    ผสานกับการใช้หลักการ KRA (Key Result Areas), KPI (Key Performance Indicators), Action   

เพื่อให้ชื่อเข้ากับเครื่องมือตระกูล Q    จึงขอเรียกว่า Q-DE   ผมตั้งให้เป็นเครื่องมือชิ้นที่ ๗ ในโครงการ TSQP

ผมเข้าร่วมการประชุม วงแลกเปลี่ยนเรียนรู้ DE มา ๒ ปี    จนวันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๖๕ ร่วมวงถอดบทเรียน DE  ปลายน้ำ ปีที่ ๒    ฟังการนำเสนอของโรงเรียนที่เล่าคุณค่าของ DE ต่อการยกระดับผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียนแล้ว    ผมตีความว่า DE สยามกัมมาจลโมเดล ช่วยเอื้อให้ทีมงานในโรงเรียนใช้ Q-Systems Thinking  คือคิดวางแผนการทำงานอย่างเป็นระบบ   

เป็นการใช้ Q-Systems Thinking แบบไม่รู้ตัว

นี่คือปรากฎการณ์ ผุดบังเกิด (emergence) เมื่อมีการทำงานภายใต้สภาพความซับซ้อน (complexity)    เท่ากับทีมงานในโรงเรียนได้พัฒนา Q ที่ ๘ ขึ้นใช้   คือ Q-Systems Thinking     

โรงเรียนพัฒนาตนเอง เป็นโรงเรียนที่ทีมงานของโรงเรียนร่วมกันคิดวางแผนการทำงาน โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อยกระดับการเรียนรู้ของนักเรียน    โดยมีเครื่องมือช่วยให้คิดอย่างเป็นระบบ และอย่างมีวงจรการเรียนรู้และปรับตัว   เครื่องมือนั้นคือ DE 

วิจารณ์ พานิช

๒ ก.ค. ๖๕